يک گام به عقب
فيلم «بيگانه: کاوننت»
(Alien: Covenant) ساخته جديد ريدلي اسکات، از سري فيلمهاي بيگانه است که در ادامه «پرومته» و بهعنوان دومين پيشدرآمد اين سري در ماه مي 2017 به نمايش درآمد. در اين فيلم علمي- تخيلي جديد، ريدلي اسکات سعي کرده ترکيبي جديد از فيلمهاي بيگانه و پرومته ارائه دهد، به اين شکل که نهتنها بر ايجاد دلهره و هيجان از طريق زنومورفها، بلکه بر بُعد فلسفي نيز تکيه کند.
در فيلم باز بر اين سؤال تأکيد ميشود: «چرا خدايان ما را آفريدند و بعد قصد نابودکردنمان را کردند؟»؛ سؤالي که يادآور داستان «دکتر جکيل و آقاي هايد» است و علاوهبراين موضوع مواجهه انسان و روبات و قوتگرفتن مسئله احساس در روبات پيش کشيده ميشود؛ احساسي که «خالق» قادر به کنترلش نيست؛ مسئله کينه و نفرت و سپس ميل به بقا که با تلنگر در هر موجودي شکل ميگيرد.
پرداختن به وقوع کشمکش و تضاد بين احساس و عقل از همان ابتداي شکلگيري جدي روباتها در داستانهاي علمي- تخيلي موضوع اجتنابناپذيري بوده است؛ از نمايشنامه «کارخانه روباتسازي روسوم»، اثر کارل چاپک که روباتها عليه انسانها شورش ميکنند، تا داستانهاي آيزاک آسيموف و فيليپ کي.ديک که داستان «آيا آدممصنوعيها خواب گوسفند برقي ميبينند؟» آن، سوژه فيلم مشهور «بليدرانر» باز هم به کارگرداني ريدلي اسکات شد. حال اگر فلسفه خوراندهشده به «بيگانه: کاوننت» با «بليدرانر» و فيلمهاي سايبرپانکي خوب ديگر مقايسه شود، درجه کيفي پايين نوع پرداختش مشهود ميشود. شايد حتي بتوان گفت کارگردان در «پرومته» در اين زمينه بهتر عمل کرده است. در ابتداي فيلم «بيگانه: کاوننت» با حضور مايکل فاسبندر در نقش روبات انساننمايي به اسم والتر1 و گاي پيرس در نقش ويلند، خالق روبات، گفتوگويي شکل ميگيرد که طرح سؤال مربوط به فيلم «پرومته» دوباره پيش کشيده ميشود. روبات از خالقش ميپرسد: «اگر تو مرا آفريدي پس تو را چه کسي آفريده؟» و ويلند اذعان ميکند ميخواهد جواب اين سؤال را به هر نحوي که شده بيابد. والتر به درخواست ويلند قطعهاي از واگنر مينوازد
که مربوط به ورود خدايان به تالار والهالا است.
درواقع اين ايده ريدلي اسکات که علاوه بر بيانش خواسته نشان دهد هرجا کنجکاوي انسان براي يافتن سؤالات هستيشناسانه پا را فراتر از مرز گذاشته، با تقابل خدايان مواجه شده، گيراست و حتی با وجود آنکه شايد چندان بکر نباشد، اما درخور توجه است، اما با وجود تلاشي که کارگردان براي پيشبردن داستان در ابعاد مختلف داشته، متأسفانه شايد در هيچيک موفق نبوده تا آنچه را مورد انتظار بيننده است برآورده کند. فيلمنامههاي قبلي اين سري و خصوصا اولين فيلم بيگانه چنان قوت داشتند که حتي با وجود پيشنکشيدن مسئلهاي فلسفي خودبهخود ذهن با سؤالات فراواني درمورد زنومورفها روبهرو ميشد، علاوه بر اينکه فضاسازي در فيلمهاي ابتدايي آنقدر منسجم بود که دلهره و هيجان تا پايان فيلم نهتنها کم نميشد، بلکه اوج ميگرفت و حتي پس از پايان بهخوبي در ذهن باقي ميماند. شخصيتپردازي نيز در سريهاي ابتدايي با حضور سيگورني ويور در نقش الن ريپلي در نقش اصلي بسيار ماندگارتر و مستحکمتر بودند. خصوصا در قسمت ابتدايي، شخصيتهاي فرعي با تعقيبوگريزها و تعاملات بجا نقشهاي پررنگي در پيشبرد داستان داشتند، حال آنکه در اين فيلم حتي شخصيت دني نيز از قوت لازم
برخوردار نيست
و باقي شخصيتها در نقش خدمه فضاپيما شايد چيزي بيش از سياهيلشکر تلقي نشوند.
هرچند تقابل ميان دو روبات؛ يعني والتر و ديويد شايد تنها نقطه قوت شخصيتپردازي اين فيلم باشد. منطق داستان نيز گاهي در مواقع حساس ايراد پيدا ميکند و بهعلاوه قوانين فيزيک بسياري جاها مشکل اساسي دارد.
با تمامي اين اوصاف، جلوههاي ويژه و چند صحنه تعقيبوگريز خوب درخور توجه است. البته ميتوان اميد داشت ريدلي اسکات در قسمت بعد، برخي از اين حفرهها را پر کند و باز به اوج مجموعه بيگانهها بازگردد.
فيلم «بيگانه: کاوننت»
(Alien: Covenant) ساخته جديد ريدلي اسکات، از سري فيلمهاي بيگانه است که در ادامه «پرومته» و بهعنوان دومين پيشدرآمد اين سري در ماه مي 2017 به نمايش درآمد. در اين فيلم علمي- تخيلي جديد، ريدلي اسکات سعي کرده ترکيبي جديد از فيلمهاي بيگانه و پرومته ارائه دهد، به اين شکل که نهتنها بر ايجاد دلهره و هيجان از طريق زنومورفها، بلکه بر بُعد فلسفي نيز تکيه کند.
در فيلم باز بر اين سؤال تأکيد ميشود: «چرا خدايان ما را آفريدند و بعد قصد نابودکردنمان را کردند؟»؛ سؤالي که يادآور داستان «دکتر جکيل و آقاي هايد» است و علاوهبراين موضوع مواجهه انسان و روبات و قوتگرفتن مسئله احساس در روبات پيش کشيده ميشود؛ احساسي که «خالق» قادر به کنترلش نيست؛ مسئله کينه و نفرت و سپس ميل به بقا که با تلنگر در هر موجودي شکل ميگيرد.
پرداختن به وقوع کشمکش و تضاد بين احساس و عقل از همان ابتداي شکلگيري جدي روباتها در داستانهاي علمي- تخيلي موضوع اجتنابناپذيري بوده است؛ از نمايشنامه «کارخانه روباتسازي روسوم»، اثر کارل چاپک که روباتها عليه انسانها شورش ميکنند، تا داستانهاي آيزاک آسيموف و فيليپ کي.ديک که داستان «آيا آدممصنوعيها خواب گوسفند برقي ميبينند؟» آن، سوژه فيلم مشهور «بليدرانر» باز هم به کارگرداني ريدلي اسکات شد. حال اگر فلسفه خوراندهشده به «بيگانه: کاوننت» با «بليدرانر» و فيلمهاي سايبرپانکي خوب ديگر مقايسه شود، درجه کيفي پايين نوع پرداختش مشهود ميشود. شايد حتي بتوان گفت کارگردان در «پرومته» در اين زمينه بهتر عمل کرده است. در ابتداي فيلم «بيگانه: کاوننت» با حضور مايکل فاسبندر در نقش روبات انساننمايي به اسم والتر1 و گاي پيرس در نقش ويلند، خالق روبات، گفتوگويي شکل ميگيرد که طرح سؤال مربوط به فيلم «پرومته» دوباره پيش کشيده ميشود. روبات از خالقش ميپرسد: «اگر تو مرا آفريدي پس تو را چه کسي آفريده؟» و ويلند اذعان ميکند ميخواهد جواب اين سؤال را به هر نحوي که شده بيابد. والتر به درخواست ويلند قطعهاي از واگنر مينوازد
که مربوط به ورود خدايان به تالار والهالا است.
درواقع اين ايده ريدلي اسکات که علاوه بر بيانش خواسته نشان دهد هرجا کنجکاوي انسان براي يافتن سؤالات هستيشناسانه پا را فراتر از مرز گذاشته، با تقابل خدايان مواجه شده، گيراست و حتی با وجود آنکه شايد چندان بکر نباشد، اما درخور توجه است، اما با وجود تلاشي که کارگردان براي پيشبردن داستان در ابعاد مختلف داشته، متأسفانه شايد در هيچيک موفق نبوده تا آنچه را مورد انتظار بيننده است برآورده کند. فيلمنامههاي قبلي اين سري و خصوصا اولين فيلم بيگانه چنان قوت داشتند که حتي با وجود پيشنکشيدن مسئلهاي فلسفي خودبهخود ذهن با سؤالات فراواني درمورد زنومورفها روبهرو ميشد، علاوه بر اينکه فضاسازي در فيلمهاي ابتدايي آنقدر منسجم بود که دلهره و هيجان تا پايان فيلم نهتنها کم نميشد، بلکه اوج ميگرفت و حتي پس از پايان بهخوبي در ذهن باقي ميماند. شخصيتپردازي نيز در سريهاي ابتدايي با حضور سيگورني ويور در نقش الن ريپلي در نقش اصلي بسيار ماندگارتر و مستحکمتر بودند. خصوصا در قسمت ابتدايي، شخصيتهاي فرعي با تعقيبوگريزها و تعاملات بجا نقشهاي پررنگي در پيشبرد داستان داشتند، حال آنکه در اين فيلم حتي شخصيت دني نيز از قوت لازم
برخوردار نيست
و باقي شخصيتها در نقش خدمه فضاپيما شايد چيزي بيش از سياهيلشکر تلقي نشوند.
هرچند تقابل ميان دو روبات؛ يعني والتر و ديويد شايد تنها نقطه قوت شخصيتپردازي اين فيلم باشد. منطق داستان نيز گاهي در مواقع حساس ايراد پيدا ميکند و بهعلاوه قوانين فيزيک بسياري جاها مشکل اساسي دارد.
با تمامي اين اوصاف، جلوههاي ويژه و چند صحنه تعقيبوگريز خوب درخور توجه است. البته ميتوان اميد داشت ريدلي اسکات در قسمت بعد، برخي از اين حفرهها را پر کند و باز به اوج مجموعه بيگانهها بازگردد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.