|

وزارت «بهداشت» یا وزارت «سلامت»

بابک زمانی. رئیس انجمن سکته مغزی

می‌گویند بخشی از مشکلات ما به زندگی در ترجمه برمی‌گردد. این موضوع در هیچ کجا مصداق نداشته باشد، در این داستان «بهداشت» و «سلامت» مصداق دارد. معلوم نیست از چه زمانی health به بهداشت ترجمه شده است؟ احتمالا کلمه بهداشت از پیش وجود نداشته و اساسا در برابر health ساخته شده است که انصافا کلمه‌ای فارسی و بسیار زیباست و فی‌النفسه معنایش منحصر به پیشگیری که الان از آن می‌فهمیم، نیست و احتمالا این انحصار از ابتدا وجود نداشته است. بنابراین باید پرسید چگونه معنای این کلمه رفته‌رفته از کل سلامت به معنای بهداشت و به معنای پیشگیری که الان از آن می‌فهمیم، تغییر پیدا کرد؟ تا آن حد که خود را مجبور دیدیم در نام‌گذاری وزارتی که به انگلیسی به سادگی ministry of health است درمان را به بهداشت بیفزاییم. گویی بهداشت به‌تنهایی معنای درمان نمی‌دهد که اتفاقا قرار بود بدهد. از سوی دیگر world health organization (یا به اختصار WHO) را هم که به سازمان بهداشت جهانی ترجمه کرده بودیم، سازمانی عمدتا بهداشتی به معنای پیشگیری در نظر آوردیم و این باعث مغفول‌ماندن وظایف درمانی این سازمان در نظر ما شد. قطعا فعالیت‌های بهداشتی به معنای پیشگیرانه WHO در سطح جهان بسیار بیشتر از فعالیت‌های درمانی اوست و صدالبته بهداشت به همان معنا بر درمان مقدم است، اما این دو موضوع نمی‌تواند توجیه‌گر مغالطه health با بهداشت به معنای پیشگیری باشد. درواقع ما اولویت پیشگیری بر درمان را با تحریف معنای کلمه‌ای که به معنای هر دو بود، اشتباه کردیم. به‌هرحال به مرور زمان کلمه «بهداشت» چنان با مقوله پیشگیری در هم آمیخته شده که توان خود را در شمول سایر وجوه «سلامت» از دست داده تا حدی که احیاپذیر هم نیست. بنابراین تنها کلمه بکری که درحال‌حاضر به نظر می‌رسد بتواند تمام جنبه‌های بهداشتی‌درمانی را پوشش دهد، همین کلمه «سلامت» است. بنابراین تصور می‌کنم اگر Iranian health ministry را «وزارت سلامت ایران» بنامیم با همان یک کلمه همه ویژگی‌های آن را بیان می‌کنیم و به شیوه نام‌گذاری بین‌المللی هم نزدیک‌‌تر خواهیم شد. WHO را هم بهتر است «سازمان سلامت جهانی» بخوانیم تا دستورالعمل‌های درمانی او هم که البته در درجه اهمیت بعد از پیشگیری هستند، به چشم بیایند و اگر روزی «NIH» یا «سازمان ملی تحقیقات سلامت» ایران را به تأسی از NIH‌های دنیا بالاخره راه‌اندازی کردیم، آن را سازمان ملی تحقیقات بهداشتی نخواهیم خواند و تصور نخواهیم کرد که تنها باید در مسائل پیشگیری تحقیق کند! پیشنهاد مشخص عبارت است از تغییر نام وزارت «بهداشت درمان و آموزش پزشکی» به یک کلمه وزارت «سلامت» و «سازمان بهداشت جهانی» به «سازمان سلامت جهانی».

می‌گویند بخشی از مشکلات ما به زندگی در ترجمه برمی‌گردد. این موضوع در هیچ کجا مصداق نداشته باشد، در این داستان «بهداشت» و «سلامت» مصداق دارد. معلوم نیست از چه زمانی health به بهداشت ترجمه شده است؟ احتمالا کلمه بهداشت از پیش وجود نداشته و اساسا در برابر health ساخته شده است که انصافا کلمه‌ای فارسی و بسیار زیباست و فی‌النفسه معنایش منحصر به پیشگیری که الان از آن می‌فهمیم، نیست و احتمالا این انحصار از ابتدا وجود نداشته است. بنابراین باید پرسید چگونه معنای این کلمه رفته‌رفته از کل سلامت به معنای بهداشت و به معنای پیشگیری که الان از آن می‌فهمیم، تغییر پیدا کرد؟ تا آن حد که خود را مجبور دیدیم در نام‌گذاری وزارتی که به انگلیسی به سادگی ministry of health است درمان را به بهداشت بیفزاییم. گویی بهداشت به‌تنهایی معنای درمان نمی‌دهد که اتفاقا قرار بود بدهد. از سوی دیگر world health organization (یا به اختصار WHO) را هم که به سازمان بهداشت جهانی ترجمه کرده بودیم، سازمانی عمدتا بهداشتی به معنای پیشگیری در نظر آوردیم و این باعث مغفول‌ماندن وظایف درمانی این سازمان در نظر ما شد. قطعا فعالیت‌های بهداشتی به معنای پیشگیرانه WHO در سطح جهان بسیار بیشتر از فعالیت‌های درمانی اوست و صدالبته بهداشت به همان معنا بر درمان مقدم است، اما این دو موضوع نمی‌تواند توجیه‌گر مغالطه health با بهداشت به معنای پیشگیری باشد. درواقع ما اولویت پیشگیری بر درمان را با تحریف معنای کلمه‌ای که به معنای هر دو بود، اشتباه کردیم. به‌هرحال به مرور زمان کلمه «بهداشت» چنان با مقوله پیشگیری در هم آمیخته شده که توان خود را در شمول سایر وجوه «سلامت» از دست داده تا حدی که احیاپذیر هم نیست. بنابراین تنها کلمه بکری که درحال‌حاضر به نظر می‌رسد بتواند تمام جنبه‌های بهداشتی‌درمانی را پوشش دهد، همین کلمه «سلامت» است. بنابراین تصور می‌کنم اگر Iranian health ministry را «وزارت سلامت ایران» بنامیم با همان یک کلمه همه ویژگی‌های آن را بیان می‌کنیم و به شیوه نام‌گذاری بین‌المللی هم نزدیک‌‌تر خواهیم شد. WHO را هم بهتر است «سازمان سلامت جهانی» بخوانیم تا دستورالعمل‌های درمانی او هم که البته در درجه اهمیت بعد از پیشگیری هستند، به چشم بیایند و اگر روزی «NIH» یا «سازمان ملی تحقیقات سلامت» ایران را به تأسی از NIH‌های دنیا بالاخره راه‌اندازی کردیم، آن را سازمان ملی تحقیقات بهداشتی نخواهیم خواند و تصور نخواهیم کرد که تنها باید در مسائل پیشگیری تحقیق کند! پیشنهاد مشخص عبارت است از تغییر نام وزارت «بهداشت درمان و آموزش پزشکی» به یک کلمه وزارت «سلامت» و «سازمان بهداشت جهانی» به «سازمان سلامت جهانی».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.