|

دشواری‌ روحانی و خوش‌شانسی‌ احمدی‌نژاد

فیروز دولت‌آبادی . سفیر سابق ایران در ترکیه

احمدی‌نژاد حقیقتا رییس‌جمهور خوشبخت و خوش‌شانسی بود؛ خوشبخت بود، زیرا میراث‌دار دولتی شد که در همه ابعاد کشور را با سرمایه‌های ارزشمندی در اختیار او گذاشت: تورم زیر 10درصد، ذخیره ارزی برای بیش از یکسال، حجم نقدینگی متناسب با تولید داخلی، آمارهایی شفاف و روشن، ذخایر کالایی کامل، جامعه‌ای یکپارچه و آماده، فضای مثبت جهانی، روابطی فوق‌العاده با کشورهای منطقه، شرایطی ویژه و دستی باز در عراق و افغانستان و بالاخره حمایتی یکپارچه و بدون کم و کاست از طرف حاکمیت و کلیه نهادهای سیاسی- قدرتی کشور «خوش‌شانس» و بسیار خوش‌شانس. زیرا با شروع ریاست‌جمهوری ایشان قیمت نفت به طور باورنکردنی و بدون هیچ زحمتی به حدود هشت برابر قیمت در دولت‌های پیشین رسید. طبق برخی برآوردها درآمدهای نفتی ایران در دولت احمدی‌نژاد بیش از درآمد نفتی کشور از زمان کشف و فروش آن تا خاتمه دولت آقای خاتمی بوده است. البته خوشبختی‌ها و خوش‌شانسی‌های احمدی‌نژاد به اینجا خاتمه نمی‌یابد: میراث سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی در امر شهر و شهرسازی، نیرو، آب و آبرسانی، نفت و پتروشیمی، مخابرات و کشاورزی و... همه و همه در کنار درآمدهای افسانه‌ای نفت به او این امکان را می‌داد که بی‌هیچ دغدغه‌ای فاصله ایران با هشت کشور اول اقتصاد جهان را نه‌تنها پرکند، بلکه از برخی از این کشورها نظیر ایتالیا و انگلستان و شاید کانادا هم پیشی گیرد. فرصتی که می‌توانست احمدی‌نژاد را تبدیل به ابرمرد تاریخ ایران کند امروز بر بادرفته است. کارنامه احمدی‌نژاد باید همیشه در مقابل همگان باشد: در مقابل ملت، که دل به شعارهای مردم فریب از طرف افراد از راه رسیده ندهند؛ در مقابل نخبگان، که در هیاهوی غوغاسالاران خاموش ننشینند؛ در مقابل جناح‌ها، که منافع کشور را فدای منافع گروهی خود نکنند؛ و در مقابل سیاستمداران که راه را از بیراهه بازگیرند و در مقابل حامیان که وجدان را به فریب و توبه را به توجیه وانگذارند. متاسفانه پرونده خوشبختی‌ها و خوش‌شانسی‌های احمدی‌نژاد با خاتمه ریاست‌جمهوری‌اش بسته می‌شود و باز متاسفانه پرونده دوران سختی‌ها و دشواری‌های دولت و ملت با شروع ریاست‌جمهوری آقای روحانی آغاز می‌شود، دشواری‌هایی فراتر از آنکه به باور آید زیرا:
اگر دولت‌های قبل از احمدی‌نژاد از دولت‌های بعدی با خزانه‌ای مناسب، بودجه‌ای قابل اتکا، ذخایر کالایی خوب، نقدینگی مناسب، آمارهای روشن، فضای بین‌المللی مساعد، امید به آینده‌ای بهتر، آمادگی برای واگذاری و جابه‌جایی قدرت، به صورت شایسته استقبال کردند: آقای روحانی در اواخر نیمه سال 92 دولتی را تشکیل می‌دهند که نه‌تنها ابتدایی‌ترین امکانات را برای شروع فعالیت ندارد بلکه با مشکلات و دشواری‌های باورنکردنی زیر نیز روبه‌روست:
1- از پردرآمدترین دولت تاریخ کشور، مقروض‌ترین دولت تاریخ این سرزمین را با بیش از 500هزارمیلیاردتومان بدهی تحویل می‌گیرد، در حالی‌که، ساده‌ترین سند جابه‌جایی مدیریت کشور، یعنی بودجه‌ای قابل اعتماد و اتکا را هم در دست ندارد.
2- دولت را در شرایط اوج تحریم‌های ناعادلانه اقتصادی و سیاسی بین‌المللی تحویل می‌گیرد در حالی که برای پرداخت وجه خرید مواد غذایی خود به ارز با دشواری‌های عجیبی روبه‌رو است.
3- دولت را در زمانی تحویل می‌گیرد که تقریبا در کمتر کشوری به نام ایرانیان حساب بانکی باز می‌کنند و مردم برای ارسال خرج دانشگاه فرزندشان به انواع و اقسام شیوه‌ها متوسل شده‌اند.
4- دولت را با انبوهی از خودتحریمی‌ها که در قالب بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها، آیین‌نامه‌ها، مصوبات نظارتی مالی، حراستی و تجاری نسنجیده‌ای که دست و پای فعالان اقتصادی و غیراقتصادی را حتی فراتر از تحریم‌های جهانی بسته، تحویل خواهند گرفت که مطمئنا غلبه بر این سدهای داخلی از موانع خارجی اگر نگوییم دشوارتر حتما آسان‌تر نخواهد بود.
5- دولت را با بیش از 500هزارمیلیاردتومان نقدینگی تحویل می‌گیرد (برخی آمارهای غیررسمی رقم آن را بیش از 600هزارمیلیاردتومان تخمین می‌زنند). همگان باید بدانند که این نقدینگی با چنین رقمی به هر بخشی از اقتصاد کشور حمله کند، اگر طومار دولت را درهم نپیچد حتما طومار آن بخش را با تورم و افزایش افسارگسیخته قیمت‌ها درهم خواهد پیچید.
6- علاوه بر موارد بالا دولت را در آستانه از خواب‌پریدن اژدهای چند سر مشکلات دیگری تحویل خواهند گرفت که یک سر آن مساله تامین نقدینگی برای یارانه‌ها، یک سر دیگر آن مساله بیکاری سر دیگرش کارخانجات بی‌مواد اولیه بدهکار است و دیگر سر آن محدودیت‌های فزاینده تحریم‌ها برای جلوگیری از صدور نفت و محصولات نفتی و واردات انرژی مورد نیاز کشور است، تحویل می‌گیرند.
7- و بالاخره دولت جدید در شرایطی می‌خواهد آغاز به کار کند که به دلایل پیش گفته ابعاد واقعی مشکلات و بحران‌های پیش‌رو یا کمتر شناخته شده‌اند یا پنهان نگه‌داشته شده‌اند؛ لذا باید دانست، موج دشواری‌هایی که دولت احمدی‌نژاد برجای می‌گذارد و می‌رود، حتی اگر امروز، تاکید می‌کنم حتی اگر همین امروز همه اعضای شورای امنیت سازمان ملل، شورای حکام آژانس انرژی اتمی، رییس‌جمهور و کنگره و سنای آمریکا، سران اتحادیه اروپا و کلیه نهادهای پولی و مالی دنیا متفق‌القول بیانیه رسمی بدهند و اعلام کنند، همه چیز طبق خواسته جمهوری اسلامی ایران باید انجام شود که این بیانیه خیالی حتما امیدهای زیادی را می‌آفریند، اما نمی‌تواند بدهی عظیم دولت، حجم نقدینگی باورنکردنی، تاخیر در سرمایه‌گذاری‌های ضروری، مشکل بیکاری، بحران مسکن و... را بدون کار و زحمت شبانه‌روزی و همدلی و همکاری همگانی و پرکاری و کم‌خواهی همه نیروها تا 30 سال آینده حل کند.
و نکته آخر آنکه:
وظیفه دولت‌ها یافتن راه‌حل‌های دشوار برای حل مشکلات پیچیده است؛ دولت‌هایی که به دنبال راه‌حل‌های آسان می‌گردند از ابتدا دولت‌های شکست‌خورده‌اند؛ حتی اگر همه اختیارات را با 800میلیارددلار ارز به آنها بدهید. افسوس که مسوولان در هشت سال گذشته، همواره دنبال راه‌حل‌های ساده می‌گشته‌اند؛ و صد افسوس که نتیجه‌اش همین است که می‌بینیم. امیدواریم و صد امید داریم که رییس‌جمهور جدید جناب آقای دکتر روحانی با درک همین نکته دولت تدبیر و امید را هشت سال بعد به دولت تولید و عدالت، سربلندی و رفاه، سعادت و عزت تبدیل و تحویل رییس‌جمهوری بهتر از خود دهند. انشاءالله.
احمدی‌نژاد حقیقتا رییس‌جمهور خوشبخت و خوش‌شانسی بود؛ خوشبخت بود، زیرا میراث‌دار دولتی شد که در همه ابعاد کشور را با سرمایه‌های ارزشمندی در اختیار او گذاشت: تورم زیر 10درصد، ذخیره ارزی برای بیش از یکسال، حجم نقدینگی متناسب با تولید داخلی، آمارهایی شفاف و روشن، ذخایر کالایی کامل، جامعه‌ای یکپارچه و آماده، فضای مثبت جهانی، روابطی فوق‌العاده با کشورهای منطقه، شرایطی ویژه و دستی باز در عراق و افغانستان و بالاخره حمایتی یکپارچه و بدون کم و کاست از طرف حاکمیت و کلیه نهادهای سیاسی- قدرتی کشور «خوش‌شانس» و بسیار خوش‌شانس. زیرا با شروع ریاست‌جمهوری ایشان قیمت نفت به طور باورنکردنی و بدون هیچ زحمتی به حدود هشت برابر قیمت در دولت‌های پیشین رسید. طبق برخی برآوردها درآمدهای نفتی ایران در دولت احمدی‌نژاد بیش از درآمد نفتی کشور از زمان کشف و فروش آن تا خاتمه دولت آقای خاتمی بوده است. البته خوشبختی‌ها و خوش‌شانسی‌های احمدی‌نژاد به اینجا خاتمه نمی‌یابد: میراث سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی در امر شهر و شهرسازی، نیرو، آب و آبرسانی، نفت و پتروشیمی، مخابرات و کشاورزی و... همه و همه در کنار درآمدهای افسانه‌ای نفت به او این امکان را می‌داد که بی‌هیچ دغدغه‌ای فاصله ایران با هشت کشور اول اقتصاد جهان را نه‌تنها پرکند، بلکه از برخی از این کشورها نظیر ایتالیا و انگلستان و شاید کانادا هم پیشی گیرد. فرصتی که می‌توانست احمدی‌نژاد را تبدیل به ابرمرد تاریخ ایران کند امروز بر بادرفته است. کارنامه احمدی‌نژاد باید همیشه در مقابل همگان باشد: در مقابل ملت، که دل به شعارهای مردم فریب از طرف افراد از راه رسیده ندهند؛ در مقابل نخبگان، که در هیاهوی غوغاسالاران خاموش ننشینند؛ در مقابل جناح‌ها، که منافع کشور را فدای منافع گروهی خود نکنند؛ و در مقابل سیاستمداران که راه را از بیراهه بازگیرند و در مقابل حامیان که وجدان را به فریب و توبه را به توجیه وانگذارند. متاسفانه پرونده خوشبختی‌ها و خوش‌شانسی‌های احمدی‌نژاد با خاتمه ریاست‌جمهوری‌اش بسته می‌شود و باز متاسفانه پرونده دوران سختی‌ها و دشواری‌های دولت و ملت با شروع ریاست‌جمهوری آقای روحانی آغاز می‌شود، دشواری‌هایی فراتر از آنکه به باور آید زیرا:
اگر دولت‌های قبل از احمدی‌نژاد از دولت‌های بعدی با خزانه‌ای مناسب، بودجه‌ای قابل اتکا، ذخایر کالایی خوب، نقدینگی مناسب، آمارهای روشن، فضای بین‌المللی مساعد، امید به آینده‌ای بهتر، آمادگی برای واگذاری و جابه‌جایی قدرت، به صورت شایسته استقبال کردند: آقای روحانی در اواخر نیمه سال 92 دولتی را تشکیل می‌دهند که نه‌تنها ابتدایی‌ترین امکانات را برای شروع فعالیت ندارد بلکه با مشکلات و دشواری‌های باورنکردنی زیر نیز روبه‌روست:
1- از پردرآمدترین دولت تاریخ کشور، مقروض‌ترین دولت تاریخ این سرزمین را با بیش از 500هزارمیلیاردتومان بدهی تحویل می‌گیرد، در حالی‌که، ساده‌ترین سند جابه‌جایی مدیریت کشور، یعنی بودجه‌ای قابل اعتماد و اتکا را هم در دست ندارد.
2- دولت را در شرایط اوج تحریم‌های ناعادلانه اقتصادی و سیاسی بین‌المللی تحویل می‌گیرد در حالی که برای پرداخت وجه خرید مواد غذایی خود به ارز با دشواری‌های عجیبی روبه‌رو است.
3- دولت را در زمانی تحویل می‌گیرد که تقریبا در کمتر کشوری به نام ایرانیان حساب بانکی باز می‌کنند و مردم برای ارسال خرج دانشگاه فرزندشان به انواع و اقسام شیوه‌ها متوسل شده‌اند.
4- دولت را با انبوهی از خودتحریمی‌ها که در قالب بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها، آیین‌نامه‌ها، مصوبات نظارتی مالی، حراستی و تجاری نسنجیده‌ای که دست و پای فعالان اقتصادی و غیراقتصادی را حتی فراتر از تحریم‌های جهانی بسته، تحویل خواهند گرفت که مطمئنا غلبه بر این سدهای داخلی از موانع خارجی اگر نگوییم دشوارتر حتما آسان‌تر نخواهد بود.
5- دولت را با بیش از 500هزارمیلیاردتومان نقدینگی تحویل می‌گیرد (برخی آمارهای غیررسمی رقم آن را بیش از 600هزارمیلیاردتومان تخمین می‌زنند). همگان باید بدانند که این نقدینگی با چنین رقمی به هر بخشی از اقتصاد کشور حمله کند، اگر طومار دولت را درهم نپیچد حتما طومار آن بخش را با تورم و افزایش افسارگسیخته قیمت‌ها درهم خواهد پیچید.
6- علاوه بر موارد بالا دولت را در آستانه از خواب‌پریدن اژدهای چند سر مشکلات دیگری تحویل خواهند گرفت که یک سر آن مساله تامین نقدینگی برای یارانه‌ها، یک سر دیگر آن مساله بیکاری سر دیگرش کارخانجات بی‌مواد اولیه بدهکار است و دیگر سر آن محدودیت‌های فزاینده تحریم‌ها برای جلوگیری از صدور نفت و محصولات نفتی و واردات انرژی مورد نیاز کشور است، تحویل می‌گیرند.
7- و بالاخره دولت جدید در شرایطی می‌خواهد آغاز به کار کند که به دلایل پیش گفته ابعاد واقعی مشکلات و بحران‌های پیش‌رو یا کمتر شناخته شده‌اند یا پنهان نگه‌داشته شده‌اند؛ لذا باید دانست، موج دشواری‌هایی که دولت احمدی‌نژاد برجای می‌گذارد و می‌رود، حتی اگر امروز، تاکید می‌کنم حتی اگر همین امروز همه اعضای شورای امنیت سازمان ملل، شورای حکام آژانس انرژی اتمی، رییس‌جمهور و کنگره و سنای آمریکا، سران اتحادیه اروپا و کلیه نهادهای پولی و مالی دنیا متفق‌القول بیانیه رسمی بدهند و اعلام کنند، همه چیز طبق خواسته جمهوری اسلامی ایران باید انجام شود که این بیانیه خیالی حتما امیدهای زیادی را می‌آفریند، اما نمی‌تواند بدهی عظیم دولت، حجم نقدینگی باورنکردنی، تاخیر در سرمایه‌گذاری‌های ضروری، مشکل بیکاری، بحران مسکن و... را بدون کار و زحمت شبانه‌روزی و همدلی و همکاری همگانی و پرکاری و کم‌خواهی همه نیروها تا 30 سال آینده حل کند.
و نکته آخر آنکه:
وظیفه دولت‌ها یافتن راه‌حل‌های دشوار برای حل مشکلات پیچیده است؛ دولت‌هایی که به دنبال راه‌حل‌های آسان می‌گردند از ابتدا دولت‌های شکست‌خورده‌اند؛ حتی اگر همه اختیارات را با 800میلیارددلار ارز به آنها بدهید. افسوس که مسوولان در هشت سال گذشته، همواره دنبال راه‌حل‌های ساده می‌گشته‌اند؛ و صد افسوس که نتیجه‌اش همین است که می‌بینیم. امیدواریم و صد امید داریم که رییس‌جمهور جدید جناب آقای دکتر روحانی با درک همین نکته دولت تدبیر و امید را هشت سال بعد به دولت تولید و عدالت، سربلندی و رفاه، سعادت و عزت تبدیل و تحویل رییس‌جمهوری بهتر از خود دهند. انشاءالله.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.