|

خرد فراجنسی محصول حضور برابر و عادلانه «زن» و «مرد»

ناهید توسلی

از مقطع انقلاب تاکنون، زنان هیچ‌گاه از خود کم ‌نگذاشته و همیشه در همه عرصه‌ها، وظیفه ‌انسانی، اجتماعی، مدنی، دینی و... خویش را همراه با نقش زن/ مادرانه‌شان ایفا کرده‌اند و هرگاه هم که نیاز سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، هنری و... دولت‌ها ایجاب می‌کرده و در برهه‌هایی هم که لازم می‌بوده، (حتی با آگاهی از نقش «میانه‌ای/ ابزاری») از حضور مؤثر خود در جامعه هزینه ‌کرده‌اند. اما نکته پرسش‌برانگیز این است؛ همین زنان هنگامی که برای به‌دست‌آوردن حق مشروع برابر و عادلانه خود سهم‌خواهی کرده‌اند، متأسفانه نه‌تنها پاسخی مثبت دریافت نکرده‌اند بلکه با بهانه‌های گونا‌گون روبه‌رو شده‌اند! این نوع برخوردهای متناقض و غیرقانونی ما زنان را سردرگم کرده است، آن‌سان که اصلا نمی‌دانیم واقعا در کجای جامعه ایستاده‌ایم!

به ‌یاد دارم در آغاز ریاست‌جمهوری دوره هفتم، رئيس‌جمهور قرار بر این داشتند که در کابینه‌شان وزیر زن معرفی کنند. اما ایشان نتوانستند این کار را انجام دهند و وقتی مورد پرسش قرار گرفتند تلویحا اشاره به عدم تأیید علما کردند.
برای ما زنان، به‌ویژه آنانی که در جنبش زنان به فعالیت مشغول هستیم، این یقین حاصل شده ‌بود که عنوان «وزارت»، برای زنان مغایر با موازین دین و شرع است. گرچه عمیقا باورمند به این بودیم - زیرا در تاریخ اسلام خوانده بودیم - که زنان مسلمان از خدمت به جامعه اسلامی و کار در آن جامعه طبق هیچ مأخذ قرآنی و دینی منع نشده‌اند، زنانی مانند «رُفیده» که بی‌شک نخستین ژاندارک در 1400 سال پیش در اسلام بود و به بیماران زخمی در جنگ‌های پیامبر یاری می‌رساند یا حضرت «زینب» (س) که صدای تظلم خود را در عصر عاشورا به گوش دشمنان «حسین» (ع) و جهانیان آن روز (و حتی امروزه) رساند و در صحنه‌های جنگ و فعالیت‌های اجتماعی حضور داشتند.
جای شگفتی فراوان و پرسشی جدی دارد؛ آیا تغییری در شکل و ساختار کشور یا در قانون اساسی آن به‌وجود آمده ‌است که ما زنان از آن بی‌خبریم؟ یا علما، تغییر نظر داده‌اند؟ چه اتفاقی افتاده است كه دولت هفتم و هشتم که اولین دولتی بود که مصرانه آمادگی معرفی وزیر زن را داشت، از این کار منع شد اما دولت دهم سه وزیر زن برای کابینه معرفی می‌کند و شگفت‌انگیزتر اینکه دولت یازدهم با همه قول‌وقرارها و وعده‌هایی که دکتر روحانی داده بود، حتی یک زن را به وزارت نگمارد؟ و اینک نیز هنگام چینش کابینه دولت دوازدهم زمزمه‌هایی مبنی بر حضورنداشتن وزیر زن از سوی برخی مسئولان زن و مرد شنیده می‌شود.
بدیهی است جمهوری اسلامی باید با توجه به شرایط امروز جهان و نیز جهان امروز در سده 21 و‌ هزاره سوم و جهانی که شورمندانه شاهد گسترش جنگ و کشت و کشتار و ویرانی شهرها و کشورهای منطقه و جهان، نابودی طبیعت و زمین، این زیستگاه ما آدمی‌زادگان که در همه اساطیر و دین‌های باستان، که هم توان باردهی و بَردهی‌اش و هم بردباری‌اش، همسان توان زایندگی و نیز بردباری «زن/مادر» است، باید از حضور فیزیکی و نیز حضور اندیشواری «زن»، که نیمی از جمعیت 80میلیونی این کشور است بهره‌گیری کند.
نقش و حضور زنان در عرصه عمومی، با وجود وقع‌ننهادن دولت و مسئولان به آن، به‌عنوان امری بدیهی و انکارناپذیر اینک به مرحله‌ای رسیده است که برگشت از آن دیگر امکان‌پذیر نيست، زیرا خواسته‌های برحق حقوقی/انسانی شهروندان به‌ویژه زنان، که نیمی از جامعه را شامل می‌شوند خواسته‌هایی است که بی‌اعتنایی و عبور از آن و فروهشتن آن، زیستن در جهان‌ هزاره سوم و سده 21 میلادی را عملا برای خود مردان نیز مشکل خواهد کرد.
بدون شک، همراهی و همدلی و همنشینی «خرد مادینه» در کنار «خرد نرینه» و تجمیع این دو و بهره‌گیری از «خرد فراجنسی» جهان را امن‌تر و سرشارتر از مهر و محبت و عاطفه و نیز «مصلحانه»تر خواهد کرد. نه مگر: «انا خلقناکم من ذکر و انثی... »؟
* پژوهشگر و کنشگر حقوق زنان

از مقطع انقلاب تاکنون، زنان هیچ‌گاه از خود کم ‌نگذاشته و همیشه در همه عرصه‌ها، وظیفه ‌انسانی، اجتماعی، مدنی، دینی و... خویش را همراه با نقش زن/ مادرانه‌شان ایفا کرده‌اند و هرگاه هم که نیاز سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، هنری و... دولت‌ها ایجاب می‌کرده و در برهه‌هایی هم که لازم می‌بوده، (حتی با آگاهی از نقش «میانه‌ای/ ابزاری») از حضور مؤثر خود در جامعه هزینه ‌کرده‌اند. اما نکته پرسش‌برانگیز این است؛ همین زنان هنگامی که برای به‌دست‌آوردن حق مشروع برابر و عادلانه خود سهم‌خواهی کرده‌اند، متأسفانه نه‌تنها پاسخی مثبت دریافت نکرده‌اند بلکه با بهانه‌های گونا‌گون روبه‌رو شده‌اند! این نوع برخوردهای متناقض و غیرقانونی ما زنان را سردرگم کرده است، آن‌سان که اصلا نمی‌دانیم واقعا در کجای جامعه ایستاده‌ایم!

به ‌یاد دارم در آغاز ریاست‌جمهوری دوره هفتم، رئيس‌جمهور قرار بر این داشتند که در کابینه‌شان وزیر زن معرفی کنند. اما ایشان نتوانستند این کار را انجام دهند و وقتی مورد پرسش قرار گرفتند تلویحا اشاره به عدم تأیید علما کردند.
برای ما زنان، به‌ویژه آنانی که در جنبش زنان به فعالیت مشغول هستیم، این یقین حاصل شده ‌بود که عنوان «وزارت»، برای زنان مغایر با موازین دین و شرع است. گرچه عمیقا باورمند به این بودیم - زیرا در تاریخ اسلام خوانده بودیم - که زنان مسلمان از خدمت به جامعه اسلامی و کار در آن جامعه طبق هیچ مأخذ قرآنی و دینی منع نشده‌اند، زنانی مانند «رُفیده» که بی‌شک نخستین ژاندارک در 1400 سال پیش در اسلام بود و به بیماران زخمی در جنگ‌های پیامبر یاری می‌رساند یا حضرت «زینب» (س) که صدای تظلم خود را در عصر عاشورا به گوش دشمنان «حسین» (ع) و جهانیان آن روز (و حتی امروزه) رساند و در صحنه‌های جنگ و فعالیت‌های اجتماعی حضور داشتند.
جای شگفتی فراوان و پرسشی جدی دارد؛ آیا تغییری در شکل و ساختار کشور یا در قانون اساسی آن به‌وجود آمده ‌است که ما زنان از آن بی‌خبریم؟ یا علما، تغییر نظر داده‌اند؟ چه اتفاقی افتاده است كه دولت هفتم و هشتم که اولین دولتی بود که مصرانه آمادگی معرفی وزیر زن را داشت، از این کار منع شد اما دولت دهم سه وزیر زن برای کابینه معرفی می‌کند و شگفت‌انگیزتر اینکه دولت یازدهم با همه قول‌وقرارها و وعده‌هایی که دکتر روحانی داده بود، حتی یک زن را به وزارت نگمارد؟ و اینک نیز هنگام چینش کابینه دولت دوازدهم زمزمه‌هایی مبنی بر حضورنداشتن وزیر زن از سوی برخی مسئولان زن و مرد شنیده می‌شود.
بدیهی است جمهوری اسلامی باید با توجه به شرایط امروز جهان و نیز جهان امروز در سده 21 و‌ هزاره سوم و جهانی که شورمندانه شاهد گسترش جنگ و کشت و کشتار و ویرانی شهرها و کشورهای منطقه و جهان، نابودی طبیعت و زمین، این زیستگاه ما آدمی‌زادگان که در همه اساطیر و دین‌های باستان، که هم توان باردهی و بَردهی‌اش و هم بردباری‌اش، همسان توان زایندگی و نیز بردباری «زن/مادر» است، باید از حضور فیزیکی و نیز حضور اندیشواری «زن»، که نیمی از جمعیت 80میلیونی این کشور است بهره‌گیری کند.
نقش و حضور زنان در عرصه عمومی، با وجود وقع‌ننهادن دولت و مسئولان به آن، به‌عنوان امری بدیهی و انکارناپذیر اینک به مرحله‌ای رسیده است که برگشت از آن دیگر امکان‌پذیر نيست، زیرا خواسته‌های برحق حقوقی/انسانی شهروندان به‌ویژه زنان، که نیمی از جامعه را شامل می‌شوند خواسته‌هایی است که بی‌اعتنایی و عبور از آن و فروهشتن آن، زیستن در جهان‌ هزاره سوم و سده 21 میلادی را عملا برای خود مردان نیز مشکل خواهد کرد.
بدون شک، همراهی و همدلی و همنشینی «خرد مادینه» در کنار «خرد نرینه» و تجمیع این دو و بهره‌گیری از «خرد فراجنسی» جهان را امن‌تر و سرشارتر از مهر و محبت و عاطفه و نیز «مصلحانه»تر خواهد کرد. نه مگر: «انا خلقناکم من ذکر و انثی... »؟
* پژوهشگر و کنشگر حقوق زنان

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.