قدرت نرم ایران در توسعه عدالت آموزشی
عباس ملکی: جامعه اسلامی باید برای آینده خود فکر کند. به نظر میرسد مهمترین بخشی که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد، شکست چرخه فقر است؛ فقری که از پدر و مادر به فرزندان انتقال پیدا کرده و از آنها به نسل بعد منتقل میشود. بررسی این مسئله که در اسلام تا چه اندازه روی کارکرد عدالت اجتماعی تأکید شده، موضوع بسیار مهم و پیچیدهای است. علامه محمدرضا حکیمی بهعنوان یکی از پرچمداران مسئله عدالت اجتماعی مجموعه آیات و احادیثی در باب زندگی سالم را در کتاب دوازدهجلدی خود به نام الحیات آوردهاند. چهار جلد این کتاب راجع به فساد و عدالت اجتماعی است. در همین کتاب حدیثی از امام صادق است که میفرمایند: مردم برای رفع نیازهایشان به دو بخش تقسیم میشوند؛ ابتدا نیازهای اولیه است که مربوط به نیازهای اساسی است و همه مردم باید به آن امکانات دسترسی داشته باشند و حکومت اسلامی نسبت به آن مسئول است و بعد از تأمین آن نیازهای اساسی است که مردم میتوانند با هم رقابت داشته باشند. قطعا این حدیث ما را به یاد تئوری مازلو، اقتصاددان و متخصص امور مدیریت در آمریکا، میاندازد. او نیز نیازهای انسان در جریان زندگی را به دو بخش
تقسیم میکند. نیازهای اولیه و نیازهای ثانویه. جالب است که اهمیت نیازهای اولیه در اسلام تا این اندازه مورد توجه قرار دارد. نکته دیگر قدرت نرم و قدرت سخت است. در سال 2007 که بهتازگی اندیشه قدرت نرم و قدرت سخت شکل گرفته بود، در دانشگاه هاروارد دوستی داشتم به نام جوزف لاین که میخواست درباره این مسئله بنویسد. وی در آن زمان معتقد بود بعضی کشورها دارای قدرت نرم هستند مانند هند. اسم این کشور را که میشنویم یک کشور مستبد در ذهن نمیآید، بلکه کشوری به ذهن متبادر میشود که تا اندازهای در آن صبر و بردباری وجود دارد و این قدرت نرم است. وی معتقد بود قدرت نرم شرکتی هم میتوانیم داشته باشیم مانند شرکت سونی. عکسهایی وجود دارد از رهبران دنیا که در کنارشان رادیو سونی است مانند حضرت امام(ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران. درواقع این قدرت نرم شرکت سونی را نشان میداد.
قدرت نرم ایران در آموزش است. ما بسیار اشتباه کردهایم و باید این را تصحیح کنیم. تعداد کسانیکه خارج از ایران در دانشگاههای ایرانی تحصیل میکنند بسیار کم است. درحالیکه شما در هر کشوری تحصیل کرده باشید بدون اینکه متوجه باشید، ناخودآگاه نسبت به آن سمپاتی خواهید داشت. اینکه کودکان افغانستانی در ایران تحصیل کنند بهتر است یا در طول روز بدون کار و تحصیل در داخل کشور سرگردان باشند؟
ایران حوزه تمدنی است که فراتر از مرزهاست و نفوذ زبان و فرهنگ ایرانی در خارج از مرزها بسیار چشمگیر است.
*دانشیار دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف
عباس ملکی: جامعه اسلامی باید برای آینده خود فکر کند. به نظر میرسد مهمترین بخشی که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد، شکست چرخه فقر است؛ فقری که از پدر و مادر به فرزندان انتقال پیدا کرده و از آنها به نسل بعد منتقل میشود. بررسی این مسئله که در اسلام تا چه اندازه روی کارکرد عدالت اجتماعی تأکید شده، موضوع بسیار مهم و پیچیدهای است. علامه محمدرضا حکیمی بهعنوان یکی از پرچمداران مسئله عدالت اجتماعی مجموعه آیات و احادیثی در باب زندگی سالم را در کتاب دوازدهجلدی خود به نام الحیات آوردهاند. چهار جلد این کتاب راجع به فساد و عدالت اجتماعی است. در همین کتاب حدیثی از امام صادق است که میفرمایند: مردم برای رفع نیازهایشان به دو بخش تقسیم میشوند؛ ابتدا نیازهای اولیه است که مربوط به نیازهای اساسی است و همه مردم باید به آن امکانات دسترسی داشته باشند و حکومت اسلامی نسبت به آن مسئول است و بعد از تأمین آن نیازهای اساسی است که مردم میتوانند با هم رقابت داشته باشند. قطعا این حدیث ما را به یاد تئوری مازلو، اقتصاددان و متخصص امور مدیریت در آمریکا، میاندازد. او نیز نیازهای انسان در جریان زندگی را به دو بخش
تقسیم میکند. نیازهای اولیه و نیازهای ثانویه. جالب است که اهمیت نیازهای اولیه در اسلام تا این اندازه مورد توجه قرار دارد. نکته دیگر قدرت نرم و قدرت سخت است. در سال 2007 که بهتازگی اندیشه قدرت نرم و قدرت سخت شکل گرفته بود، در دانشگاه هاروارد دوستی داشتم به نام جوزف لاین که میخواست درباره این مسئله بنویسد. وی در آن زمان معتقد بود بعضی کشورها دارای قدرت نرم هستند مانند هند. اسم این کشور را که میشنویم یک کشور مستبد در ذهن نمیآید، بلکه کشوری به ذهن متبادر میشود که تا اندازهای در آن صبر و بردباری وجود دارد و این قدرت نرم است. وی معتقد بود قدرت نرم شرکتی هم میتوانیم داشته باشیم مانند شرکت سونی. عکسهایی وجود دارد از رهبران دنیا که در کنارشان رادیو سونی است مانند حضرت امام(ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران. درواقع این قدرت نرم شرکت سونی را نشان میداد.
قدرت نرم ایران در آموزش است. ما بسیار اشتباه کردهایم و باید این را تصحیح کنیم. تعداد کسانیکه خارج از ایران در دانشگاههای ایرانی تحصیل میکنند بسیار کم است. درحالیکه شما در هر کشوری تحصیل کرده باشید بدون اینکه متوجه باشید، ناخودآگاه نسبت به آن سمپاتی خواهید داشت. اینکه کودکان افغانستانی در ایران تحصیل کنند بهتر است یا در طول روز بدون کار و تحصیل در داخل کشور سرگردان باشند؟
ایران حوزه تمدنی است که فراتر از مرزهاست و نفوذ زبان و فرهنگ ایرانی در خارج از مرزها بسیار چشمگیر است.
*دانشیار دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.