|

نیاز سیاست خارجی؛ ظریف به‌اضافه اختیارات

علی خرم-كارشناس روابط بين‌الملل

سیاست خارجی دولت یازدهم کار خود را از جایی شروع کرد كه همه‌چیز به هم ‌ریخته بود و شکل دیگری داشت. دلیل این به‌هم‌ریختگی نیز وزیر خارجه نبود. سیاست‌ خارجی دولت نهم و دهم بود که به فاصله‌گرفتن ایران از جامعه بین‌المللی و حرکت در مسیری غیر از تعامل سازنده با دنیا منتج شده بود. وزارت دکتر ظریف حاصل‌جمع دو عامل مهم بود؛ نخست تغییر رویه در سیاست خارجی و دوم توانایی شخصی. دولت روحانی سیاست خارجی مبتنی بر تعامل سازنده را انتخاب کرد. این تعامل سازنده مورد قبول جامعه بین‌المللی نیز قرار گرفت. از همین‌رو شاهد بودیم مذاکرات هسته‌ای در دوران ظریف مورد اقبال جهانی قرار گرفت. این تغییر در سیاست خارجی هم‌زمان بود با وزارت ظریف به‌عنوان یک دیپلمات حرفه‌ای که تلاش کرد سیاست خارجی را به‌جای اصول ایدئولوژیک با ابزار خود پیش‌ ببرد. او با زبان بین‌المللی سخن گفت. مقصود زبانی است که اعتماد جهانی را جلب کرد و سبب شد حتی مسئولان کشورهایی که تا دیروز خط و نشان می‌کشیدند، کنار او ایستاده و زیر پرچم جمهوری اسلامی ایران عکس بگيرند. حال سؤال این است که در دولت دوازدهم می‌توان این عنصر تعامل سازنده را از سیاست خارجی حذف کرد؟ پاسخ منفی است. نمی‌توانیم با جهان بدون تعامل سازنده مواجه شویم و هرکسی غیر از ظریف نیز باید همین روند تعاملی را ادامه دهد تا از پس مشکلات منطقه‌ای و بین‌المللی موجود که وضعیت خطرناکی ایجاد کرده است، برآید. سؤال بعد این است که فردی با دانش و تخصص کمتر از ظریف می‌تواند تصدی وزارت خارجه را بر عهده داشته باشد؟ پاسخ به این سؤال نیز منفی است. اگر فرد مسلط‌‌‌تر از او داشته باشیم، می‌تواند جای ظریف را بگیرد اما فکر می‌کنم که نداریم. نکته درخورتوجه دیگر این است ظریف برای ادامه کار و موفقیت در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی چه‌چیز کم دارد؛ قطعا اختیارات. بسیاری به صورت مستقیم و غیرمستقیم در گوشه و کنار برای او مشکل‌ساز می‌شوند و درحالی‌که شناختی از وزارت امور خارجه ندارند، اظهارنظرهای سطحی می‌کنند.

به اعتقاد من سیاست خارجی در دولت دوازدهم به تعامل سازنده، تجربه ظریف و اختیارات بیشتر نیاز دارد. حتی یک وزیر خارجه بسیار خوب نیز وقتی مرتب در مسیرش مانع‌تراشی شود و اجازه حرکت نداشته باشد، نمی‌تواند مشکلات موجود در عرصه منطقه و بین‌الملل را حل‌وفصل کند.

سیاست خارجی دولت یازدهم کار خود را از جایی شروع کرد كه همه‌چیز به هم ‌ریخته بود و شکل دیگری داشت. دلیل این به‌هم‌ریختگی نیز وزیر خارجه نبود. سیاست‌ خارجی دولت نهم و دهم بود که به فاصله‌گرفتن ایران از جامعه بین‌المللی و حرکت در مسیری غیر از تعامل سازنده با دنیا منتج شده بود. وزارت دکتر ظریف حاصل‌جمع دو عامل مهم بود؛ نخست تغییر رویه در سیاست خارجی و دوم توانایی شخصی. دولت روحانی سیاست خارجی مبتنی بر تعامل سازنده را انتخاب کرد. این تعامل سازنده مورد قبول جامعه بین‌المللی نیز قرار گرفت. از همین‌رو شاهد بودیم مذاکرات هسته‌ای در دوران ظریف مورد اقبال جهانی قرار گرفت. این تغییر در سیاست خارجی هم‌زمان بود با وزارت ظریف به‌عنوان یک دیپلمات حرفه‌ای که تلاش کرد سیاست خارجی را به‌جای اصول ایدئولوژیک با ابزار خود پیش‌ ببرد. او با زبان بین‌المللی سخن گفت. مقصود زبانی است که اعتماد جهانی را جلب کرد و سبب شد حتی مسئولان کشورهایی که تا دیروز خط و نشان می‌کشیدند، کنار او ایستاده و زیر پرچم جمهوری اسلامی ایران عکس بگيرند. حال سؤال این است که در دولت دوازدهم می‌توان این عنصر تعامل سازنده را از سیاست خارجی حذف کرد؟ پاسخ منفی است. نمی‌توانیم با جهان بدون تعامل سازنده مواجه شویم و هرکسی غیر از ظریف نیز باید همین روند تعاملی را ادامه دهد تا از پس مشکلات منطقه‌ای و بین‌المللی موجود که وضعیت خطرناکی ایجاد کرده است، برآید. سؤال بعد این است که فردی با دانش و تخصص کمتر از ظریف می‌تواند تصدی وزارت خارجه را بر عهده داشته باشد؟ پاسخ به این سؤال نیز منفی است. اگر فرد مسلط‌‌‌تر از او داشته باشیم، می‌تواند جای ظریف را بگیرد اما فکر می‌کنم که نداریم. نکته درخورتوجه دیگر این است ظریف برای ادامه کار و موفقیت در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی چه‌چیز کم دارد؛ قطعا اختیارات. بسیاری به صورت مستقیم و غیرمستقیم در گوشه و کنار برای او مشکل‌ساز می‌شوند و درحالی‌که شناختی از وزارت امور خارجه ندارند، اظهارنظرهای سطحی می‌کنند.

به اعتقاد من سیاست خارجی در دولت دوازدهم به تعامل سازنده، تجربه ظریف و اختیارات بیشتر نیاز دارد. حتی یک وزیر خارجه بسیار خوب نیز وقتی مرتب در مسیرش مانع‌تراشی شود و اجازه حرکت نداشته باشد، نمی‌تواند مشکلات موجود در عرصه منطقه و بین‌الملل را حل‌وفصل کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.