|

سؤال‌های واضح و پاسخ‌های غیرشفاف

فرانک آرتا: جدال بی‌پایان حوزه هنری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر سر عدم تمکین نمایش برخی فیلم‌های مجوزدار کشور، همچنان این سؤال کلیدی را مطرح می‌کند که مگر طبق قوانین کشور، تنها مرجع رسمی در دادن مجوز به فیلم‌ها، سازمان سینمایی وزارت ارشاد نیست؟! پس چرا نهادی مانند حوزه هنری از نمایش برخی از فیلم‌ها استنکاف می‌کند؟ ‌درست است که حوزه هنری با توجه به بودجه و امکانات بالفعل خود - با 96 سالن سینمای باکیفیت در سراسر کشور و سازمانی مستقل در تولید فیلم‌ها و... - خودش سازمان عریض و طویلی مانند وزارت ارشاد است که هم فیلم تولید می‌کند و هم امکانات پخش آن را دارد، حالا با این نگاه مگر در کنار امکانات هر سازمانی، نباید قوانین ضد تراست وجود داشته باشد تا هر شخصیت حقوقیِ قدرتمند و صاحب امکانات نتواند بر شخصیت‌های حقیقی و حقوقی ضعیف‌تر مستولی شود؟ با وجود سؤالاتی از این دست پنجشنبه گذشته اول تیرماه در برنامه سینمایی «چشم شب روشن» به مدیریت اکبر نبوی مناظره‌ای میان حمزه‌زاده، قائم‌مقام، رئیس و معاون سینمایی حوزه هنری و مهرداد فرید، کارگردان سینما و دبیر شورای‌عالی تهیه‌کنندگان شکل گرفت. حسن این برنامه این بود که مسئول حوزه فقط به اعلام نظر خود پرداخت تا دست‌کم مخاطبان برنامه با دیدگاهشان بیشتر آشنا شوند.
نکته جالب این بود که محمد حمزه‌زاده در برابر محکوم‌کردن تحریم فیلم‌ها از سوی حوزه هنری از سوي مهرداد فرید چنین واکنش نشان داد: «باید توجه داشته باشیم چه کسانی درباره اقدام حوزه هنری در تحریم فیلم‌ها مخالف‌اند و چه تعداد از این بابت حتی تشکر هم می‌کنند! حوزه هنری سعی داشته فضای مطمئنی را برای خانواده‌ها فراهم کند. ما مدعی هستیم آورده‌هایی برای هنر انقلاب داشته‌ایم و تعداد کارگردان‌های مطرحی که فیلم اولشان را با ما ساخته‌اند، از ۱۰ و ۲۰ و ۳۰ می‌گذرد. چنین آورده‌هایی از نظر سرمایه‌های مادی قابل مقایسه با سرمایه‌گذاری‌های دیگر نیست».
چنین تحلیلی این موضوع را یادآوری می‌کند که اگر حوزه هنری حوالی سال ۱۳۵۷ خورشیدی به نام کانون نهضت فرهنگی اسلامی به ابتکار طاهره صفارزاده تأسیس شد و پس از چند ماه به حوزه اندیشه و هنر اسلامی تغییر نام یافت و در ابتدای دهه ۱۳۶۰ به سازمان تبلیغات اسلامی پیوست، از همان ابتداي فعالیتش تاکنون آورده‌هایی مانند مرتضی آوینی، رسول ملاقلی‌پور، مجید مجیدی، محمدرضا هنرمند و... داشته! پس چرا هریک از آنها به مرور از نگرش حوزه هنری فاصله گرفته‌اند؟ مگر حوزه هنری چگونه عمل کرده که برخی از فیلم‌سازان که اتفاقا تأثیرگذار بوده‌اند، یا از آن جدا شده‌اند یا برخی هم براساس مطالبات خود به آن دور یا نزدیک می‌شوند؟ ‌این مدیر حوزه هنری در ادامه با طرح این موضوع که «ما مدعی هستیم» سؤالی را مطرح کرد: «هر سال ۶۵ فیلم از صد فیلمی که تقریبا در سال ساخته می‌شوند، مجوز نمایش می‌گیرند. در ۱۰ سال تقریبا ۳۵۰ فیلم ساخته شدند و امکان پخش پیدا نکردند. سؤال من از شورای تهیه‌کنندگان این است این ۳۵۰ فیلم کجا هستند؟ چطور می‌شود كه آن ۳۵۰ فیلم را کسی پیگیری نمی‌کند؟ مشکل آنها در چیست؟ ما به‌عنوان سینمادار طلبکاریم. حوزه شرایط و مؤلفه‌هایی برای امکان اکران فیلم‌ها و همچنین بالادستی‌هایی دارد که قطعا باید متوجه مسائل گوناگون باشد. اما چرا فیلم‌ها فروش بیشتری ندارند؟ به نظر من چون نتواسته‌اند خواسته‌ها و نیازهای اصلی مردم را برآورده کنند. باید بگویم سانسور مسئله اصلی سینمای ایران نیست، بلکه موضوع و کیفیت فیلم‌ها اصل است». واقعیت این است که از دل این پاسخ‌ها، برخوردهای دوگانه مدیران حوزه استنباط می‌شود؛ از یک سو بنابر ادعای متولیان حوزه که دغدغه فرهنگی - هنری دارند در تضاد است چراکه آیا اساسا هر فیلمی که فروش کمتری داشته باشد، از نظر حوزه فیلمی فاقد فرهنگ است؟ ‌در این صورت تکلیف فیلم‌های هنری - فرهنگی مستقل که اتفاقا از فروش چندانی برخوردار نیستند، چه می‌شود؟ ‌ضمن اینکه در گزارشی که قبلا در «شرق» به چاپ رسیده - 14 مرداد 1395-
به وضوح به اين پرداخته شده که ظاهرا بحث فروش فیلم‌های سینمایی برای حوزه هنری نیز پررنگ‌تر شده و بُعد محتوایی فیلم‌ها در اولویت بعدی قرار گرفته است. طبق جدول نشریه آموزشی و اطلاع‌رسانی مؤسسه «بهمن سبز»، سینماهای حوزه هنری در خرداد سال گذشته، فروشی معادل چهارمیلیاردو٦٢٦‌‌میلیون‌و ٢٥٠‌ هزار ریال داشته‌اند که امسال به رقمی معادل ٢١‌میلیاردو٢٥‌میلیون‌و ٢٠‌ هزار ریال در خرداد رسیده است. آقای حمزه‌زاده به اختلال در عملکرد وزارت ارشاد در اين برنامه اشاره کرد درحالی‌که واقعیت این است که در این مناظره منظور از هدایتگری حوزه هنری در سینما چندان شفاف نبود. مدیران حوزه نیاز به شفافیت بیشتری در ارائه دیدگاه خود دارند.

فرانک آرتا: جدال بی‌پایان حوزه هنری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر سر عدم تمکین نمایش برخی فیلم‌های مجوزدار کشور، همچنان این سؤال کلیدی را مطرح می‌کند که مگر طبق قوانین کشور، تنها مرجع رسمی در دادن مجوز به فیلم‌ها، سازمان سینمایی وزارت ارشاد نیست؟! پس چرا نهادی مانند حوزه هنری از نمایش برخی از فیلم‌ها استنکاف می‌کند؟ ‌درست است که حوزه هنری با توجه به بودجه و امکانات بالفعل خود - با 96 سالن سینمای باکیفیت در سراسر کشور و سازمانی مستقل در تولید فیلم‌ها و... - خودش سازمان عریض و طویلی مانند وزارت ارشاد است که هم فیلم تولید می‌کند و هم امکانات پخش آن را دارد، حالا با این نگاه مگر در کنار امکانات هر سازمانی، نباید قوانین ضد تراست وجود داشته باشد تا هر شخصیت حقوقیِ قدرتمند و صاحب امکانات نتواند بر شخصیت‌های حقیقی و حقوقی ضعیف‌تر مستولی شود؟ با وجود سؤالاتی از این دست پنجشنبه گذشته اول تیرماه در برنامه سینمایی «چشم شب روشن» به مدیریت اکبر نبوی مناظره‌ای میان حمزه‌زاده، قائم‌مقام، رئیس و معاون سینمایی حوزه هنری و مهرداد فرید، کارگردان سینما و دبیر شورای‌عالی تهیه‌کنندگان شکل گرفت. حسن این برنامه این بود که مسئول حوزه فقط به اعلام نظر خود پرداخت تا دست‌کم مخاطبان برنامه با دیدگاهشان بیشتر آشنا شوند.
نکته جالب این بود که محمد حمزه‌زاده در برابر محکوم‌کردن تحریم فیلم‌ها از سوی حوزه هنری از سوي مهرداد فرید چنین واکنش نشان داد: «باید توجه داشته باشیم چه کسانی درباره اقدام حوزه هنری در تحریم فیلم‌ها مخالف‌اند و چه تعداد از این بابت حتی تشکر هم می‌کنند! حوزه هنری سعی داشته فضای مطمئنی را برای خانواده‌ها فراهم کند. ما مدعی هستیم آورده‌هایی برای هنر انقلاب داشته‌ایم و تعداد کارگردان‌های مطرحی که فیلم اولشان را با ما ساخته‌اند، از ۱۰ و ۲۰ و ۳۰ می‌گذرد. چنین آورده‌هایی از نظر سرمایه‌های مادی قابل مقایسه با سرمایه‌گذاری‌های دیگر نیست».
چنین تحلیلی این موضوع را یادآوری می‌کند که اگر حوزه هنری حوالی سال ۱۳۵۷ خورشیدی به نام کانون نهضت فرهنگی اسلامی به ابتکار طاهره صفارزاده تأسیس شد و پس از چند ماه به حوزه اندیشه و هنر اسلامی تغییر نام یافت و در ابتدای دهه ۱۳۶۰ به سازمان تبلیغات اسلامی پیوست، از همان ابتداي فعالیتش تاکنون آورده‌هایی مانند مرتضی آوینی، رسول ملاقلی‌پور، مجید مجیدی، محمدرضا هنرمند و... داشته! پس چرا هریک از آنها به مرور از نگرش حوزه هنری فاصله گرفته‌اند؟ مگر حوزه هنری چگونه عمل کرده که برخی از فیلم‌سازان که اتفاقا تأثیرگذار بوده‌اند، یا از آن جدا شده‌اند یا برخی هم براساس مطالبات خود به آن دور یا نزدیک می‌شوند؟ ‌این مدیر حوزه هنری در ادامه با طرح این موضوع که «ما مدعی هستیم» سؤالی را مطرح کرد: «هر سال ۶۵ فیلم از صد فیلمی که تقریبا در سال ساخته می‌شوند، مجوز نمایش می‌گیرند. در ۱۰ سال تقریبا ۳۵۰ فیلم ساخته شدند و امکان پخش پیدا نکردند. سؤال من از شورای تهیه‌کنندگان این است این ۳۵۰ فیلم کجا هستند؟ چطور می‌شود كه آن ۳۵۰ فیلم را کسی پیگیری نمی‌کند؟ مشکل آنها در چیست؟ ما به‌عنوان سینمادار طلبکاریم. حوزه شرایط و مؤلفه‌هایی برای امکان اکران فیلم‌ها و همچنین بالادستی‌هایی دارد که قطعا باید متوجه مسائل گوناگون باشد. اما چرا فیلم‌ها فروش بیشتری ندارند؟ به نظر من چون نتواسته‌اند خواسته‌ها و نیازهای اصلی مردم را برآورده کنند. باید بگویم سانسور مسئله اصلی سینمای ایران نیست، بلکه موضوع و کیفیت فیلم‌ها اصل است». واقعیت این است که از دل این پاسخ‌ها، برخوردهای دوگانه مدیران حوزه استنباط می‌شود؛ از یک سو بنابر ادعای متولیان حوزه که دغدغه فرهنگی - هنری دارند در تضاد است چراکه آیا اساسا هر فیلمی که فروش کمتری داشته باشد، از نظر حوزه فیلمی فاقد فرهنگ است؟ ‌در این صورت تکلیف فیلم‌های هنری - فرهنگی مستقل که اتفاقا از فروش چندانی برخوردار نیستند، چه می‌شود؟ ‌ضمن اینکه در گزارشی که قبلا در «شرق» به چاپ رسیده - 14 مرداد 1395-
به وضوح به اين پرداخته شده که ظاهرا بحث فروش فیلم‌های سینمایی برای حوزه هنری نیز پررنگ‌تر شده و بُعد محتوایی فیلم‌ها در اولویت بعدی قرار گرفته است. طبق جدول نشریه آموزشی و اطلاع‌رسانی مؤسسه «بهمن سبز»، سینماهای حوزه هنری در خرداد سال گذشته، فروشی معادل چهارمیلیاردو٦٢٦‌‌میلیون‌و ٢٥٠‌ هزار ریال داشته‌اند که امسال به رقمی معادل ٢١‌میلیاردو٢٥‌میلیون‌و ٢٠‌ هزار ریال در خرداد رسیده است. آقای حمزه‌زاده به اختلال در عملکرد وزارت ارشاد در اين برنامه اشاره کرد درحالی‌که واقعیت این است که در این مناظره منظور از هدایتگری حوزه هنری در سینما چندان شفاف نبود. مدیران حوزه نیاز به شفافیت بیشتری در ارائه دیدگاه خود دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.