اهمیت استفاده از زبان مادری در آموزش
مهتاب یزدانی. مدیر مؤسسه آموزشی شعف
دوزبانگی پدیدهای است جهانی که در اکثر کشورهای جهان وجود دارد و عبارت از حالتی است که فرد به زبان دیگری غیر از زبان مادری خود آموزش میبیند.
زبان مادری اولین زبان آموختهشده از سوی فرد است؛ زبانی که فرد بدان تکلم میکند، با آن رشد مییابد و عناصر فرهنگی و اجتماعی محیط خود را به وسیله آن دریافته، لمس کرده و با آن هویت مییابد. اما در بسیاری از کشورها و ازجمله کشور ما، زمانی که کودک به سنی میرسد که باید تحت آموزش رسمی قرار گیرد، با زبانی غیر از زبان مادری خود و با زبانی که در سراسر کشور بهعنوان زبان رسمی شناخته شده و از لحاظ نظام آوایی- واژگانی و دستوری متفاوت از زبان مادری اوست، آموزش میبیند و از این مرحله است که پدیده دوزبانگی مطرح میشود. بنابراین فرد دوزبانه به فردی اطلاق میشود که از زمان آغاز آموزش رسمی، با زبان دیگری که در کشور عمومیت یافته و در حکم زبان دوم است، آشنا شده و آموزش میبیند
از نظر روانشناسی، آموزش به زبان مادری سبب درک بهتر مطالب میشود و پیشرفت شناختی دانشآموزان را تأمین میکند. از نظر اجتماعی سبب جذب راحتتر کودک در محیط اجتماعی خود میشود و بهعنوان یک عنصر اصلی فرهنگی، او را در ارتباط با گذشته فرهنگی خود قرار میدهد. از نظر عاطفی، استفاده از زبان مادری در آموزش دانشآموزان سبب تداوم در استفاده از نمادهای زبانشناختی میشود و بهاینترتیب او را از گسستگی عاطفی ناشی از عدم استفاده از زبان مادری باز داشته، سبب بالارفتن کمیت و کیفیت ارتباطات درونمدرسهای و درونکلاسی میشود و دانشآموزان را از ابزار اصلی تفکر یعنی ارتباط، برخوردار میکند.
دانشآموزان غیرفارسیزبان در بدو ورود به مدرسه، زبان مادری خود را که در یک فرایند پیچیده و در ارتباط مستقیم با محیط پیرامون خود فرا گرفتهاند، در برنامه فارسی پیدا نمیکنند.
چون سازماندهی محتوا و انتقال برنامه درسی به دانشآموزان بر پایه زبان فارسی است که با مفاهیمی که براساس تجارب قبلی دانشآموز به زبان مادری حاصل شده است و برای او بار عاطفی نیز دارد، پیوند ندارد.
درحالیکه ارتباط غیررسمی درونمدرسهای میتواند خارج از کانال ارتباط رسمی به زبان مادری برقرار شود. اینچنین گسستگی میان زبان مدرسه و زبان مادری دانشآموزان، ارتباط بر پایه انگیزه فردی را با دشواری مواجه میکند. تعارض بین مدار ارتباطی محیط اجتماعی خانوادگی دانشآموز و مدار ارتباطی رسمی مدرسه هم کیفی است و هم کمی.
کیفی است زیرا دانشآموز غیرفارسیزبان در برابر زبانی قرار میگیرد که حاصل مجموعه، ویژگیهای فرهنگ زیستی و خاص او نیست.
کمی است زیرا از جنبه دستوری، واژگان و آواشناسی برای او ناآشناست. به عبارت دیگر بین زبان مدرسه و زبان دانشآموز شکاف پدید میآید.
دوزبانگی پدیدهای است جهانی که در اکثر کشورهای جهان وجود دارد و عبارت از حالتی است که فرد به زبان دیگری غیر از زبان مادری خود آموزش میبیند.
زبان مادری اولین زبان آموختهشده از سوی فرد است؛ زبانی که فرد بدان تکلم میکند، با آن رشد مییابد و عناصر فرهنگی و اجتماعی محیط خود را به وسیله آن دریافته، لمس کرده و با آن هویت مییابد. اما در بسیاری از کشورها و ازجمله کشور ما، زمانی که کودک به سنی میرسد که باید تحت آموزش رسمی قرار گیرد، با زبانی غیر از زبان مادری خود و با زبانی که در سراسر کشور بهعنوان زبان رسمی شناخته شده و از لحاظ نظام آوایی- واژگانی و دستوری متفاوت از زبان مادری اوست، آموزش میبیند و از این مرحله است که پدیده دوزبانگی مطرح میشود. بنابراین فرد دوزبانه به فردی اطلاق میشود که از زمان آغاز آموزش رسمی، با زبان دیگری که در کشور عمومیت یافته و در حکم زبان دوم است، آشنا شده و آموزش میبیند
از نظر روانشناسی، آموزش به زبان مادری سبب درک بهتر مطالب میشود و پیشرفت شناختی دانشآموزان را تأمین میکند. از نظر اجتماعی سبب جذب راحتتر کودک در محیط اجتماعی خود میشود و بهعنوان یک عنصر اصلی فرهنگی، او را در ارتباط با گذشته فرهنگی خود قرار میدهد. از نظر عاطفی، استفاده از زبان مادری در آموزش دانشآموزان سبب تداوم در استفاده از نمادهای زبانشناختی میشود و بهاینترتیب او را از گسستگی عاطفی ناشی از عدم استفاده از زبان مادری باز داشته، سبب بالارفتن کمیت و کیفیت ارتباطات درونمدرسهای و درونکلاسی میشود و دانشآموزان را از ابزار اصلی تفکر یعنی ارتباط، برخوردار میکند.
دانشآموزان غیرفارسیزبان در بدو ورود به مدرسه، زبان مادری خود را که در یک فرایند پیچیده و در ارتباط مستقیم با محیط پیرامون خود فرا گرفتهاند، در برنامه فارسی پیدا نمیکنند.
چون سازماندهی محتوا و انتقال برنامه درسی به دانشآموزان بر پایه زبان فارسی است که با مفاهیمی که براساس تجارب قبلی دانشآموز به زبان مادری حاصل شده است و برای او بار عاطفی نیز دارد، پیوند ندارد.
درحالیکه ارتباط غیررسمی درونمدرسهای میتواند خارج از کانال ارتباط رسمی به زبان مادری برقرار شود. اینچنین گسستگی میان زبان مدرسه و زبان مادری دانشآموزان، ارتباط بر پایه انگیزه فردی را با دشواری مواجه میکند. تعارض بین مدار ارتباطی محیط اجتماعی خانوادگی دانشآموز و مدار ارتباطی رسمی مدرسه هم کیفی است و هم کمی.
کیفی است زیرا دانشآموز غیرفارسیزبان در برابر زبانی قرار میگیرد که حاصل مجموعه، ویژگیهای فرهنگ زیستی و خاص او نیست.
کمی است زیرا از جنبه دستوری، واژگان و آواشناسی برای او ناآشناست. به عبارت دیگر بین زبان مدرسه و زبان دانشآموز شکاف پدید میآید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.