|

آغاز درمان

سیدمحمدحسین عادلی

نتیجه یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری محصول ائتلاف بزرگ سیاسی تاریخ جمهوری اسلامی بود که نشان‌دهنده بلوغ و پختگی سیاسی همه عوامل و عناصر موثر در انتخابات می‌تواند باشد. نقش عناصری چون مردم، نظام و شخصیت‌های برجسته سیاسی چون آقایان هاشمی، خاتمی و ناطق‌نوری و نیز ازخودگذشتگی دکتر عارف و اخلاق سیاسی او در پیروزی آقای روحانی انکار‌ناپذیر است. بدون تردید این تحول نشانه پیشرفت و بلوغ سیاسی کشورمان بوده که انتخابات جاری را از ادوار قبلی متمایز کرده است. اما پرسشی که از هم‌اکنون در اذهان مردم نقش می‌بندد این است که آینده چه خواهد شد. به نظر می‌رسد که آینده در سه حوزه برای مردم مهم‌تر خواهد بود. اول وحدت ملی، دوم وضعیت اقتصادی و سوم روابط بین‌المللی. بنای نگارنده این نیست که در هر سه بخش، موضوع را تحلیل کنم. در این مختصر فقط به ذکر یک نکته در باب وضعیت اقتصادی و یک نکته در باب روابط بین‌المللی بسنده می‌کنم. همه می‌دانیم که تورم و گرانی و سقوط ارزش پول ملی از مهم‌ترین مشکلات اقتصادی و اجتماعی مردم است که رییس‌جمهوری آینده باید با اولویت به آن بپردازد. تورم و گرانی در درجه اول ناشی از افزایش نقدینگی و خلق پول اضافی است. به قول یکی از بزرگان علم اقتصاد تورم شبیه اعتیاد است. هم در موقع شروع آن و هم در موقع درمان هر دو شبیه به هم هستند. وقتی که تورم یا اعتیاد شروع می‌شود آثار خوبش اول نمایان و آثار بدش بعدها معلوم می‌شود. یعنی وقتی مواد مخدر مصرف می‌شود اول به فرد احساس خوبی دست می‌دهد همان‌طور که خلق پول و افزایش نقدینگی اول موجب می‌شود که دولت احساس خوبی کند و به هدف کوتاه‌مدت اقتصادی یا سیاسی خود برسد. به همین جهت تشویق می‌شود که آن را افزایش دهد. شخص معتاد در پی احساس خوب در کوتاه‌مدت میزان مصرف خود را افزایش می‌دهد و دولت‌ها هم نقدینگی را اضافه می‌کنند تا احساس خوب کوتاه‌مدت خود را به‌زعم خود دوچندان کنند. اما وقتی پس از مدتی در اثر اعتیاد یا تورم سلامتی تمام بدن و تمام اقتصاد به خطر می‌افتد و می‌خواهیم درمان را شروع کنیم عکس فرآیند بالا صادق است. یعنی وقتی قرار شد اعتیاد درمان یابد اول آثار بد و دردآلود آن نمایان می‌شود و بعدا به تدریج آثار خوب آن آشکار می‌شود.
در مورد تورم نیز همین‌طور است. وقتی قرار است جلوی ایجاد نقدینگی و خلق پول گرفته شود اول آثار سخت آن ظاهر و تنها پس از مدتی آن هم به تدریج آثار خوب آن معلوم می‌شود. از همین‌رو است که سیاستمداران در زمان درمان تورم دچار شرایط مشکلی می‌شوند. زیرا ابتدا سختی‌ها و دردها نمایان می‌شود و این خود باعث فشار به دولت برای تغییر سیاست می‌شود و اگر دولتی در سیاست خود سست باشد از تصمیم درست خود عدول می‌کند. درست همانند معتادانی که در میانه درمان برای رهایی از فشارهای آن درمان را رها می‌کنند و دوباره به اعتیاد بازمی‌گردند. لذا سیاست درمان را باید با برنامه‌ریزی، اجماع‌سازی و اطلاع‌رسانی مناسب تدوین و اجرا کرد تا دولت ثبات‌قدم داشته باشد. بنابراین با شروع سیاست‌های درمان تورم نباید توقع داشت که بلافاصله آثار مثبت ظاهر شود. اما در مورد روابط بین‌المللی به نظر می‌رسد برخی از رقبای سیاسی و اقتصادی ایران چه آنها که در منطقه هستند و چه آنها که درسطح بین‌المللی جزو قدرت‌های بزرگ محسوب می‌شوند ضمن آنکه از نمایش بلوغ سیاسی ایران حیرت‌زده می‌شوند، از ایجاد زمینه‌های قدرت‌گیری کشورمان در صحنه بین‌المللی و احیای دوباره اقتصاد نگران می‌شوند. از همین‌رو برنامه‌ریزی می‌کنند تا روند پیشرفت اقتصادی و قدرت‌گیری سیاسی ما در صحنه جهانی را به تاخیر اندازند یا از آن جلوگیری کنند. رویکرد اعتدال، وحدت ملی، تعامل با داخل و خارج و سیاست اقتصادی علمی موجب بالارفتن اقتدار و امنیت ملی ما می‌شود و موقعیت کشورمان را ارتقا می‌دهد. تجربه گذشته ثابت کرده است که رقبای ما همواره از مواضع رادیکال سیاسی و اقتصاد ما خوشحال شده‌اند چراکه موجبات تضعیف ما را در بلندمدت فراهم کرده است. امید آن است همان‌طور که در سند چشم‌انداز آمده است ایران بتواند در منطقه جایگاه درخور خود را که همان جایگاه اول است کسب کند.

نتیجه یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری محصول ائتلاف بزرگ سیاسی تاریخ جمهوری اسلامی بود که نشان‌دهنده بلوغ و پختگی سیاسی همه عوامل و عناصر موثر در انتخابات می‌تواند باشد. نقش عناصری چون مردم، نظام و شخصیت‌های برجسته سیاسی چون آقایان هاشمی، خاتمی و ناطق‌نوری و نیز ازخودگذشتگی دکتر عارف و اخلاق سیاسی او در پیروزی آقای روحانی انکار‌ناپذیر است. بدون تردید این تحول نشانه پیشرفت و بلوغ سیاسی کشورمان بوده که انتخابات جاری را از ادوار قبلی متمایز کرده است. اما پرسشی که از هم‌اکنون در اذهان مردم نقش می‌بندد این است که آینده چه خواهد شد. به نظر می‌رسد که آینده در سه حوزه برای مردم مهم‌تر خواهد بود. اول وحدت ملی، دوم وضعیت اقتصادی و سوم روابط بین‌المللی. بنای نگارنده این نیست که در هر سه بخش، موضوع را تحلیل کنم. در این مختصر فقط به ذکر یک نکته در باب وضعیت اقتصادی و یک نکته در باب روابط بین‌المللی بسنده می‌کنم. همه می‌دانیم که تورم و گرانی و سقوط ارزش پول ملی از مهم‌ترین مشکلات اقتصادی و اجتماعی مردم است که رییس‌جمهوری آینده باید با اولویت به آن بپردازد. تورم و گرانی در درجه اول ناشی از افزایش نقدینگی و خلق پول اضافی است. به قول یکی از بزرگان علم اقتصاد تورم شبیه اعتیاد است. هم در موقع شروع آن و هم در موقع درمان هر دو شبیه به هم هستند. وقتی که تورم یا اعتیاد شروع می‌شود آثار خوبش اول نمایان و آثار بدش بعدها معلوم می‌شود. یعنی وقتی مواد مخدر مصرف می‌شود اول به فرد احساس خوبی دست می‌دهد همان‌طور که خلق پول و افزایش نقدینگی اول موجب می‌شود که دولت احساس خوبی کند و به هدف کوتاه‌مدت اقتصادی یا سیاسی خود برسد. به همین جهت تشویق می‌شود که آن را افزایش دهد. شخص معتاد در پی احساس خوب در کوتاه‌مدت میزان مصرف خود را افزایش می‌دهد و دولت‌ها هم نقدینگی را اضافه می‌کنند تا احساس خوب کوتاه‌مدت خود را به‌زعم خود دوچندان کنند. اما وقتی پس از مدتی در اثر اعتیاد یا تورم سلامتی تمام بدن و تمام اقتصاد به خطر می‌افتد و می‌خواهیم درمان را شروع کنیم عکس فرآیند بالا صادق است. یعنی وقتی قرار شد اعتیاد درمان یابد اول آثار بد و دردآلود آن نمایان می‌شود و بعدا به تدریج آثار خوب آن آشکار می‌شود.
در مورد تورم نیز همین‌طور است. وقتی قرار است جلوی ایجاد نقدینگی و خلق پول گرفته شود اول آثار سخت آن ظاهر و تنها پس از مدتی آن هم به تدریج آثار خوب آن معلوم می‌شود. از همین‌رو است که سیاستمداران در زمان درمان تورم دچار شرایط مشکلی می‌شوند. زیرا ابتدا سختی‌ها و دردها نمایان می‌شود و این خود باعث فشار به دولت برای تغییر سیاست می‌شود و اگر دولتی در سیاست خود سست باشد از تصمیم درست خود عدول می‌کند. درست همانند معتادانی که در میانه درمان برای رهایی از فشارهای آن درمان را رها می‌کنند و دوباره به اعتیاد بازمی‌گردند. لذا سیاست درمان را باید با برنامه‌ریزی، اجماع‌سازی و اطلاع‌رسانی مناسب تدوین و اجرا کرد تا دولت ثبات‌قدم داشته باشد. بنابراین با شروع سیاست‌های درمان تورم نباید توقع داشت که بلافاصله آثار مثبت ظاهر شود. اما در مورد روابط بین‌المللی به نظر می‌رسد برخی از رقبای سیاسی و اقتصادی ایران چه آنها که در منطقه هستند و چه آنها که درسطح بین‌المللی جزو قدرت‌های بزرگ محسوب می‌شوند ضمن آنکه از نمایش بلوغ سیاسی ایران حیرت‌زده می‌شوند، از ایجاد زمینه‌های قدرت‌گیری کشورمان در صحنه بین‌المللی و احیای دوباره اقتصاد نگران می‌شوند. از همین‌رو برنامه‌ریزی می‌کنند تا روند پیشرفت اقتصادی و قدرت‌گیری سیاسی ما در صحنه جهانی را به تاخیر اندازند یا از آن جلوگیری کنند. رویکرد اعتدال، وحدت ملی، تعامل با داخل و خارج و سیاست اقتصادی علمی موجب بالارفتن اقتدار و امنیت ملی ما می‌شود و موقعیت کشورمان را ارتقا می‌دهد. تجربه گذشته ثابت کرده است که رقبای ما همواره از مواضع رادیکال سیاسی و اقتصاد ما خوشحال شده‌اند چراکه موجبات تضعیف ما را در بلندمدت فراهم کرده است. امید آن است همان‌طور که در سند چشم‌انداز آمده است ایران بتواند در منطقه جایگاه درخور خود را که همان جایگاه اول است کسب کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.