|

مرور

نویسنده ناموجود
این‌که نویسنده‌ای غایب، نویسنده‌ای که کتابی از او موجود نیست، موضوع داستانی قرار گیرد که در آغاز آن دانشکده و کتابخانه مرکزی آن به‌مثابه یک لابیرنت تصویر شده است، به‌تنهایی کافی است که رمان «دانشکده» پابلو دسانتیس، نویسنده معاصر آرژانتینی، را به سنت نویسنده آرژانتینی دیگری متصل کند که استاد خلق موقعیت‌هایی از این دست بود؛ نویسنده‌ای به نام خورخه لوییس بورخس که مخاطبش را در لابیرنتی از کتاب‌ها و متون و روایت‌های مختلف سرگردان می‌کرد. «دانشکده» رمانی است از پابلو دسانتیس که با ترجمه بیوک بوداغی در نشر آگه منتشر شده است. این رمان چنانکه در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن آمده بهترین رمان پابلو دسانتیس است و در سنت ادبیات معاصر آرژانتین از جایگاهی ویژه برخوردار است. رمان درباره نویسنده‌ای غایب به نام اومرو بروکاست. نویسنده‌ای که هیچ‌کس او را ندیده است و هیچ‌کجا کتابی از او وجود ندارد. ماجرا از وقتی آغاز می‌شود که استبان میرو، دانش‌آموخته جوان ادبیات که مادرش یک چهره فرهنگی سرشناس است، کارش را در کتابخانه بی‌نظم و ادبارگرفته دانشکده آغاز می‌کند و در همین حین کار رساله‌اش را هم که درباره یک شاعر و روان‌پزشک است پیش می‌برد. یک روز که استبان میرو در کتابخانه نشسته است، پروفسور کانده، مدیر انستیتوی ادبیات ملی، سراغ او می‌آید و با هم گپ می‌زنند. کانده از میرو درباره رساله‌اش می‌پرسد و وقتی موضوع رساله او را می‌فهمد توصیه می‌کند به‌جای شاعری که انتخاب کرده، به کلاسیک‌ها بپردازد. بعد می‌گوید خودش دارد روی «نویسنده‌ای کلاسیک و متعلق به جهان فردا» کار می‌کند. نویسنده‌ای به نام اومرو بروکا که به گفته کانده کار بر روی آثار گمشده او برایش کلی دشمن تراشیده است. بازشدن پای این نویسنده به رمان، داستان را وارد حال‌وهوایی غریب و معمایی می‌کند که ته‌مایه‌ای از طنز هم در آن هست. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «از روی بقایای پله‌های اصلی عمارت به طبقه اول رفتم. راه ورود به طبقه دوم بسته بود، از میان دیوارها و دهلیزهایی که با پرونده‌های رنگ‌و‌رو‌رفته ساخته شده بود و کیسه‌های انباشته از زباله، راه باز کردم. در این بخش از عمارت، بی‌نظمیِ سازمانی کاملا نمایان بود: بقایای دیوارهای فروریخته، بدون هیچ فکر و منطقی در نقاط مختلف روی هم تلنبار شده بودند. نمی‌خواهم بگویم چیز قابل‌استفاده‌ای در این مکان بوده، چون آن‌جا درهرحال خرابه‌ای بیش نبود، اما کسی هم به این فکر نیفتاده بود که آن را مرمت (گرچه ناممکن بود) و یا تخریب کند، اما تابلوهای نصب‌شده، نوارهای رنگین و کیسه‌های سیاه زباله، به‌نحوی، توجیهی برای موجودیت آن فراهم می‌کرد.
چراغ‌قوه‌ام از ترس لشگر سوسک‌ها تکانی خورد و عقب کشید. از دور صدایی می‌آمد - انگار کسی روی خرده‌شیشه‌ها می‌دوید، صدایی که وحشت‌زده‌ام کرد؛ یکی از این راسوهای کوچک خون‌خوار بود که از قرار به سفارش مسئولان از هند با هواپیما آورده بودند تا از تکثیر مهارناپذیر موش‌های صحرایی جلوگیری کنند. در انستیتوی ادبیات ملی باز بود. ماشین تحریر آندروود را که مال 1935 بود روی میز گذاشتم: صدای شستی‌های سفت آن، تنها نشانه‌ی حضور انسان در آن‌جا بود.
نوشتن روایت و شروع آن اصلا برایم کار سهل و ساده‌ای نبود، و به گمان‌ام چنان‌چه مسئولان دانشکده با امضای قرارداد، روایت وقایع را به من احاله و قول انتشار آن را در بولتن علوم اجتماعی نمی‌دادند، در لحظه‌ی تصمیم‌گیری نمی‌توانستم بر تردیدهایم غلبه کنم...»

کوتاه‌ترین رمان شرلی جکسون
شرلی جکسون، نویسنده آمریکایی، را در ایران بیشتر با داستان معروف «لاتاری» می‌شناسند. داستان کوتاهی که یکی از داستان کوتاه‌های مهم ادبیات جهان است. اخیرا از شرلی جکسون رمانی به ترجمه رضا اسکندری‌آذر در نشر آگه منتشر شده است. رمانی با عنوان «ما یک عمر قلعه‌نشین بوده‌ایم» که چنانکه در یادداشت مترجم در آغاز ترجمه فارسی کتاب آمده «کوتاه‌ترین رمان شرلی جکسون» است. مترجم در این یادداشت، رمان «ما یک عمر قلعه‌نشین بوده‌ایم» را از رمان‌هایی دانسته که به اعتقاد او «باید بیش از یک‌مرتبه خوانده شود، و با هربار خواندن مطالب تازه‌ای برای خواننده آشکار خواهد کرد.» در بخشی از این یادداشت درباره این رمان چنین می‌خوانیم: «از ویژگی‌های خاص این اثر مواردی است که در نخستین خوانش به اهمیت‌شان پی نمی‌بریم؛ مواردی که شخصیت‌ها از آن آگاه‌اند، اما خواننده از آن بی‌خبر. برای نمونه، در بخش ابتدایی کتاب، زمانی که راوی برای خرید گوشت بره و شکر به فروشگاه می‌رود و با برخوردهای ناخوش‌آیند و طعنه‌آمیزی مواجه می‌شود، خواننده کوچک‌ترین اطلاعی از سابقه‌ی این اقلامِ خرید ندارد و در نتیجه آشفتگی اهالی را درک نمی‌کند. موارد متعددی از این‌دست در رمان به چشم می‌خورد.»
آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهای آغازین این رمان است: «اسم من مری کاترین بلک‌وود است. هجده‌سال دارم و با خواهرم کنستانس زندگی می‌کنم. همیشه به این فکر می‌کنم که احتمال‌اش خیلی زیاد بوده به‌صورت گُرگینه به دنیا بیایم، چون دو انگشت میانی هر دو دست‌ام به یک اندازه هستند، اما چه می‌شود کرد، همیشه ناگزیر بوده‌ام به آن‌چه دارم راضی باشم. از سه چیز متنفرم: شستن خودم، سگ‌ها و سروصدا. در مقابل، عاشق خواهرم کنستانس، ریچارد پلَنتَجِنِت و آمانیتا فلویدیز هستم. دیگر اعضای خانواده‌ام همگی مرده‌اند.
آخرین‌باری که به کتاب‌های امانتی روی رف آشپزخانه نگاه کردم، پنج‌ماه از مهلتِ عودت‌شان می‌گذشت، و من به این فکر می‌کردم که اگر می‌دانستم این‌ها آخرین کتاب‌های امانتی‌ام هستند - کتاب‌هایی که قرار است برای یک عمر روی رف آشپزخانه بمانند - آیا کتاب‌های دیگری انتخاب می‌کردم؟ به‌ندرت پیش می‌آمد چیزی را در خانه از جایش تکان دهیم؛ بلک‌وودها از اول‌اش هم از آن‌دست خانواده‌های اهل بی‌قراری و جنب‌وجوش نبودند. ما با اشیاء کوچکِ دم‌دستی و فانی مثل کتاب، گل و قاشق هم سروکار داشتیم، اما همواره قلبا تعلق‌خاطری جدی به اسباب و لوازم ثابت حس می‌کردیم.»

نویسنده ناموجود
این‌که نویسنده‌ای غایب، نویسنده‌ای که کتابی از او موجود نیست، موضوع داستانی قرار گیرد که در آغاز آن دانشکده و کتابخانه مرکزی آن به‌مثابه یک لابیرنت تصویر شده است، به‌تنهایی کافی است که رمان «دانشکده» پابلو دسانتیس، نویسنده معاصر آرژانتینی، را به سنت نویسنده آرژانتینی دیگری متصل کند که استاد خلق موقعیت‌هایی از این دست بود؛ نویسنده‌ای به نام خورخه لوییس بورخس که مخاطبش را در لابیرنتی از کتاب‌ها و متون و روایت‌های مختلف سرگردان می‌کرد. «دانشکده» رمانی است از پابلو دسانتیس که با ترجمه بیوک بوداغی در نشر آگه منتشر شده است. این رمان چنانکه در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن آمده بهترین رمان پابلو دسانتیس است و در سنت ادبیات معاصر آرژانتین از جایگاهی ویژه برخوردار است. رمان درباره نویسنده‌ای غایب به نام اومرو بروکاست. نویسنده‌ای که هیچ‌کس او را ندیده است و هیچ‌کجا کتابی از او وجود ندارد. ماجرا از وقتی آغاز می‌شود که استبان میرو، دانش‌آموخته جوان ادبیات که مادرش یک چهره فرهنگی سرشناس است، کارش را در کتابخانه بی‌نظم و ادبارگرفته دانشکده آغاز می‌کند و در همین حین کار رساله‌اش را هم که درباره یک شاعر و روان‌پزشک است پیش می‌برد. یک روز که استبان میرو در کتابخانه نشسته است، پروفسور کانده، مدیر انستیتوی ادبیات ملی، سراغ او می‌آید و با هم گپ می‌زنند. کانده از میرو درباره رساله‌اش می‌پرسد و وقتی موضوع رساله او را می‌فهمد توصیه می‌کند به‌جای شاعری که انتخاب کرده، به کلاسیک‌ها بپردازد. بعد می‌گوید خودش دارد روی «نویسنده‌ای کلاسیک و متعلق به جهان فردا» کار می‌کند. نویسنده‌ای به نام اومرو بروکا که به گفته کانده کار بر روی آثار گمشده او برایش کلی دشمن تراشیده است. بازشدن پای این نویسنده به رمان، داستان را وارد حال‌وهوایی غریب و معمایی می‌کند که ته‌مایه‌ای از طنز هم در آن هست. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «از روی بقایای پله‌های اصلی عمارت به طبقه اول رفتم. راه ورود به طبقه دوم بسته بود، از میان دیوارها و دهلیزهایی که با پرونده‌های رنگ‌و‌رو‌رفته ساخته شده بود و کیسه‌های انباشته از زباله، راه باز کردم. در این بخش از عمارت، بی‌نظمیِ سازمانی کاملا نمایان بود: بقایای دیوارهای فروریخته، بدون هیچ فکر و منطقی در نقاط مختلف روی هم تلنبار شده بودند. نمی‌خواهم بگویم چیز قابل‌استفاده‌ای در این مکان بوده، چون آن‌جا درهرحال خرابه‌ای بیش نبود، اما کسی هم به این فکر نیفتاده بود که آن را مرمت (گرچه ناممکن بود) و یا تخریب کند، اما تابلوهای نصب‌شده، نوارهای رنگین و کیسه‌های سیاه زباله، به‌نحوی، توجیهی برای موجودیت آن فراهم می‌کرد.
چراغ‌قوه‌ام از ترس لشگر سوسک‌ها تکانی خورد و عقب کشید. از دور صدایی می‌آمد - انگار کسی روی خرده‌شیشه‌ها می‌دوید، صدایی که وحشت‌زده‌ام کرد؛ یکی از این راسوهای کوچک خون‌خوار بود که از قرار به سفارش مسئولان از هند با هواپیما آورده بودند تا از تکثیر مهارناپذیر موش‌های صحرایی جلوگیری کنند. در انستیتوی ادبیات ملی باز بود. ماشین تحریر آندروود را که مال 1935 بود روی میز گذاشتم: صدای شستی‌های سفت آن، تنها نشانه‌ی حضور انسان در آن‌جا بود.
نوشتن روایت و شروع آن اصلا برایم کار سهل و ساده‌ای نبود، و به گمان‌ام چنان‌چه مسئولان دانشکده با امضای قرارداد، روایت وقایع را به من احاله و قول انتشار آن را در بولتن علوم اجتماعی نمی‌دادند، در لحظه‌ی تصمیم‌گیری نمی‌توانستم بر تردیدهایم غلبه کنم...»

کوتاه‌ترین رمان شرلی جکسون
شرلی جکسون، نویسنده آمریکایی، را در ایران بیشتر با داستان معروف «لاتاری» می‌شناسند. داستان کوتاهی که یکی از داستان کوتاه‌های مهم ادبیات جهان است. اخیرا از شرلی جکسون رمانی به ترجمه رضا اسکندری‌آذر در نشر آگه منتشر شده است. رمانی با عنوان «ما یک عمر قلعه‌نشین بوده‌ایم» که چنانکه در یادداشت مترجم در آغاز ترجمه فارسی کتاب آمده «کوتاه‌ترین رمان شرلی جکسون» است. مترجم در این یادداشت، رمان «ما یک عمر قلعه‌نشین بوده‌ایم» را از رمان‌هایی دانسته که به اعتقاد او «باید بیش از یک‌مرتبه خوانده شود، و با هربار خواندن مطالب تازه‌ای برای خواننده آشکار خواهد کرد.» در بخشی از این یادداشت درباره این رمان چنین می‌خوانیم: «از ویژگی‌های خاص این اثر مواردی است که در نخستین خوانش به اهمیت‌شان پی نمی‌بریم؛ مواردی که شخصیت‌ها از آن آگاه‌اند، اما خواننده از آن بی‌خبر. برای نمونه، در بخش ابتدایی کتاب، زمانی که راوی برای خرید گوشت بره و شکر به فروشگاه می‌رود و با برخوردهای ناخوش‌آیند و طعنه‌آمیزی مواجه می‌شود، خواننده کوچک‌ترین اطلاعی از سابقه‌ی این اقلامِ خرید ندارد و در نتیجه آشفتگی اهالی را درک نمی‌کند. موارد متعددی از این‌دست در رمان به چشم می‌خورد.»
آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهای آغازین این رمان است: «اسم من مری کاترین بلک‌وود است. هجده‌سال دارم و با خواهرم کنستانس زندگی می‌کنم. همیشه به این فکر می‌کنم که احتمال‌اش خیلی زیاد بوده به‌صورت گُرگینه به دنیا بیایم، چون دو انگشت میانی هر دو دست‌ام به یک اندازه هستند، اما چه می‌شود کرد، همیشه ناگزیر بوده‌ام به آن‌چه دارم راضی باشم. از سه چیز متنفرم: شستن خودم، سگ‌ها و سروصدا. در مقابل، عاشق خواهرم کنستانس، ریچارد پلَنتَجِنِت و آمانیتا فلویدیز هستم. دیگر اعضای خانواده‌ام همگی مرده‌اند.
آخرین‌باری که به کتاب‌های امانتی روی رف آشپزخانه نگاه کردم، پنج‌ماه از مهلتِ عودت‌شان می‌گذشت، و من به این فکر می‌کردم که اگر می‌دانستم این‌ها آخرین کتاب‌های امانتی‌ام هستند - کتاب‌هایی که قرار است برای یک عمر روی رف آشپزخانه بمانند - آیا کتاب‌های دیگری انتخاب می‌کردم؟ به‌ندرت پیش می‌آمد چیزی را در خانه از جایش تکان دهیم؛ بلک‌وودها از اول‌اش هم از آن‌دست خانواده‌های اهل بی‌قراری و جنب‌وجوش نبودند. ما با اشیاء کوچکِ دم‌دستی و فانی مثل کتاب، گل و قاشق هم سروکار داشتیم، اما همواره قلبا تعلق‌خاطری جدی به اسباب و لوازم ثابت حس می‌کردیم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.