|

نگاه

از همینگوی و دیگران
روزهای آخرِ چهار نویسنده

«شب‌های وحشی» از جویس کرول اوتس، چهار روایت داستانی است از روزهای آخر زندگی امیلی دیکینسون، مارک تواین، ارنست همینگوی و ادگار آلن‌پو. بر پیشانی این کتاب، شعری از امیلی دیکینسون آمده که وجه تسمیه عنوان کتاب را در خود دارد: «شب‌های وحشی - شب‌های وحشی!/ با تو سر شود مگر/ شب‌های وحشی/ اوقاتِ دل‌خوشی!/ بیهوده می‌تازد باد/ بر جان - در لنگرگاه -/ بی‌خیالِ قطب‌نما -/ بی‌خیالِ نقشه‌ها!/ در عدن پارو می‌زنم/ آه، دریا/ باید امشب- لنگرم را/ در تو اندازم» داستان اول کتاب هم درباره روزهای آخرِ امیلی دیکینسون است و عنوانش هست: «ای.دیکينسون ریپلی لوکس یا بدلِ امیلی دیکینسون». داستان دوم با عنوان «پدربزرگ کلمنس و فرشته‌ماهی، 1906» آخرین روزهای مارک تواین را روایت می‌کند. داستان سوم به نام «پاپا در کچام،1961» درباره همینگوی است و داستان چهارم به‌نام «پو بعدِ مرگ یا فانوس دریایی» درباره ادگار آلن‌پو. در پایان کتاب یادداشتی کوتاه هست از جویس کرول اوتس که در آن توضیح داده است منبع الهامش در نوشتن هرکدام از این داستان‌ها چه چیزهایی بوده‌اند. او درباره داستان اول می‌نویسد: «بدل امیلی دیکینسون با الهام از اشعار و نامه‌های امیلی دیکینسون و همین‌طور از عکس‌های جرومی لایبلینگ در دیکینسون‌های آمرست (2001) نوشته شده است.» داستان دوم با عنوان «پدربزرگ کلمنس و فرشته‌ماهی، 1906» بنا به آن‌چه اوتس در یادداشت پایان کتاب نوشته است «اثری داستانی است که بخشی از آن برگرفته از کتاب‌های مارک تواینِ بی‌همتا به قلم فرد کاپلان، آکواریوم مارک تواین: مراسلاتِ مارک تواین و فرشته‌ماهی‌ها 1905 - 1910 نوشته جان کولی، و بابا، بیوگرافی خودمانیِ مارک تواین به قلم دختر سیزده‌ساله‌اش سوزی است.» «پاپا در کچام، 1961» را اوتس با الهام از بخش‌هایی از کتاب همینگوی نوشته کنث لین نوشته است. به گفته اوتس در این داستان بخش‌هایی از «تاریخ طبیعی مردگان» همینگوی نیز به اختصار نقل شده است. اوتس درباره داستان «پو بعدِ مرگ؛ یا فانوس دریایی» می‌نویسد: «ایده داستان پو بعدِ مرگ؛ یا فانوس دریایی متاثر از یک صفحه دست‌نویس با عنوان فانوس دریایی است که بعد از درگذشت ادگار آلن‌پو در هفتم اکتبر 1849 لابه‌لای کاغذهایش در بالتیمور پیدا شد.» آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از داستان «پاپا در کچام، 1961» درباره ارنست همینگوی و آخرین روزهای او: «حالا دیگر سرپا کردن تفنگ کار سختی شده بود چون دست‌هایش می‌لرزید. جلای آب‌نیکلی دسته تفنگ از عرق دست‌هایش خیس شده بود. بوی عرق روی فلز تفنگ نشسته بود. بوی خوشایندی نبود. یادش آمد که دست‌های پدرش هم می‌لرزید. در دوران بچگی ملتفتش شده بود. در پسربچگی پدرش را به‌خاطر این ضعف مسخره می‌کرد اما پدرش توانسته بود تفنگش را محکم دست بگیرد و تنها با شلیک یک گلوله به طرف سر، خودش را خلاص کند. این برای یک پیرمرد قابل تحسین است. تازه پدرش از تپانچه استفاده کرده بود که خطرش بیش‌تر است. تفنگ شکاری اگر با مهارت استفاده شود خطری ندارد. تفنگ شکاری شرط دوسره است. فقط اگر می‌توانست پاهای برهنه‌اش را ببیند. در آن موقعیت، با دهانه تفنگ زیر چانه نتراشیده‌اش، اصلا نمی‌توانست تفنگ را ببیند چه برسد به کف زمین. یک شلیک اشتباه می‌توانست به فاجعه بینجامد..».

سنگینی تحمل‌ناپذیر واقعیت
«سینمای طبیعی» سه داستان از جانّی چلاتی، نویسنده، مترجم و زبان‌شناس ایتالیایی، است که با ترجمه تارا کابلی در نشر نی منتشر شده است. اصلِ کتاب چنانکه در مقدمه ترجمه فارسی آمده، نه داستان بوده که سه داستان آن در این مجموعه ترجمه شده است. در مقدمه ترجمه فارسی «سینمای طبیعی» درباره این کتاب می‌خوانیم: «این داستان‌ها در خلال سال‌های هفتاد تا نود میلادی به نگارش درآمده‌اند و در سال 2001 بعد از تصحیح دوباره با همکاری انتشارات فلترینلی به چاپ رسیده‌اند. سینمای طبیعی عصاره بیست سال داستان‌نویسی چلاتی است و از این حیث اثر شاخصی به‌حساب می‌آید چراکه شناختی تاریخی از ادبیات او به‌دست می‌دهد. این مجموعه شامل سه داستانِ چه‌گونه پایم به خاک آمریکا رسید، دیگه از بهشت خبری نیست و اخباری برای دریانوردان است... هر سه داستان از اسلوب فرمی و زبانیِ همسانی تبعیت می‌کند. استفاده از تکنیک نقل‌قول برای روایت داستان، بهره‌جویی از توصیفات صریح، موجز و عکس‌واره، آشفتگی عامدانه زمان افعال و اصرار راوی بر تکرار کلمات و عباراتی مشخص از وجوه اصلی این سه روایت به‌شمار می‌آید. او داستان را از زبان کسی نقل می‌کند تا مولف به مدد این راوی ناشناس به حاشیه رانده شود و به‌کلی از قید متن رها گردد. چلاتی در سینمای طبیعی در تلاش است سنگینی تحمل‌ناپذیر واقعیت را با هر مدیوم ممکن به تصویر کشد و با قلمش تصاویری سینمایی خلق کند. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه رپوبلیکا به بهانه چاپ این کتاب، می‌گوید: در حین نوشتن یا خواندن داستان‌ها، به تماشای مناظری می‌نشینیم، با کسانی ملاقات می‌کنیم، به اصواتی گوش می‌سپاریم: گویی ذهن سینمایی طبیعی باشد و ما را از تماشای هر فیلمی بی‌نیاز کند.» آن‌چه در ادامه می‌آید سطرهایی است از داستان «اخباری برای دریانوردان» از این مجموعه: «این داستان درباره پزشکی است که هر یکشنبه با دوستی در قایق بادبانی‌اش وقت‌گذرانی می‌کرد و در این میان ناگاه به تسخیرِ اصواتی درآمد. چند سالِ پیش، شبی از شب‌ها، پزشک داستان ما از گشت‌زنی همیشگی‌اش در قایق بادبانی به‌همراه دوستش و همسران‌شان باز‌می‌گشت. همراهان روی تخت‌های کم‌ارتفاع قایق به خواب فرو رفته بودند و او روی عرشه هدایت سکان را به دست داشت. ناگاه در ظلمات شب صدای گفت‌وگویی به گوشش خورد. از آن‌جایی که کسی در اطرافش نبود می‌توان میزان حیرتش را حدس زد و او را در حال خیالبافی در حین سمع این اصوات، با نفسی حبس‌شده و بی‌آن‌که هیچ از ماجرا سر در بیاورد تصور کرد. زنانه بودند اصوات و به‌صورتی کاملا واضح به گوش می‌رسیدند. گویی در فاصله کمی از او و در پشت‌سرش مشغول صحبت باشند...»

از همینگوی و دیگران
روزهای آخرِ چهار نویسنده

«شب‌های وحشی» از جویس کرول اوتس، چهار روایت داستانی است از روزهای آخر زندگی امیلی دیکینسون، مارک تواین، ارنست همینگوی و ادگار آلن‌پو. بر پیشانی این کتاب، شعری از امیلی دیکینسون آمده که وجه تسمیه عنوان کتاب را در خود دارد: «شب‌های وحشی - شب‌های وحشی!/ با تو سر شود مگر/ شب‌های وحشی/ اوقاتِ دل‌خوشی!/ بیهوده می‌تازد باد/ بر جان - در لنگرگاه -/ بی‌خیالِ قطب‌نما -/ بی‌خیالِ نقشه‌ها!/ در عدن پارو می‌زنم/ آه، دریا/ باید امشب- لنگرم را/ در تو اندازم» داستان اول کتاب هم درباره روزهای آخرِ امیلی دیکینسون است و عنوانش هست: «ای.دیکينسون ریپلی لوکس یا بدلِ امیلی دیکینسون». داستان دوم با عنوان «پدربزرگ کلمنس و فرشته‌ماهی، 1906» آخرین روزهای مارک تواین را روایت می‌کند. داستان سوم به نام «پاپا در کچام،1961» درباره همینگوی است و داستان چهارم به‌نام «پو بعدِ مرگ یا فانوس دریایی» درباره ادگار آلن‌پو. در پایان کتاب یادداشتی کوتاه هست از جویس کرول اوتس که در آن توضیح داده است منبع الهامش در نوشتن هرکدام از این داستان‌ها چه چیزهایی بوده‌اند. او درباره داستان اول می‌نویسد: «بدل امیلی دیکینسون با الهام از اشعار و نامه‌های امیلی دیکینسون و همین‌طور از عکس‌های جرومی لایبلینگ در دیکینسون‌های آمرست (2001) نوشته شده است.» داستان دوم با عنوان «پدربزرگ کلمنس و فرشته‌ماهی، 1906» بنا به آن‌چه اوتس در یادداشت پایان کتاب نوشته است «اثری داستانی است که بخشی از آن برگرفته از کتاب‌های مارک تواینِ بی‌همتا به قلم فرد کاپلان، آکواریوم مارک تواین: مراسلاتِ مارک تواین و فرشته‌ماهی‌ها 1905 - 1910 نوشته جان کولی، و بابا، بیوگرافی خودمانیِ مارک تواین به قلم دختر سیزده‌ساله‌اش سوزی است.» «پاپا در کچام، 1961» را اوتس با الهام از بخش‌هایی از کتاب همینگوی نوشته کنث لین نوشته است. به گفته اوتس در این داستان بخش‌هایی از «تاریخ طبیعی مردگان» همینگوی نیز به اختصار نقل شده است. اوتس درباره داستان «پو بعدِ مرگ؛ یا فانوس دریایی» می‌نویسد: «ایده داستان پو بعدِ مرگ؛ یا فانوس دریایی متاثر از یک صفحه دست‌نویس با عنوان فانوس دریایی است که بعد از درگذشت ادگار آلن‌پو در هفتم اکتبر 1849 لابه‌لای کاغذهایش در بالتیمور پیدا شد.» آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از داستان «پاپا در کچام، 1961» درباره ارنست همینگوی و آخرین روزهای او: «حالا دیگر سرپا کردن تفنگ کار سختی شده بود چون دست‌هایش می‌لرزید. جلای آب‌نیکلی دسته تفنگ از عرق دست‌هایش خیس شده بود. بوی عرق روی فلز تفنگ نشسته بود. بوی خوشایندی نبود. یادش آمد که دست‌های پدرش هم می‌لرزید. در دوران بچگی ملتفتش شده بود. در پسربچگی پدرش را به‌خاطر این ضعف مسخره می‌کرد اما پدرش توانسته بود تفنگش را محکم دست بگیرد و تنها با شلیک یک گلوله به طرف سر، خودش را خلاص کند. این برای یک پیرمرد قابل تحسین است. تازه پدرش از تپانچه استفاده کرده بود که خطرش بیش‌تر است. تفنگ شکاری اگر با مهارت استفاده شود خطری ندارد. تفنگ شکاری شرط دوسره است. فقط اگر می‌توانست پاهای برهنه‌اش را ببیند. در آن موقعیت، با دهانه تفنگ زیر چانه نتراشیده‌اش، اصلا نمی‌توانست تفنگ را ببیند چه برسد به کف زمین. یک شلیک اشتباه می‌توانست به فاجعه بینجامد..».

سنگینی تحمل‌ناپذیر واقعیت
«سینمای طبیعی» سه داستان از جانّی چلاتی، نویسنده، مترجم و زبان‌شناس ایتالیایی، است که با ترجمه تارا کابلی در نشر نی منتشر شده است. اصلِ کتاب چنانکه در مقدمه ترجمه فارسی آمده، نه داستان بوده که سه داستان آن در این مجموعه ترجمه شده است. در مقدمه ترجمه فارسی «سینمای طبیعی» درباره این کتاب می‌خوانیم: «این داستان‌ها در خلال سال‌های هفتاد تا نود میلادی به نگارش درآمده‌اند و در سال 2001 بعد از تصحیح دوباره با همکاری انتشارات فلترینلی به چاپ رسیده‌اند. سینمای طبیعی عصاره بیست سال داستان‌نویسی چلاتی است و از این حیث اثر شاخصی به‌حساب می‌آید چراکه شناختی تاریخی از ادبیات او به‌دست می‌دهد. این مجموعه شامل سه داستانِ چه‌گونه پایم به خاک آمریکا رسید، دیگه از بهشت خبری نیست و اخباری برای دریانوردان است... هر سه داستان از اسلوب فرمی و زبانیِ همسانی تبعیت می‌کند. استفاده از تکنیک نقل‌قول برای روایت داستان، بهره‌جویی از توصیفات صریح، موجز و عکس‌واره، آشفتگی عامدانه زمان افعال و اصرار راوی بر تکرار کلمات و عباراتی مشخص از وجوه اصلی این سه روایت به‌شمار می‌آید. او داستان را از زبان کسی نقل می‌کند تا مولف به مدد این راوی ناشناس به حاشیه رانده شود و به‌کلی از قید متن رها گردد. چلاتی در سینمای طبیعی در تلاش است سنگینی تحمل‌ناپذیر واقعیت را با هر مدیوم ممکن به تصویر کشد و با قلمش تصاویری سینمایی خلق کند. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه رپوبلیکا به بهانه چاپ این کتاب، می‌گوید: در حین نوشتن یا خواندن داستان‌ها، به تماشای مناظری می‌نشینیم، با کسانی ملاقات می‌کنیم، به اصواتی گوش می‌سپاریم: گویی ذهن سینمایی طبیعی باشد و ما را از تماشای هر فیلمی بی‌نیاز کند.» آن‌چه در ادامه می‌آید سطرهایی است از داستان «اخباری برای دریانوردان» از این مجموعه: «این داستان درباره پزشکی است که هر یکشنبه با دوستی در قایق بادبانی‌اش وقت‌گذرانی می‌کرد و در این میان ناگاه به تسخیرِ اصواتی درآمد. چند سالِ پیش، شبی از شب‌ها، پزشک داستان ما از گشت‌زنی همیشگی‌اش در قایق بادبانی به‌همراه دوستش و همسران‌شان باز‌می‌گشت. همراهان روی تخت‌های کم‌ارتفاع قایق به خواب فرو رفته بودند و او روی عرشه هدایت سکان را به دست داشت. ناگاه در ظلمات شب صدای گفت‌وگویی به گوشش خورد. از آن‌جایی که کسی در اطرافش نبود می‌توان میزان حیرتش را حدس زد و او را در حال خیالبافی در حین سمع این اصوات، با نفسی حبس‌شده و بی‌آن‌که هیچ از ماجرا سر در بیاورد تصور کرد. زنانه بودند اصوات و به‌صورتی کاملا واضح به گوش می‌رسیدند. گویی در فاصله کمی از او و در پشت‌سرش مشغول صحبت باشند...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.