اختلال رواني مشخصه نوجوانان متجاوز
حافظ باجغلی.روانپزشك
تجاوز کودک علیه کودک، نه بیاهمیت است، نه نادر. حدود یکسوم تا نیمی از متجاوزان جنسی بزرگسال، سابقه رفتارهای متجاوزانه پیش از 18سالگی را داشتهاند. بنابراین مؤثرترین و بهصرفهترین سیاست برای کاهش جرم در جامعه، شناسایی و درمان این نوجوانان، پیش از وقوع جرم است. این نوجوانان معمولا تجاوز جنسی را نسبت به خواهرها و برادرهای خود شروع میکنند و بعد به دوستان، همکلاسیها، کودکان فامیل و همسایه میکشانند. آگاهیبخشی به پدر و مادرها درباره رفتارهای مشکوک جنسی فرزندانشان بسیار مهم است. بسیاری از پدر و مادرها این رفتارها را جدی نمیگیرند و سهلانگارانه از کنارشان رد میشوند. بیشتر نوجوانان متجاوز، خودشان مورد تجاوز جنسی قرار گرفتهاند. البته خوشبختانه برعکس این جمله صحیح نیست؛ یعنی بیشتر کودکانی که مورد تجاوز جنسی قرار گرفتهاند، متجاوز نمیشوند. نوجوانان متجاوز معمولا انحراف جنسی یا اختلال روانی دیگری دارند. بسیاری از آنها پیش از ارتکاب جرم، الکل یا مواد روانگردان مصرف کردهاند. خیالپردازیهای مربوط به شیوههای غیرطبیعی جنسی از زمان کودکی آغاز میشود. این خیالپردازیها گاهی نشانههای «رفتاری» هم دارند. تشخیص و درمان زودهنگام انحراف جنسی در کودکان و نوجوانان بسیار کمککننده است. دسته دوم از نوجوانانی که متجاوز جنسی میشوند، مبتلا به یکی دیگر از اختلالهای روانی هستند. شایعترین اختلال روانی مرتبط با تجاوز جنسی، اختلال سلوک است. اختلال سلوک، پیشدرآمد اختلال شخصیت ضداجتماعی در بزرگسالان است و با نشانههایی همراه است البته اختلالهای خلقی و همچنین بیشفعالی، در صورتی که درمان نشوند، به عنوان عوامل خطر مطرح هستند. در نوجوانانی که عقبماندگی ذهنی دارند، به دلیل ضعفی که در ابراز هیجانها و برقراری رابطههای اجتماعی صحیح با هم سنوسالهایشان دارند، احتمال جرائم جنسی هست. پدر و مادرها و معلمان باید نسبت به نشانههای انحراف جنسی و اختلال روانی در کودکان و نوجوانان آگاه باشند و به محض مشاهده، به جای تحقیر و تنبیه کودک، آنها را به روانپزشک ارجاع بدهند. تحقیر و تنبیه نهتنها مشکلی را از بین نمیبرد، بلکه با آسیبی که به اعتمادبهنفس نوجوانان میزند، میل به انتقام را در آنها تقویت میکند. انتقامی که شاید کودکان دیگر که مورد تجاوز آنها قرار میگیرند، تاوانش را میپردازند. در کشورهای دیگر، بیش از 10 درصد از متجاوزان جنسی که دستگیر شدهاند، افراد زیر 18 سال هستند. در جامعه ما تعداد نوجوانان متهم به جرم جنسی که در کانونهای اصلاح و تربیت به سر میبرند، نسبت به آمار جهانی خیلی پایینتر است. کمبودن تعداد این متهمان به معنای وجود نداشتن جرائم جنسی در نوجوانان جامعه ما نیست. علت این است که خانوادههای قربانیان، معمولا به دلایل فرهنگی این جرمها را انکار میکنند و حاضر به افشای آنها نیستند. درمواردی هم متجاوزان، با باجدادن و جلب رضایت خانواده قربانی، خودشان آن را حلوفصل میکنند و نمیگذارند کار به مراجع قضائي بکشد. شکایتهای قانونی تجاوزهای جنسی، به مواردی محدود میشود که مقرون به آزار و ضربوجرح باشند یا همانند آنچه در مورد «ستایش» دیدیم، به قتل منجر شوند. در غیر این صورت، از چشم قانون پنهان میمانند. البته هیچ واقعیتی پنهانکردنی نیست. نوجوانان متجاوز اگر به هر دلیلی به دست مراجع قضائي نرسند، چند سال بعد با قربانیکردن افراد بیشتر و نتایج فجیعتری، به دست قانون میافتند. آن زمان دیگر فرصت پیشگیری، درمان بهموقع و اصلاح و تربیت گذشته است. وقت آن است که خانوادهها با چشمان بازتر به واقعیتهای اجتماعی بنگرند و به فرزندشان بياموزند که در هر شرایطی میتوانند از حقشان دفاع کنند. کودکان باید یاد بگیرند اگر جایی هم قربانی شدند، دنیا به آخر خط نرسیده و باید عزمشان را برای احقاق حقشان جزم کنند. در تجاوز جنسي كودك عليه كودك، هر دو طرف ماجرا قرباني هستند و نياز به كمك دارند. برخورد بهموقع با نوجوانان متجاوز، به شرطي كه با اصلاح و تربيت كارشناسانه، درمان اختلال رواني زمينهاي و تغيير شرايط نامناسب محيطي همراه باشد، نقش پيشگيري از سير قهقرايي در مسير اشتباه را دارد.
تجاوز کودک علیه کودک، نه بیاهمیت است، نه نادر. حدود یکسوم تا نیمی از متجاوزان جنسی بزرگسال، سابقه رفتارهای متجاوزانه پیش از 18سالگی را داشتهاند. بنابراین مؤثرترین و بهصرفهترین سیاست برای کاهش جرم در جامعه، شناسایی و درمان این نوجوانان، پیش از وقوع جرم است. این نوجوانان معمولا تجاوز جنسی را نسبت به خواهرها و برادرهای خود شروع میکنند و بعد به دوستان، همکلاسیها، کودکان فامیل و همسایه میکشانند. آگاهیبخشی به پدر و مادرها درباره رفتارهای مشکوک جنسی فرزندانشان بسیار مهم است. بسیاری از پدر و مادرها این رفتارها را جدی نمیگیرند و سهلانگارانه از کنارشان رد میشوند. بیشتر نوجوانان متجاوز، خودشان مورد تجاوز جنسی قرار گرفتهاند. البته خوشبختانه برعکس این جمله صحیح نیست؛ یعنی بیشتر کودکانی که مورد تجاوز جنسی قرار گرفتهاند، متجاوز نمیشوند. نوجوانان متجاوز معمولا انحراف جنسی یا اختلال روانی دیگری دارند. بسیاری از آنها پیش از ارتکاب جرم، الکل یا مواد روانگردان مصرف کردهاند. خیالپردازیهای مربوط به شیوههای غیرطبیعی جنسی از زمان کودکی آغاز میشود. این خیالپردازیها گاهی نشانههای «رفتاری» هم دارند. تشخیص و درمان زودهنگام انحراف جنسی در کودکان و نوجوانان بسیار کمککننده است. دسته دوم از نوجوانانی که متجاوز جنسی میشوند، مبتلا به یکی دیگر از اختلالهای روانی هستند. شایعترین اختلال روانی مرتبط با تجاوز جنسی، اختلال سلوک است. اختلال سلوک، پیشدرآمد اختلال شخصیت ضداجتماعی در بزرگسالان است و با نشانههایی همراه است البته اختلالهای خلقی و همچنین بیشفعالی، در صورتی که درمان نشوند، به عنوان عوامل خطر مطرح هستند. در نوجوانانی که عقبماندگی ذهنی دارند، به دلیل ضعفی که در ابراز هیجانها و برقراری رابطههای اجتماعی صحیح با هم سنوسالهایشان دارند، احتمال جرائم جنسی هست. پدر و مادرها و معلمان باید نسبت به نشانههای انحراف جنسی و اختلال روانی در کودکان و نوجوانان آگاه باشند و به محض مشاهده، به جای تحقیر و تنبیه کودک، آنها را به روانپزشک ارجاع بدهند. تحقیر و تنبیه نهتنها مشکلی را از بین نمیبرد، بلکه با آسیبی که به اعتمادبهنفس نوجوانان میزند، میل به انتقام را در آنها تقویت میکند. انتقامی که شاید کودکان دیگر که مورد تجاوز آنها قرار میگیرند، تاوانش را میپردازند. در کشورهای دیگر، بیش از 10 درصد از متجاوزان جنسی که دستگیر شدهاند، افراد زیر 18 سال هستند. در جامعه ما تعداد نوجوانان متهم به جرم جنسی که در کانونهای اصلاح و تربیت به سر میبرند، نسبت به آمار جهانی خیلی پایینتر است. کمبودن تعداد این متهمان به معنای وجود نداشتن جرائم جنسی در نوجوانان جامعه ما نیست. علت این است که خانوادههای قربانیان، معمولا به دلایل فرهنگی این جرمها را انکار میکنند و حاضر به افشای آنها نیستند. درمواردی هم متجاوزان، با باجدادن و جلب رضایت خانواده قربانی، خودشان آن را حلوفصل میکنند و نمیگذارند کار به مراجع قضائي بکشد. شکایتهای قانونی تجاوزهای جنسی، به مواردی محدود میشود که مقرون به آزار و ضربوجرح باشند یا همانند آنچه در مورد «ستایش» دیدیم، به قتل منجر شوند. در غیر این صورت، از چشم قانون پنهان میمانند. البته هیچ واقعیتی پنهانکردنی نیست. نوجوانان متجاوز اگر به هر دلیلی به دست مراجع قضائي نرسند، چند سال بعد با قربانیکردن افراد بیشتر و نتایج فجیعتری، به دست قانون میافتند. آن زمان دیگر فرصت پیشگیری، درمان بهموقع و اصلاح و تربیت گذشته است. وقت آن است که خانوادهها با چشمان بازتر به واقعیتهای اجتماعی بنگرند و به فرزندشان بياموزند که در هر شرایطی میتوانند از حقشان دفاع کنند. کودکان باید یاد بگیرند اگر جایی هم قربانی شدند، دنیا به آخر خط نرسیده و باید عزمشان را برای احقاق حقشان جزم کنند. در تجاوز جنسي كودك عليه كودك، هر دو طرف ماجرا قرباني هستند و نياز به كمك دارند. برخورد بهموقع با نوجوانان متجاوز، به شرطي كه با اصلاح و تربيت كارشناسانه، درمان اختلال رواني زمينهاي و تغيير شرايط نامناسب محيطي همراه باشد، نقش پيشگيري از سير قهقرايي در مسير اشتباه را دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.