تحول در سلامت جامعه از ایده تا عمل
آذیندخت گودرزی
طرح تحول سلامت که از اردیبهشت سال 1393 شروع شد؛ توانسته است خدمات مهمی را با استفاده از اصلاح نظام ساختاری درمان به سرانجام رساند. کاهش فرانشیز دریافتی از بیماران، برنامه حفاظت از بیماران صعبالعلاج، گستردهشدن پوشش بیمهها، کاهش هزینههای بستری، اجرای هتلینگ در بیمارستانها و افزایش خدمات پزشکی در مناطق محروم، تنها بخشی از دستاوردهای طرح تحول سلامت است.
در سالهای اخیر، نظام سلامت در کشور با مشکلات عدیدهای روبهرو بوده است که ناهماهنگی میان بیمهها و وزارت بهداشت به آن دامن میزند و سبب بروز نارضایتی مردم شده است. پس از رویکارآمدن دولت یازدهم، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، طرح تحول نظام سلامت را مدون کرد. هدف اصلی این طرح، محافظت مالی مردم است و ارتقای کیفیت و افزایش دسترسی به خدمات درمانی را در بیمارستانهای دولتی از ۱۵ اردیبهشت سال ۱۳۹۳، در سراسر کشور دنبال میکند. توزیع ۱۲۹ هزار تجهیزات تختهای بیمارستانی و ۳۰ هزار تجهیزات پزشکی سرمایهای، در دولت یازدهم گواه برنامهریزی صحیح و میل به توسعهیافتگی دولت است. موتور اجرا و حرکت طرح تحول سلامت به وسیله تأمین منابع جدید و اصلاح ساختاری در نظام تعرفهگذاری خدمات درمانی و دارویی، تشکیل شده است.
از مهمترین خدمات گسترده در زمینه طرح تحول سلامت میتوان به راهاندازی مراکز خدمات درمانی در مناطق مختلف، کاهش هزینههای بستری، گستردهشدن پوشش بیمهها، افزایش خدمات پزشکی در مناطق محروم و حضور پزشکان متخصص در این مناطق، کاهش فرانشیز دریافتی از بیماران، ترویج زایمان طبیعی، کاهش سزارین، اجرای هتلینگ در بیمارستانها و برنامه حفاظت از بیماران صعبالعلاج و خاص و ویژه اشاره کرد که اگر واقعبینانه بنگریم، این اقدامات در سطح کلان جامعه و سلامت آن تأثیر داشته است. امید مسئولان برای اجرای این طرح این بود که به کاهش رفتوآمدهایی که از شهرستانها به سمت پایتخت صورت میگیرد بینجامد، اما در عمل، همچنان این شکاف باقی است و مشکلات، هزینهها، شلوغی بیمارستانها و نامناسببودن سیستم ارجاعدهی و هزینههای آزمایشگاهها در کلانشهرها همچنان پیشِروی مردم قرار دارد. اینجاست که ایده تا اجرا، فاصله خود را نشان میدهد. بارها از سوی کارشناسان این حوزه گفته شده این طرح دارای نواقصی است؛ از جمله آنها میتوان به ناتوانی دولت در تأمین مالی طرح به دلیل محاسبهنشدن دقیق حجم تقاضا، انتشار هشت هزار میلیارد تومان اوراق قرضه و نیز احتمال
ورشکستگی بیمههای درمانی به واسطه سیاستهای وزارت بهداشت در مدیریت نادرست طرح و رواج پرداختهای نجومی به برخی پزشکان و ایجاد شکاف درآمدی بین پزشکان اشاره کرد. البته راهحلهایی نیز برای این مشکلات و نواقص وجود دارد؛ از جمله اینکه اول وزارت رفاه میزان کسری منابع را در سازمان بیمه سلامت و تأمین اجتماعی مشخص کند. البته با توجه به اینکه سازمان بیمه سلامت ایرانیان اخیرا در پی تصمیم مجلس از وزارت رفاه جدا شده و به وزارت بهداشت داده شد، از این پس، خود این وزارتخانه مشکلات سالهای اخیر وزارت رفاه در این حوزه را بهتر درک خواهد کرد. ثانیا وزارت بهداشت و وزارت رفاه از گسترش طرح بپرهیزند و سعی کنند در همین چارچوب اولیه آن را به کمال برسانند و سپس در فازهای بعدی طرح، به گسترش آن اقدام ورزند. علاوه بر این وزارت بهداشت نیز به سطحبندی خدمات تشخیصی و درمانی اهتمام ورزد و مدیریت منابع مالی تنها از طریق سازوکار بیمهای صورت گیرد؛ در نهایت همکاری و تعامل این دو وزارتخانه و جلوگیری از تنش و بحثهای حاشیهای سبب میشود طرح در مسیر درست خود قرار گیرد و همچنین نظرات دقیق و کارشناسی پزشکان و پرستاران بیشک در این زمینه مؤثر است.
در نهایت ذکر این نکته مهم است که طرح تحول سلامت که به عنوان یکی از ارزشمندترین طرحهای دولت یازدهم به شمار میرود، توانسته است گامهای مهمی چه در زمینه خودمراقبتی و آموزش و تغییر شیوه زندگی و چه در زمینه درمان بیماران و سلامت جامعه ایفا کند، اما اصلاح آن با تکیه بر نظارت بر عملکرد وزارت بهداشت در حوزه اجرا و البته درخواست از وزیر و مسئولان این وزارتخانه برای پایاندادن به ایجاد تنش با سایر بخشهای اجرائی، امری بسیار ضروری است.
طرح تحول سلامت که از اردیبهشت سال 1393 شروع شد؛ توانسته است خدمات مهمی را با استفاده از اصلاح نظام ساختاری درمان به سرانجام رساند. کاهش فرانشیز دریافتی از بیماران، برنامه حفاظت از بیماران صعبالعلاج، گستردهشدن پوشش بیمهها، کاهش هزینههای بستری، اجرای هتلینگ در بیمارستانها و افزایش خدمات پزشکی در مناطق محروم، تنها بخشی از دستاوردهای طرح تحول سلامت است.
در سالهای اخیر، نظام سلامت در کشور با مشکلات عدیدهای روبهرو بوده است که ناهماهنگی میان بیمهها و وزارت بهداشت به آن دامن میزند و سبب بروز نارضایتی مردم شده است. پس از رویکارآمدن دولت یازدهم، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، طرح تحول نظام سلامت را مدون کرد. هدف اصلی این طرح، محافظت مالی مردم است و ارتقای کیفیت و افزایش دسترسی به خدمات درمانی را در بیمارستانهای دولتی از ۱۵ اردیبهشت سال ۱۳۹۳، در سراسر کشور دنبال میکند. توزیع ۱۲۹ هزار تجهیزات تختهای بیمارستانی و ۳۰ هزار تجهیزات پزشکی سرمایهای، در دولت یازدهم گواه برنامهریزی صحیح و میل به توسعهیافتگی دولت است. موتور اجرا و حرکت طرح تحول سلامت به وسیله تأمین منابع جدید و اصلاح ساختاری در نظام تعرفهگذاری خدمات درمانی و دارویی، تشکیل شده است.
از مهمترین خدمات گسترده در زمینه طرح تحول سلامت میتوان به راهاندازی مراکز خدمات درمانی در مناطق مختلف، کاهش هزینههای بستری، گستردهشدن پوشش بیمهها، افزایش خدمات پزشکی در مناطق محروم و حضور پزشکان متخصص در این مناطق، کاهش فرانشیز دریافتی از بیماران، ترویج زایمان طبیعی، کاهش سزارین، اجرای هتلینگ در بیمارستانها و برنامه حفاظت از بیماران صعبالعلاج و خاص و ویژه اشاره کرد که اگر واقعبینانه بنگریم، این اقدامات در سطح کلان جامعه و سلامت آن تأثیر داشته است. امید مسئولان برای اجرای این طرح این بود که به کاهش رفتوآمدهایی که از شهرستانها به سمت پایتخت صورت میگیرد بینجامد، اما در عمل، همچنان این شکاف باقی است و مشکلات، هزینهها، شلوغی بیمارستانها و نامناسببودن سیستم ارجاعدهی و هزینههای آزمایشگاهها در کلانشهرها همچنان پیشِروی مردم قرار دارد. اینجاست که ایده تا اجرا، فاصله خود را نشان میدهد. بارها از سوی کارشناسان این حوزه گفته شده این طرح دارای نواقصی است؛ از جمله آنها میتوان به ناتوانی دولت در تأمین مالی طرح به دلیل محاسبهنشدن دقیق حجم تقاضا، انتشار هشت هزار میلیارد تومان اوراق قرضه و نیز احتمال
ورشکستگی بیمههای درمانی به واسطه سیاستهای وزارت بهداشت در مدیریت نادرست طرح و رواج پرداختهای نجومی به برخی پزشکان و ایجاد شکاف درآمدی بین پزشکان اشاره کرد. البته راهحلهایی نیز برای این مشکلات و نواقص وجود دارد؛ از جمله اینکه اول وزارت رفاه میزان کسری منابع را در سازمان بیمه سلامت و تأمین اجتماعی مشخص کند. البته با توجه به اینکه سازمان بیمه سلامت ایرانیان اخیرا در پی تصمیم مجلس از وزارت رفاه جدا شده و به وزارت بهداشت داده شد، از این پس، خود این وزارتخانه مشکلات سالهای اخیر وزارت رفاه در این حوزه را بهتر درک خواهد کرد. ثانیا وزارت بهداشت و وزارت رفاه از گسترش طرح بپرهیزند و سعی کنند در همین چارچوب اولیه آن را به کمال برسانند و سپس در فازهای بعدی طرح، به گسترش آن اقدام ورزند. علاوه بر این وزارت بهداشت نیز به سطحبندی خدمات تشخیصی و درمانی اهتمام ورزد و مدیریت منابع مالی تنها از طریق سازوکار بیمهای صورت گیرد؛ در نهایت همکاری و تعامل این دو وزارتخانه و جلوگیری از تنش و بحثهای حاشیهای سبب میشود طرح در مسیر درست خود قرار گیرد و همچنین نظرات دقیق و کارشناسی پزشکان و پرستاران بیشک در این زمینه مؤثر است.
در نهایت ذکر این نکته مهم است که طرح تحول سلامت که به عنوان یکی از ارزشمندترین طرحهای دولت یازدهم به شمار میرود، توانسته است گامهای مهمی چه در زمینه خودمراقبتی و آموزش و تغییر شیوه زندگی و چه در زمینه درمان بیماران و سلامت جامعه ایفا کند، اما اصلاح آن با تکیه بر نظارت بر عملکرد وزارت بهداشت در حوزه اجرا و البته درخواست از وزیر و مسئولان این وزارتخانه برای پایاندادن به ایجاد تنش با سایر بخشهای اجرائی، امری بسیار ضروری است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.