|

مروری بر کتاب «توتم و تابو در شاهنامه»

تبیین 2 مفهوم

«توتم و تابو در شاهنامه»، نوشته «فاطمه توسل‌پناهی» کتابی است که در آن با نگاهی به «یادگار زریران» و «کارنامه اردشیر بابکان» به بررسی توتم و تابو و جنبه‌های مختلف آن در اسطوره‌ها و ادبیات کلاسیک ایران پرداخته شده است. نویسنده در این کتاب چنانکه خود در مقدمه نوشته اساطیر را «با توجه به مفهوم توتم و تابو» بررسی کرده است. کتاب شامل چهار فصل است با عنوان‌های: «توتمیسم»، «تابو»، «آیین‌ها و نمادها» و «سمبولیسم یا نمادگرایی». در فصل اول، نویسنده پس از توضیح معناهای لغوی و مصطلح واژه توتم، به مباحثی چون «آنیمیسم و ارتباط آن با توتمیسم»، «برون‌همسری و ارتباط آن با توتمیسم»، «تناسخ و ارتباط آن با توتمیسم»، «جادو و جادوکاری»، «فتیشیسم و ارتباط آن با توتمیسم»، «توتم حیوانی در اساطیر ایرانی» و «توتم گیاهی در ایران» پرداخته است. در فصل بعدی کتاب با عنوان تابو نیز، به مباحثی چون «موارد تابویی» و «انواع تابو» نظیر اعضای بدن، بیگانگان، جنگجویان و شکارچیان، زمین، شاه، غذا، گره، مردگان و نام، پرداخته شده است. آیین‌هایی نظیر جشن و پاگشایی و تطهیر و قربانی و... موضوع فصل بعدی کتاب است و در فصل پایانی هم به نماد و سمبولیسم قربانی، سمبولیسم حیوانی و نمادپردازی مکان پرداخته شده است. نویسنده، در مقدمه کتاب درباره متونی که برای نوشتن این کتاب از آنها کمک گرفته و همچنین هدف از انجام چنین تحقیقی، نوشته است: «نخستین گام در تحقیق و بررسی پیرامون موضوع کتاب، تبیین مفهوم توتم و تابو بوده است و برای دستیابی به این منظور، از آثار پژوهشگرانی چون فروید (توتم و تابو)، لوی استروس (توتمیسم)، فریزر (شاخه زرین) و دکتر آزادگان (ادیان ابتدایی تحقیق در توتمیسم) بهره گرفته‌ام. سپس با الهام از تفکرات دکتربهار که در آثار پرارزششان چون پژوهشی در اساطیر ایران، جستاری چند در فرهنگ ایران، از اسطوره تا تاریخ، ادیان آسیایی و ... متجلی است، به جست‌وجوی نمونه‌هایی در متون کهن ادبی و دینی ایرانی چون بندهشن، اوستا، دینکرد و مینوی خرد پرداخته‌ام.» نویسنده آن گاه چنین ادامه می‌دهد: «در این تحقیق قصد بر آن بوده است که تمام موارد اساطیری با توجه به مفهوم توتم و تابو بررسی شود. در این جهت، کتاب‌ها و مقالات بسیاری بررسی شده است که فهرستشان در پایان کتاب آمده است.» نویسنده در مقدمه، به معرفی متونی پرداخته که نمونه‌ها و موارد توتمی و تابویی و زیرمجموعه‌های آنها را از آنها استخراج کرده است. متونی چون اوستا، بندهشن، دینکرد، مینوی خرد، یادگار زریران و کارنامه اردشیر بابکان.
«توتم و تابو در شاهنامه»، نوشته «فاطمه توسل‌پناهی» کتابی است که در آن با نگاهی به «یادگار زریران» و «کارنامه اردشیر بابکان» به بررسی توتم و تابو و جنبه‌های مختلف آن در اسطوره‌ها و ادبیات کلاسیک ایران پرداخته شده است. نویسنده در این کتاب چنانکه خود در مقدمه نوشته اساطیر را «با توجه به مفهوم توتم و تابو» بررسی کرده است. کتاب شامل چهار فصل است با عنوان‌های: «توتمیسم»، «تابو»، «آیین‌ها و نمادها» و «سمبولیسم یا نمادگرایی». در فصل اول، نویسنده پس از توضیح معناهای لغوی و مصطلح واژه توتم، به مباحثی چون «آنیمیسم و ارتباط آن با توتمیسم»، «برون‌همسری و ارتباط آن با توتمیسم»، «تناسخ و ارتباط آن با توتمیسم»، «جادو و جادوکاری»، «فتیشیسم و ارتباط آن با توتمیسم»، «توتم حیوانی در اساطیر ایرانی» و «توتم گیاهی در ایران» پرداخته است. در فصل بعدی کتاب با عنوان تابو نیز، به مباحثی چون «موارد تابویی» و «انواع تابو» نظیر اعضای بدن، بیگانگان، جنگجویان و شکارچیان، زمین، شاه، غذا، گره، مردگان و نام، پرداخته شده است. آیین‌هایی نظیر جشن و پاگشایی و تطهیر و قربانی و... موضوع فصل بعدی کتاب است و در فصل پایانی هم به نماد و سمبولیسم قربانی، سمبولیسم حیوانی و نمادپردازی مکان پرداخته شده است. نویسنده، در مقدمه کتاب درباره متونی که برای نوشتن این کتاب از آنها کمک گرفته و همچنین هدف از انجام چنین تحقیقی، نوشته است: «نخستین گام در تحقیق و بررسی پیرامون موضوع کتاب، تبیین مفهوم توتم و تابو بوده است و برای دستیابی به این منظور، از آثار پژوهشگرانی چون فروید (توتم و تابو)، لوی استروس (توتمیسم)، فریزر (شاخه زرین) و دکتر آزادگان (ادیان ابتدایی تحقیق در توتمیسم) بهره گرفته‌ام. سپس با الهام از تفکرات دکتربهار که در آثار پرارزششان چون پژوهشی در اساطیر ایران، جستاری چند در فرهنگ ایران، از اسطوره تا تاریخ، ادیان آسیایی و ... متجلی است، به جست‌وجوی نمونه‌هایی در متون کهن ادبی و دینی ایرانی چون بندهشن، اوستا، دینکرد و مینوی خرد پرداخته‌ام.» نویسنده آن گاه چنین ادامه می‌دهد: «در این تحقیق قصد بر آن بوده است که تمام موارد اساطیری با توجه به مفهوم توتم و تابو بررسی شود. در این جهت، کتاب‌ها و مقالات بسیاری بررسی شده است که فهرستشان در پایان کتاب آمده است.» نویسنده در مقدمه، به معرفی متونی پرداخته که نمونه‌ها و موارد توتمی و تابویی و زیرمجموعه‌های آنها را از آنها استخراج کرده است. متونی چون اوستا، بندهشن، دینکرد، مینوی خرد، یادگار زریران و کارنامه اردشیر بابکان.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.