تغییر موضع روسیه در برابر مخالفان سوری
آنتون مارداسف
روز دهم ژانویه، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین از آمادگی دولت سوریه و مخالفان مسلح برای مذاکره در آستانه، پایتخت قزاقستان در روز 23 ژانویه خبر داد. شورشیان به طور جدی در حال آمادهشدن برای گفتوگوها هستنند. در روز یازدهم ژانویه، آستانه میزبان نشستی میان چهرههای مخالف سوری و مخالفان غیرنظامی بود که ميخواستند زمینههای مشترک میان خود را برای مذاکرات آینده پیدا کنند. پیش از این، آنها شرایط توافق، مبنی بر توقف خشونت را پذیرفتند و تعهد دادند به قطعنامه شماره 2254 سال 2015 سازمان ملل متحد در راستای تأیید نقشه راه برای روند صلح پایبند خواهند ماند. راه مسکو برای بهرسمیتشناختن جنبشهای مخالف بزرگ، از جمله جیشالاسلام و احرارالشام، به عنوان یکی از طرفهای گفتوگو، طولانی و پرپیچوخم بود. در آوریل 2016 در سازمان ملل، روسیه بر قراردادن جیشالاسلام و احرارالشام در فهرست سیاه پافشاری میکرد و حالا روسیه به مذاکره با آنها رضایت داده است. وقتی وزارت دفاع روسیه در 29 دسامبر فهرستی از هفت جناح مختلف را منتشر کرد، بسیاری از کارشناسان داخلی و خارجی تعجب کردند. ادغام روسیه نیازمند توضیح و تفسیر است؛ چراکه اتفاق
خارقالعادهای افتاده است. سرگئی لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه، در ماه اکتبر 2015 ارتش سوریه آزاد و در کل دیگر گروههای مخالف میانهرو را شبحی خواند که حرفی برای گفتن ندارند. این جیشالاسلام بود که پیش از داعش و جبهه فتحالشام (جبهه النصره سابق) علیه روسیه اعلام جنگ کرد.در چنین شرایطی، بیانیه ماه دسامبر 2015 ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، مبنی بر حمایت روسیه از ارتش سوریه آزاد- پشتیبانی هوایی و تسلیحانی در عملیات مشترک آنها با ارتش سوریه علیه داعش- تعجبآور بود. بااینهمه اظهارات بعدی ژنرال سرگئی رودسکوی، رئیس اداره اصلی عملیات ستاد کل نیروهای مسلح روسیه، درباره حمایت این کشور از نیروهای ارتش سوریه آزاد در مبارزه با داعش کمکی به روشنشدن موقعیت نکرد. برخی کارشناسان روسی گمان میکردند جنگندههای روسیه از تیپ انقلابیون رقه که یک گروه مسلح شورشی فعال بود، حمایت کرده بودند. «طلال سلو»، سخنگوی نیروهای سوریه دموکراتیک هم حمایت جنگندهها را تأیید، اما هرگونه همکاری را رد کرد. روز 25 دسامبر 2015، در حملات هوایی روسیه، زهران علوش، رهبر گروه جیشالاسلام را در نزدیکی دمشق کشته شد. همچنین چندین فرمانده احرارالشام.
مخالفان این بمبارانها را حملهای به نتیجه نشست ریاض در نظر گرفتند که بین هشت تا 10 دسامبر برگزار شده بود و قرار بود راه را برای مذاکرات ژنو هموار کند که جیشالاسلام و احرارالشام را هم شامل میشد. لاوروف در ماه آوريل گروههای شبه نظامی جیشالاسلام و احرارا الشام را که در مذاکرات ژنو شرکت کرده بودند همفکر داعش اعلام کرد. هرچند، مسکو از بهار 2016 تاحدودی شروع به تغییردادن موضعش کرد و براساس گزارشها، نیروهای ویژه روسیه در ازای همکاری و هماهنگی شورشیان ارتش سوریه آزاد با روسیه علیه داعش، به آنها کمک اطلاعاتی کردهاند.پس از آن، روسیه همکاری خود با ترکیه را آغاز کرد و عملیات سپر فرات را البته در پشت پرده، تأیید کرد. در تابستان، آنکارا نیرویهای نظامی خود را در سوریه مستقر کرد. این اقدام در نهایت به کنترل دوباره دولت بر شرق حلب منجر شد و مخالفان را مجبور کرد به ادلب عقبنشینی کنند. این اپیزودها را میتوان نقطه عطفی در نگرش روسیه به مخالفان مسلح سوریه دانست و در اوایل دسامبر، روسیه در نهایت به صورت عمومی مذاکره ترکیه با مخالفان مسلح روسیه را پذیرفت. هرچند، با وجود فشار ترکیه، مخالفان سوری درباره تمایل بشار اسد،
رئیسجمهوری سوریه، برای سازش شک و تردید دارند. آنها همچنین مطمئن نیستند که مسکو بتواند دمشق را متقاعد کند که تلاشهای خود برای رسیدن به ادلب را کنار بگذارد و در عوض برای مبارزه با داعش به مرکز و شرق کشور، نیرو بفرستند. بنابراین مخالفان میانهرو، نگران حمله احتمالی نیروهای دولتی سوریه به ادلب هستند. بااینهمه به نظر میرسد مانورهای مسکو در باتلاق سوریه، روی هم رفته نشاندهنده تمایل این کشور به میانجیگری در بحران است و نهفقط یک طرف بحران، که متحمل ضررها هم میشود؛ ازاینرو، به نظر میرسد کرملین تمایل دارد با جناحهای مخالف مختلف در شمال غربی سوریه گفتوگو کند.
منبع: المانيتور
روز دهم ژانویه، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین از آمادگی دولت سوریه و مخالفان مسلح برای مذاکره در آستانه، پایتخت قزاقستان در روز 23 ژانویه خبر داد. شورشیان به طور جدی در حال آمادهشدن برای گفتوگوها هستنند. در روز یازدهم ژانویه، آستانه میزبان نشستی میان چهرههای مخالف سوری و مخالفان غیرنظامی بود که ميخواستند زمینههای مشترک میان خود را برای مذاکرات آینده پیدا کنند. پیش از این، آنها شرایط توافق، مبنی بر توقف خشونت را پذیرفتند و تعهد دادند به قطعنامه شماره 2254 سال 2015 سازمان ملل متحد در راستای تأیید نقشه راه برای روند صلح پایبند خواهند ماند. راه مسکو برای بهرسمیتشناختن جنبشهای مخالف بزرگ، از جمله جیشالاسلام و احرارالشام، به عنوان یکی از طرفهای گفتوگو، طولانی و پرپیچوخم بود. در آوریل 2016 در سازمان ملل، روسیه بر قراردادن جیشالاسلام و احرارالشام در فهرست سیاه پافشاری میکرد و حالا روسیه به مذاکره با آنها رضایت داده است. وقتی وزارت دفاع روسیه در 29 دسامبر فهرستی از هفت جناح مختلف را منتشر کرد، بسیاری از کارشناسان داخلی و خارجی تعجب کردند. ادغام روسیه نیازمند توضیح و تفسیر است؛ چراکه اتفاق
خارقالعادهای افتاده است. سرگئی لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه، در ماه اکتبر 2015 ارتش سوریه آزاد و در کل دیگر گروههای مخالف میانهرو را شبحی خواند که حرفی برای گفتن ندارند. این جیشالاسلام بود که پیش از داعش و جبهه فتحالشام (جبهه النصره سابق) علیه روسیه اعلام جنگ کرد.در چنین شرایطی، بیانیه ماه دسامبر 2015 ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، مبنی بر حمایت روسیه از ارتش سوریه آزاد- پشتیبانی هوایی و تسلیحانی در عملیات مشترک آنها با ارتش سوریه علیه داعش- تعجبآور بود. بااینهمه اظهارات بعدی ژنرال سرگئی رودسکوی، رئیس اداره اصلی عملیات ستاد کل نیروهای مسلح روسیه، درباره حمایت این کشور از نیروهای ارتش سوریه آزاد در مبارزه با داعش کمکی به روشنشدن موقعیت نکرد. برخی کارشناسان روسی گمان میکردند جنگندههای روسیه از تیپ انقلابیون رقه که یک گروه مسلح شورشی فعال بود، حمایت کرده بودند. «طلال سلو»، سخنگوی نیروهای سوریه دموکراتیک هم حمایت جنگندهها را تأیید، اما هرگونه همکاری را رد کرد. روز 25 دسامبر 2015، در حملات هوایی روسیه، زهران علوش، رهبر گروه جیشالاسلام را در نزدیکی دمشق کشته شد. همچنین چندین فرمانده احرارالشام.
مخالفان این بمبارانها را حملهای به نتیجه نشست ریاض در نظر گرفتند که بین هشت تا 10 دسامبر برگزار شده بود و قرار بود راه را برای مذاکرات ژنو هموار کند که جیشالاسلام و احرارالشام را هم شامل میشد. لاوروف در ماه آوريل گروههای شبه نظامی جیشالاسلام و احرارا الشام را که در مذاکرات ژنو شرکت کرده بودند همفکر داعش اعلام کرد. هرچند، مسکو از بهار 2016 تاحدودی شروع به تغییردادن موضعش کرد و براساس گزارشها، نیروهای ویژه روسیه در ازای همکاری و هماهنگی شورشیان ارتش سوریه آزاد با روسیه علیه داعش، به آنها کمک اطلاعاتی کردهاند.پس از آن، روسیه همکاری خود با ترکیه را آغاز کرد و عملیات سپر فرات را البته در پشت پرده، تأیید کرد. در تابستان، آنکارا نیرویهای نظامی خود را در سوریه مستقر کرد. این اقدام در نهایت به کنترل دوباره دولت بر شرق حلب منجر شد و مخالفان را مجبور کرد به ادلب عقبنشینی کنند. این اپیزودها را میتوان نقطه عطفی در نگرش روسیه به مخالفان مسلح سوریه دانست و در اوایل دسامبر، روسیه در نهایت به صورت عمومی مذاکره ترکیه با مخالفان مسلح روسیه را پذیرفت. هرچند، با وجود فشار ترکیه، مخالفان سوری درباره تمایل بشار اسد،
رئیسجمهوری سوریه، برای سازش شک و تردید دارند. آنها همچنین مطمئن نیستند که مسکو بتواند دمشق را متقاعد کند که تلاشهای خود برای رسیدن به ادلب را کنار بگذارد و در عوض برای مبارزه با داعش به مرکز و شرق کشور، نیرو بفرستند. بنابراین مخالفان میانهرو، نگران حمله احتمالی نیروهای دولتی سوریه به ادلب هستند. بااینهمه به نظر میرسد مانورهای مسکو در باتلاق سوریه، روی هم رفته نشاندهنده تمایل این کشور به میانجیگری در بحران است و نهفقط یک طرف بحران، که متحمل ضررها هم میشود؛ ازاینرو، به نظر میرسد کرملین تمایل دارد با جناحهای مخالف مختلف در شمال غربی سوریه گفتوگو کند.
منبع: المانيتور
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.