|

30 آذر رایزنی مقامات سه کشور درباره حلب

مذاکرات سه‌جانبه ایران، روسیه و ترکیه جلو افتاد

مذاکرات سه‌جانبه ایران، روسیه و ترکیه درباره اوضاع حلب که قرار بود 27 دسامبر در مسکو برگزار شود، یک هفته جلو افتاد و 20 دسامبر (30 آذر) برگزار خواهد شد. هم‌زمان با این تغییر، مقامات سه کشور به رایزنی‌های خود ادامه می‌دهند. آن‌طور که وزارت خارجه روسیه اعلام کرده است، «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه این کشور روز شنبه مکالماتی تلفنی با همتایان ترک و ایرانی خود داشت و نماینده پوتین نیز دیروز در تهران با علی‌اکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری در امور بین‌الملل و دریابان علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی کشورمان ملاقات کرد.
بنا بر اعلام وزارت خارجه روسیه، مکالمه تلفنی وزیران خارجه این سه کشور معطوف به «بازپس‌گیری شرق حلب و تخلیه شهر از غیرنظامیان و همچنین مسئولیت‌ها در رابطه با تسهیل شرایط غیرنظامیان در دیگر مناطق کشور سوریه» بوده است. گفتنی است یک روزنامه کویتی روز گذشته پیش‌نویس مذاکرات سه‌جانبه ایران، ‌ترکیه و روسیه درباره سوریه را که زمان برگزاری آن جلو افتاده است، منتشر کرد. به ادعای این روزنامه، پیش‌نویس چهار بخش اصلی دارد که عبارت‌اند از اینکه در درجه اول آتش‌بس فوری در کل مناطق سوریه اعلام می‌شود و سه کشور ناظر بر مذاکرات یعنی روسیه، ایران و ترکیه با هر گروهی که آتش‌بس را نقض کند، برخورد می‌کنند. دوم اینکه یک دولت انتقالی با حضور مخالفان بدون شرط برکناری بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه که بخشی از اختیارات خود را به این دولت انتقالی واگذار می‌کند، تشکیل شود. سوم اینکه، پس از تشکیل دولت انتقالی، ترکیه یک مسیر خروجی امن برای شبه‌نظامیان سوری و خارجی که می‌خواهند از سوریه بدون سلاح خارج شوند، فراهم کند و چهارم اینکه همه مذاکرات باید براساس حفظ تمامیت ارضی سوریه باشد و دمشق، مسکو و تهران باید امنیت مرزهای ترکیه در مقابل هرگونه تحرکات کردها یا هر طرف مخالف با ترکیه را تأمین کرده و آنها را از این مرزها دور نگه دارند. به نوشته این روزنامه کویتی، منابع ایرانی اعلام کرده‌اند که طرف روسی به تهران ابلاغ کرده که آنکارا خواستار افزودن بندی به این پیش‌نویس است مبنی بر اینکه اسد تعهد دهد در انتخابات آتی سوریه کاندیدا نخواهد شد و امنیت و جان خود و خانواده‌اش و نیز تمامی مسئولان دولتش حفظ می‌شود اما روس‌ها با افزوده‌شدن این بند به مذاکرات مخالفت کردند.
زمینه‌سازی برای گردهمایی مسکو
مقامات و مسئولان ایرانی درباره صحت گزارش روزنامه کویتی و بندهای پیش‌نویس مذاکرات مذکور اظهارنظر نکرده‌اند اما دیروز میزبان لاورنتی‌اف فرستاده ویژه پوتین بوده و درباره همکاری‌های فی‌مابین که وضعیت سوریه یکی از اصلی‌ترین محورهای آن است، گفت‌وگو کردند. علی‌اکبر ولایتی دیروز در ملاقات با این مقام روس ابراز امیدواری کرد که شاهد برداشتن گام‌های مثبتی در روابط دو کشور باشیم. او در حاشیه این دیدار و در جمع خبرنگاران به موضوعاتی مانند حلب پرداخت و گفت: «سرعت تحولات منطقه به صورت عام و تحولات سوریه به صورت خاص اقتضا می‌کند ایران و روسیه که روابط راهبردی با یکدیگر دارند، در فاصله زمانی کم با هم مشورت داشته باشند زیرا ایران و روسیه از دولت و ملت سوریه حمایت می‌کنند. استمرار همکاری موفق ایران و روسیه برای کمک به دولت سوریه ضروری است».
او افزود: «پیروزی حلب مهم است ولی کافی نیست زیرا هنوز معارضان مسلح مزدور بیگانگان در جای‌جای سوریه ازجمله تدمر، پالمیرا، رقه و دیرالزور نفوذ کرده‌اند. بنابراین قدم‌های بعدی باید برداشته شود. این رفت‌وآمدها و مذاکرات مقامات ایران و روسیه هم ضروری است و موجب هماهنگی بیشتر بین مسائل دفاع منطقه‌ای و بین‌المللی می‌شود».
ولایتی با اشاره به اینکه وزرای دفاع و خارجه ایران، روسیه و ترکیه با یکدیگر در مسکو ملاقات خواهند کرد، گفت: «قبل از انجام ملاقات فرستاده ویژه رئیس‌جمهور به روسیه مطالبی را که لازم است به اطلاع ایران می‌رساند و درواقع زمینه‌ساز توفیق این گردهمایی خواهد بود».
رئیس مرکز تحقیقات مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر اینکه استمرار همکاری موفق ایران و روسیه برای کمک به سوریه ضروری است، تصریح کرد: «اروپا، آمریکا و عوامل منطقه‌ای آنها و حتی سازمان ملل می‌توانند این پیروزی‌ها را خنثی کنند. به‌طور مثال آنها درحالی‌که معارضان در حال خروج از حلب هستند، فریاد بشردوستانه سر می‌دهند و نماینده آمریکا در سازمان ملل با کمال وقاحت اشک تمساح می‌ریزد. درحالی‌که معارضان به مردم حلب ظلم زیادی کرده‌اند و سر مردم این شهر را بریده‌اند». او با اشاره به ضرورت خروج شیعیان از شهرک‌های محاصره‌شده هم‌زمان با خروج معارضان از حلب اظهار کرد: «به موازات اینکه معارضان از حلب خارج می‌شوند، باید امکانات برای دسترسی به شهرک‌نشینان شیعه فراهم شود تا هر امتیازی که داده می‌شود، به موازات آن گام‌هایی برای شهرک‌نشینان شیعه هم برداشته شود نه اینکه همه گام‌ها برداشته شود ولی شیعیان همچنان در محاصره باشند».
ضرورت اخذ ضمانت برای پایبندی به آتش‌بس
فرستاده ویژه پوتین ملاقاتی نیز با علی شمخانی دبیر شورای‌عالی امنیت ملی و هماهنگ‌کننده اقدامات سیاسی، نظامی و امنیتی ایران با سوریه و روسیه داشت. شمخانی در این دیدار با اشاره به دستاوردهای ارزشمند ارتش سوریه در آزادسازی شهر استراتژیک حلب که حاصل ابتکار عمل ایران، روسیه، سوریه و جبهه مقاومت بود، گفت: «آزادسازی حلب موجب شد که بار دیگر سیاست‌های غرب و حامیان منطقه‌ای آنان در ایجاد و پشتیبانی از تروریسم و دفاع همه‌جانبه سیاسی، رسانه‌ای و نظامی از عناصر شکست‌خورده تکفیری در معرض نگاه و قضاوت افکار عمومی جهانی قرار گیرد».
او با تشریح رویکردهای جمهوری اسلامی ایران در خصوص چگونگی خروج مسلحان باقی‌مانده در حلب و همچنین تخلیه شهروندان غیرنظامی، مجروحان و سالخوردگان در شهرک‌های فوعه و کفریا افزود: «درحالی‌که مجموعه توان سیاسی و رسانه‌ای جبهه غربی- عربی- عبری برای تولید و انتشار اخبار غیرواقعی در مورد تلفات انسانی در حلب بسیج شده، کوچک‌ترین صدایی درباره ضرورت خارج‌کردن مجروحان و سالخوردگانی که بیش از سه سال در شهرک‌های فوعه و کفریا در محاصره تروریست‌ها هستند، شنیده نمی‌شود».
دبیر شورای‌عالی امنیت ملی با یادآوری بدعهدی آمریکا و برخی کشورهای منطقه‌ در مذاکرات قبلی مربوط به آتش‌بس بر ضرورت ایجاد و اخذ ضمانت‌های لازم برای استمرار آتش‌بس در حلب و فاصله‌گیری مسلحان از حومه این شهر تأکید کرد و گفت: «مجموعه ظرفیت‌های موجود باید برای تقویت امدادرسانی به مردم رنج‌کشیده حلب و ایجاد شرایط امن همراه با خدمات ضروری برای حضور ساکنان با محوریت دولت سوریه بسیج شود».
شمخانی با اشاره به تجربه موفق همکاری‌های مشترک میان دولت‌های ایران، روسیه و سوریه در مبارزه با تروریسم و حامیان آنها افزود: «با توجه به افزایش پیچیدگی‌های سیاسی و نظامی بحران سوریه و ضرورت اتخاذ راهکارهای مشترک برای مدیریت شرایط پیش‌رو افزایش رایزنی مقامات سه کشور در سطوح مختلف اجتناب‌ناپذیر است».

مذاکرات سه‌جانبه ایران، روسیه و ترکیه درباره اوضاع حلب که قرار بود 27 دسامبر در مسکو برگزار شود، یک هفته جلو افتاد و 20 دسامبر (30 آذر) برگزار خواهد شد. هم‌زمان با این تغییر، مقامات سه کشور به رایزنی‌های خود ادامه می‌دهند. آن‌طور که وزارت خارجه روسیه اعلام کرده است، «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه این کشور روز شنبه مکالماتی تلفنی با همتایان ترک و ایرانی خود داشت و نماینده پوتین نیز دیروز در تهران با علی‌اکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری در امور بین‌الملل و دریابان علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی کشورمان ملاقات کرد.
بنا بر اعلام وزارت خارجه روسیه، مکالمه تلفنی وزیران خارجه این سه کشور معطوف به «بازپس‌گیری شرق حلب و تخلیه شهر از غیرنظامیان و همچنین مسئولیت‌ها در رابطه با تسهیل شرایط غیرنظامیان در دیگر مناطق کشور سوریه» بوده است. گفتنی است یک روزنامه کویتی روز گذشته پیش‌نویس مذاکرات سه‌جانبه ایران، ‌ترکیه و روسیه درباره سوریه را که زمان برگزاری آن جلو افتاده است، منتشر کرد. به ادعای این روزنامه، پیش‌نویس چهار بخش اصلی دارد که عبارت‌اند از اینکه در درجه اول آتش‌بس فوری در کل مناطق سوریه اعلام می‌شود و سه کشور ناظر بر مذاکرات یعنی روسیه، ایران و ترکیه با هر گروهی که آتش‌بس را نقض کند، برخورد می‌کنند. دوم اینکه یک دولت انتقالی با حضور مخالفان بدون شرط برکناری بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه که بخشی از اختیارات خود را به این دولت انتقالی واگذار می‌کند، تشکیل شود. سوم اینکه، پس از تشکیل دولت انتقالی، ترکیه یک مسیر خروجی امن برای شبه‌نظامیان سوری و خارجی که می‌خواهند از سوریه بدون سلاح خارج شوند، فراهم کند و چهارم اینکه همه مذاکرات باید براساس حفظ تمامیت ارضی سوریه باشد و دمشق، مسکو و تهران باید امنیت مرزهای ترکیه در مقابل هرگونه تحرکات کردها یا هر طرف مخالف با ترکیه را تأمین کرده و آنها را از این مرزها دور نگه دارند. به نوشته این روزنامه کویتی، منابع ایرانی اعلام کرده‌اند که طرف روسی به تهران ابلاغ کرده که آنکارا خواستار افزودن بندی به این پیش‌نویس است مبنی بر اینکه اسد تعهد دهد در انتخابات آتی سوریه کاندیدا نخواهد شد و امنیت و جان خود و خانواده‌اش و نیز تمامی مسئولان دولتش حفظ می‌شود اما روس‌ها با افزوده‌شدن این بند به مذاکرات مخالفت کردند.
زمینه‌سازی برای گردهمایی مسکو
مقامات و مسئولان ایرانی درباره صحت گزارش روزنامه کویتی و بندهای پیش‌نویس مذاکرات مذکور اظهارنظر نکرده‌اند اما دیروز میزبان لاورنتی‌اف فرستاده ویژه پوتین بوده و درباره همکاری‌های فی‌مابین که وضعیت سوریه یکی از اصلی‌ترین محورهای آن است، گفت‌وگو کردند. علی‌اکبر ولایتی دیروز در ملاقات با این مقام روس ابراز امیدواری کرد که شاهد برداشتن گام‌های مثبتی در روابط دو کشور باشیم. او در حاشیه این دیدار و در جمع خبرنگاران به موضوعاتی مانند حلب پرداخت و گفت: «سرعت تحولات منطقه به صورت عام و تحولات سوریه به صورت خاص اقتضا می‌کند ایران و روسیه که روابط راهبردی با یکدیگر دارند، در فاصله زمانی کم با هم مشورت داشته باشند زیرا ایران و روسیه از دولت و ملت سوریه حمایت می‌کنند. استمرار همکاری موفق ایران و روسیه برای کمک به دولت سوریه ضروری است».
او افزود: «پیروزی حلب مهم است ولی کافی نیست زیرا هنوز معارضان مسلح مزدور بیگانگان در جای‌جای سوریه ازجمله تدمر، پالمیرا، رقه و دیرالزور نفوذ کرده‌اند. بنابراین قدم‌های بعدی باید برداشته شود. این رفت‌وآمدها و مذاکرات مقامات ایران و روسیه هم ضروری است و موجب هماهنگی بیشتر بین مسائل دفاع منطقه‌ای و بین‌المللی می‌شود».
ولایتی با اشاره به اینکه وزرای دفاع و خارجه ایران، روسیه و ترکیه با یکدیگر در مسکو ملاقات خواهند کرد، گفت: «قبل از انجام ملاقات فرستاده ویژه رئیس‌جمهور به روسیه مطالبی را که لازم است به اطلاع ایران می‌رساند و درواقع زمینه‌ساز توفیق این گردهمایی خواهد بود».
رئیس مرکز تحقیقات مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر اینکه استمرار همکاری موفق ایران و روسیه برای کمک به سوریه ضروری است، تصریح کرد: «اروپا، آمریکا و عوامل منطقه‌ای آنها و حتی سازمان ملل می‌توانند این پیروزی‌ها را خنثی کنند. به‌طور مثال آنها درحالی‌که معارضان در حال خروج از حلب هستند، فریاد بشردوستانه سر می‌دهند و نماینده آمریکا در سازمان ملل با کمال وقاحت اشک تمساح می‌ریزد. درحالی‌که معارضان به مردم حلب ظلم زیادی کرده‌اند و سر مردم این شهر را بریده‌اند». او با اشاره به ضرورت خروج شیعیان از شهرک‌های محاصره‌شده هم‌زمان با خروج معارضان از حلب اظهار کرد: «به موازات اینکه معارضان از حلب خارج می‌شوند، باید امکانات برای دسترسی به شهرک‌نشینان شیعه فراهم شود تا هر امتیازی که داده می‌شود، به موازات آن گام‌هایی برای شهرک‌نشینان شیعه هم برداشته شود نه اینکه همه گام‌ها برداشته شود ولی شیعیان همچنان در محاصره باشند».
ضرورت اخذ ضمانت برای پایبندی به آتش‌بس
فرستاده ویژه پوتین ملاقاتی نیز با علی شمخانی دبیر شورای‌عالی امنیت ملی و هماهنگ‌کننده اقدامات سیاسی، نظامی و امنیتی ایران با سوریه و روسیه داشت. شمخانی در این دیدار با اشاره به دستاوردهای ارزشمند ارتش سوریه در آزادسازی شهر استراتژیک حلب که حاصل ابتکار عمل ایران، روسیه، سوریه و جبهه مقاومت بود، گفت: «آزادسازی حلب موجب شد که بار دیگر سیاست‌های غرب و حامیان منطقه‌ای آنان در ایجاد و پشتیبانی از تروریسم و دفاع همه‌جانبه سیاسی، رسانه‌ای و نظامی از عناصر شکست‌خورده تکفیری در معرض نگاه و قضاوت افکار عمومی جهانی قرار گیرد».
او با تشریح رویکردهای جمهوری اسلامی ایران در خصوص چگونگی خروج مسلحان باقی‌مانده در حلب و همچنین تخلیه شهروندان غیرنظامی، مجروحان و سالخوردگان در شهرک‌های فوعه و کفریا افزود: «درحالی‌که مجموعه توان سیاسی و رسانه‌ای جبهه غربی- عربی- عبری برای تولید و انتشار اخبار غیرواقعی در مورد تلفات انسانی در حلب بسیج شده، کوچک‌ترین صدایی درباره ضرورت خارج‌کردن مجروحان و سالخوردگانی که بیش از سه سال در شهرک‌های فوعه و کفریا در محاصره تروریست‌ها هستند، شنیده نمی‌شود».
دبیر شورای‌عالی امنیت ملی با یادآوری بدعهدی آمریکا و برخی کشورهای منطقه‌ در مذاکرات قبلی مربوط به آتش‌بس بر ضرورت ایجاد و اخذ ضمانت‌های لازم برای استمرار آتش‌بس در حلب و فاصله‌گیری مسلحان از حومه این شهر تأکید کرد و گفت: «مجموعه ظرفیت‌های موجود باید برای تقویت امدادرسانی به مردم رنج‌کشیده حلب و ایجاد شرایط امن همراه با خدمات ضروری برای حضور ساکنان با محوریت دولت سوریه بسیج شود».
شمخانی با اشاره به تجربه موفق همکاری‌های مشترک میان دولت‌های ایران، روسیه و سوریه در مبارزه با تروریسم و حامیان آنها افزود: «با توجه به افزایش پیچیدگی‌های سیاسی و نظامی بحران سوریه و ضرورت اتخاذ راهکارهای مشترک برای مدیریت شرایط پیش‌رو افزایش رایزنی مقامات سه کشور در سطوح مختلف اجتناب‌ناپذیر است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.