|

این شرح درد

پارسا شهری: مثنوی «بانگ نی»، اثر معروف هوشنگ ابتهاج منتشر شد. این خبری است كه قریب به یك دهه پیش نیز منتشر شد. شعرهایی كه ه.ا. سایه در سال‌های دهه پنجاه و شصت سروده بود و سالیانی دراز در انتظار چاپ بود، یك دهه پیش چاپ شد اما از توزیع باز ماند تا امروز كه سرانجام در قالب كتاب پشت ویترین كتابفروشی‌ها نشست. مثنوی بانگ نی چنین آغاز می‌شود: «باز بانگی از نیستان می‌رسد/ غم به دادِ غم‌پرستان می‌رسد/ بشنوید این شرح هجران، بشنوید/ با نیِ نالنده همدستان شوید/ بی‌شما این نای نالان بی‌نواست/ این نواها از نفس‌های شماست/ آن نفس كآتش برانگیزد ز آب/ آن نفس كآتش از و آمد به تاب/ آن نفس كز این شبِ نومیدوار/ برگشاید خنده خورشیدوار/ آن نفس كز شوقِ شورانگیزِ وی/ بردمد از جانِ نی صد های و هی.../ نی مدد می‌خواهد از ما ای نفس/ هان به فریادِ دلِ تنگش برس/ سال‌ها ناگفته ماند این شرح درد/ دردمندی خوش نفس سر بر نكرد...» شرحِ درد ابتهاج اما نه مرثیه‌وار، كه با شوری برانگیزاننده همراه است، شوری كه از پسِ ترسیم فضای پرفرازونشیبِ دو دهه‌ای كه شعرها در آن سروده شدند، پیداست. ابتدای كتاب خود حدیث دیگری است. داستانِ سرودن «بانگ نی» هم شاید از همین یك صفحه دست‌نویس آغاز شده باشد. عكسی از صفحه نخست «مثنوی معنوی» چاپ‌شده به‌سالِ‌ 1314، به سایه تقدیم شده. «سایه جان بیاد ششم اسفند»، در شرحِ آن نیز آمده است:‌ «هدیه مرتضی كیوان برای روز تولد سایه». بعد دست‌خطِ سایه كه با سوزنی ته‌گرد به این صفحه الصاق شده: «بانگ نی با یادِ عزیزِ مرتضی كیوان، ‌اسفند سال 1385». اما مثنوی صدوسی‌ودو صفحه‌ای سایه تا آخر با همان شور پیش می‌رود. «باش تا فریاد بردارد بلند/ جانِ خونبارِ جهانِ دردمند/ همنوا كن بانگِ خود با بانگِ ما/ تا جهان را پُر كند شش دانگ ما/ دست دستِ ماست امروز ای وطن/ متحد كن دست‌ها، این دستِ من!/ حاجت از نامردمان جُستن خطاست/ كارسازِ حاجتِ ما دستِ ماست...» در بخش آخر سایه به‌طور مشخص به دیدار صاحب «مثنوی معنوی» می‌رود و مثنوی مولانا را فرامی‌خواند. «ای نِی محزون كجایی؟ سوختیم/ تیره شد آیینه‌ای كافروختیم/ آه از آن آتش كه ما در خود زدیم/.../ نی حدیثِ حسرت و حرمان ماست/ نی دوای دردِ بی‌درمان ماست/ نی خبر دارد از آن باران كه ریخت/ آشیانِ لك‌لكی از هم گسیخت/ نی خبر دارد از ان گم‌كرده جفت/ آهوی كوهی كه جز در خون نخفت/ نی خبر دارد ز اشك پهلوان/ دشنه در پهلوی سهرابِ جوان/ نی خبر دارد از آن مردانِ مرد/ خون‌شان گلگونه رخسارِ زرد/ نی خبر دارد ز درد اشتیاق/ سینه‌های شرحه شرحه از فراق/ بشنو از نی چون حكایت می‌كند/ از جدایی‌ها شكایت می‌كند...»
«بانگ نی» جز چند حكایت اشاره‌شده، ماجرای دیگری نیز داشت. ابتهاج هم‌زمان با انتشار این كتاب، گفت كه در جریان انتشار كتاب نبوده، اما اینك مجوز گرفته و یکباره درآمده است. «این کتاب شعر بلندی است که سال‌ها قبل نوشته‌ام و طی سال‌ها اضافاتی هم داشته. ولی در این چند سال اجازه چاپ پیدا نکرده و همین‌طور مانده بود. اگر عمری باقی بود شعر را کامل‌تر می‌کنم.»

پارسا شهری: مثنوی «بانگ نی»، اثر معروف هوشنگ ابتهاج منتشر شد. این خبری است كه قریب به یك دهه پیش نیز منتشر شد. شعرهایی كه ه.ا. سایه در سال‌های دهه پنجاه و شصت سروده بود و سالیانی دراز در انتظار چاپ بود، یك دهه پیش چاپ شد اما از توزیع باز ماند تا امروز كه سرانجام در قالب كتاب پشت ویترین كتابفروشی‌ها نشست. مثنوی بانگ نی چنین آغاز می‌شود: «باز بانگی از نیستان می‌رسد/ غم به دادِ غم‌پرستان می‌رسد/ بشنوید این شرح هجران، بشنوید/ با نیِ نالنده همدستان شوید/ بی‌شما این نای نالان بی‌نواست/ این نواها از نفس‌های شماست/ آن نفس كآتش برانگیزد ز آب/ آن نفس كآتش از و آمد به تاب/ آن نفس كز این شبِ نومیدوار/ برگشاید خنده خورشیدوار/ آن نفس كز شوقِ شورانگیزِ وی/ بردمد از جانِ نی صد های و هی.../ نی مدد می‌خواهد از ما ای نفس/ هان به فریادِ دلِ تنگش برس/ سال‌ها ناگفته ماند این شرح درد/ دردمندی خوش نفس سر بر نكرد...» شرحِ درد ابتهاج اما نه مرثیه‌وار، كه با شوری برانگیزاننده همراه است، شوری كه از پسِ ترسیم فضای پرفرازونشیبِ دو دهه‌ای كه شعرها در آن سروده شدند، پیداست. ابتدای كتاب خود حدیث دیگری است. داستانِ سرودن «بانگ نی» هم شاید از همین یك صفحه دست‌نویس آغاز شده باشد. عكسی از صفحه نخست «مثنوی معنوی» چاپ‌شده به‌سالِ‌ 1314، به سایه تقدیم شده. «سایه جان بیاد ششم اسفند»، در شرحِ آن نیز آمده است:‌ «هدیه مرتضی كیوان برای روز تولد سایه». بعد دست‌خطِ سایه كه با سوزنی ته‌گرد به این صفحه الصاق شده: «بانگ نی با یادِ عزیزِ مرتضی كیوان، ‌اسفند سال 1385». اما مثنوی صدوسی‌ودو صفحه‌ای سایه تا آخر با همان شور پیش می‌رود. «باش تا فریاد بردارد بلند/ جانِ خونبارِ جهانِ دردمند/ همنوا كن بانگِ خود با بانگِ ما/ تا جهان را پُر كند شش دانگ ما/ دست دستِ ماست امروز ای وطن/ متحد كن دست‌ها، این دستِ من!/ حاجت از نامردمان جُستن خطاست/ كارسازِ حاجتِ ما دستِ ماست...» در بخش آخر سایه به‌طور مشخص به دیدار صاحب «مثنوی معنوی» می‌رود و مثنوی مولانا را فرامی‌خواند. «ای نِی محزون كجایی؟ سوختیم/ تیره شد آیینه‌ای كافروختیم/ آه از آن آتش كه ما در خود زدیم/.../ نی حدیثِ حسرت و حرمان ماست/ نی دوای دردِ بی‌درمان ماست/ نی خبر دارد از آن باران كه ریخت/ آشیانِ لك‌لكی از هم گسیخت/ نی خبر دارد از ان گم‌كرده جفت/ آهوی كوهی كه جز در خون نخفت/ نی خبر دارد ز اشك پهلوان/ دشنه در پهلوی سهرابِ جوان/ نی خبر دارد از آن مردانِ مرد/ خون‌شان گلگونه رخسارِ زرد/ نی خبر دارد ز درد اشتیاق/ سینه‌های شرحه شرحه از فراق/ بشنو از نی چون حكایت می‌كند/ از جدایی‌ها شكایت می‌كند...»
«بانگ نی» جز چند حكایت اشاره‌شده، ماجرای دیگری نیز داشت. ابتهاج هم‌زمان با انتشار این كتاب، گفت كه در جریان انتشار كتاب نبوده، اما اینك مجوز گرفته و یکباره درآمده است. «این کتاب شعر بلندی است که سال‌ها قبل نوشته‌ام و طی سال‌ها اضافاتی هم داشته. ولی در این چند سال اجازه چاپ پیدا نکرده و همین‌طور مانده بود. اگر عمری باقی بود شعر را کامل‌تر می‌کنم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.