فوتبال حرفهای ایران؛ محله برو، بیا
محمد حمیدی: فوتبال ایران دیرزمانی است که محله «برو، بیا» نام گرفته. مربیان و بازیکنان هر روز و هر ساعت در این مرحله در حال گذر و آمد و شد از تیمی به تیم دیگر و از باشگاهی به باشگاه دیگرند. «تعصب و وفاداری» دیرگاهی است از این محله کوچ کرده و جای خود را به فوتبال «حرفهای» دادهاند. گفتن از اینکه فوتبال ایران به کجراهه و بیراهه میرود نه تازه است و نه تکاندهنده. پیش از آنکه لیگ فوتبال ایران حرفهای شود و «برتر» نام گیرد، همگان از دستاوردهایش سخنها میگفتند و حرفها میزدند. حرف و سخنانی که اکنون گویندگانش نیز شاید سخت بتوانند آنها را به یاد آورده یا به دفاع از آنها برخیزند. فوتبال حرفهای که روزگاری بنا بود، نسخه شفابخش درد مزمن فوتبال ایران باشد، اکنون خود به مرضی مهلک تبدیل شده و به نابودی فوتبال و داشتهها و اندوختههایش کمر بسته است. درست در روزگاری که فوتبال ایران یادگارهای «ماندگار» خود را بهسادگی میتاراند، در آن سوی دیگر این زمین چرخان یادگارهایی ماندگار میشوند. چه فرگوسنی که در نزدیک به 27 سال حضورش در منچستریونایتد 39 قهرمانی را به ثبت رساند و چه دیوید بکامی که با تیم ملی
انگلیس همواره ناکام بزرگ بود ولی در فرانسه قهرمانانه زمین فوتبال را برای همیشه ترک کرد، با اشک و بغض فوتبال را رها کردند. اینجا در ورزشگاه آزادی هم مهدی مهدویکیا چهارگوشه این ورزشگاه بزرگ و تاریخی را با چشمانی اشکبار بوسید ولی آن اشکها داستان دیگری دارد و این اشکها حکایت دیگری. آنجا از بزرگان خود -خواه بزرگ و خواه کوچک- پیکره میسازند اینجا از بزرگان خود کوهی از یأس و نفرت. 15 آبان 1365 که سر آلکساندر چاپمن (آلکس) فرگوسن هدایت شیاطینسرخ را برعهده گرفت، علی پروین پنجسالی بود که روی نیمکت مربیگری سرخپوشان پرسپولیس مینشست. فرگوسن یا به قول خود انگلیسیها «فرگی»، نزدیک به 27سال در اولدترافورد ماند ولی در این مدت پرسپولیس 25 و استقلال 22 مربی را به خود دیدند. تیم ملی ایران هم در این مدت 27 مربی را روی نیمکت مربیگری خود نشاند. فرگوسن حدود 27 سال پیش یعنی سال 1365 هدایت منچستریونایتد را بر عهده گرفت و تا همین هفته قبل که از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد، در سمت خود باقی بود. البته که منچستر همانند هر تیم ورزشیای در این مدت با او روزهای خوب و بدی را سپری کرد و تلخ و شیرین بسیاری را به خود دید. باختها و
پیروزیهای متعدد، قهرمانیها و ناکامیهای پیدرپی و اشکها و لبخندهای هواداران منچستریونایتد در این سالها مجموعه تاریخ این تیم را تشکیل میدهد. سوال این است که در همین مدت در دو تیم مدعی و بزرگ ایران چه میگذشته است؟ فدراسیون فوتبال ایران در طول این سالها دگرگونیهای فراوانی داشت و گذشته از روسای مختلف، سرمربیان ایرانی و خارجی زیادی را برای تیم ملی در نظر گرفت. سالیان آزگار تیمهای پایتختنشین تنها قطبهای قهرمانی بودند و هر سال جام قهرمانی فوتبال ایران به یکی از این دو میرسید. سرخابیها در 27 سال گذشته روی هم 47 بار مربی عوض کردهاند. این آمار تاملبرانگیز زمانی سیاهتر و ناگوارتر به نظر میرسد که به صورت جزیی به آن پرداخته شود. آن زمان که پرسپولیس در یک سال دوبار و استقلال در یک سال سهبار سرمربیان خود را تغییر میدهند، «فاجعه» و «بحران» معنا پیدا میکند. در 27 سال اخیر که سر آلکس فرگوسن سرمربی شیاطینسرخ بود، استقلال، عباس رضوی، منصور پورحیدری، غلامحسین مظلومی، محمد صلاحی، منصور پورحیدری، بیژن ذوالفقارنسب، یورگن سوکومورخوف، رضا نعلچگر، لئونید بیلفسکی، نصرالله عبداللهی، منصور پورحیدری، ناصر حجازی،
منصور پورحیدری، رولند کخ، امیر قلعهنویی، صمد مرفاوی، ناصر حجازی، فیروز کریمی، امیر قلعهنویی، صمد مرفاوی، پرویز مظلومی، امیر قلعهنویی و پرسپولیس، علی پروین، مسعود معینی، محمود خوردبین، محمد پنجعلی، ولادیسلاو بگوویچ، حمید درخشان، هانس یورگن گده، استانکو پوکلهپوویچ، حمید درخشان، ایوان متکوویچ، علی پروین، وینگو بگوویچ، راینر زوبل، علی پروین، آری هان، مصطفی دنیزلی، افشین قطبی، افشین پیروانی، نلو وینگادا، زلاتکو کرانچار، علی دایی، حمید استیلی، مصطفی دنیزلی، مانوئل ژوزه، یحیی گلمحمدی و علی دایی را روی نیمکت نشاندند. تیم ملی ایران هم در این سالها ناصر ابراهیمی، مرحوم پرویز دهداری، رضا وطنخواه، مهدی مناجاتی، علی پروین، حسن حبیبی، استانکو پکلهکوویچ، محمد مایلیکهن، والدیر ویرا، تومیسلاو ایویچ، جلال طالبی، منصور پورحیدری، جلال طالبی، منصور پورحیدری، جلال طالبی، آدمار براگا، میروسلاو بلاژویچ، برانکو ایوانکوویچ، امیر قلعهنویی، پرویز مظلومی، منصور ابراهیمزاده، علی دایی، اریش روتهمولر، محمد مایلیکهن، افشین قطبی، علیرضا منصوریان و سرانجام کارلوس را سکاندار هدایت خود کرده است. در اینکه 27سال نشستن فرگوسن روی
نیمکت یونایتدها یک استثنای فوتبالی است، تردید وجود ندارد. میلان در این سالها 14، اینتر 26، رئالمادرید 26 و سرانجام آرسنال هفت مربی را آورده و بردهاند. آمدوشدهایی که بدون تردید با دلیل بوده و نتایج مثبتی را هم برای هر یک از تیمها و مدیران وقتشان به بار آورده است. روسونری در همین بازه زمانی پنج قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا را جشن گرفته است؛ رئالمادرید سهبار و اینتر هم یکبار. فوتبال برای رسیدن به استاندارد جهانی و فتح قلههای پیشرفت به «ثبات» نیاز دارد. این مساله یک «تعارف» نیست که بشود با چند شعار توخالی توجیهش کرد. ثبات لازمه پیشرفت است. مربی اگر بداند چند سال هدایت تیمی را در اختیار دارد، با شجاعت بیشتری تصمیمگیری میکند و در تیمش از بازیکنان جوانتری بهره میبرد. بازیکنسازی، نیازمند اعتماد مربی است و اعتماد مربی به یک جوان تنها زمانی شکل میگیرد که مربی بداند برای استفاده از بازیکنان جوان مورد بازخواست قرار نمیگیرد و در صورت نتیجهنگرفتن بلافاصله از کار برکنار نمیشود. پرسش اصلی این گزارش این است که اگر تیمملی، استقلال و پرسپولیس در طول این 27سال و پیش از آن اینقدر سرمربی عوض نمیکردند، آیا
نتایج بهتری نصیبشان نمیشد؟ پاسخ این سوال بر عهده مدیران فدراسیون فوتبال و این دو باشگاه است؛ مدیرانی که خودشان هم شرایط مشابهی داشته و از توفان جابهجاییها در امان نبودهاند.
محمد حمیدی: فوتبال ایران دیرزمانی است که محله «برو، بیا» نام گرفته. مربیان و بازیکنان هر روز و هر ساعت در این مرحله در حال گذر و آمد و شد از تیمی به تیم دیگر و از باشگاهی به باشگاه دیگرند. «تعصب و وفاداری» دیرگاهی است از این محله کوچ کرده و جای خود را به فوتبال «حرفهای» دادهاند. گفتن از اینکه فوتبال ایران به کجراهه و بیراهه میرود نه تازه است و نه تکاندهنده. پیش از آنکه لیگ فوتبال ایران حرفهای شود و «برتر» نام گیرد، همگان از دستاوردهایش سخنها میگفتند و حرفها میزدند. حرف و سخنانی که اکنون گویندگانش نیز شاید سخت بتوانند آنها را به یاد آورده یا به دفاع از آنها برخیزند. فوتبال حرفهای که روزگاری بنا بود، نسخه شفابخش درد مزمن فوتبال ایران باشد، اکنون خود به مرضی مهلک تبدیل شده و به نابودی فوتبال و داشتهها و اندوختههایش کمر بسته است. درست در روزگاری که فوتبال ایران یادگارهای «ماندگار» خود را بهسادگی میتاراند، در آن سوی دیگر این زمین چرخان یادگارهایی ماندگار میشوند. چه فرگوسنی که در نزدیک به 27 سال حضورش در منچستریونایتد 39 قهرمانی را به ثبت رساند و چه دیوید بکامی که با تیم ملی
انگلیس همواره ناکام بزرگ بود ولی در فرانسه قهرمانانه زمین فوتبال را برای همیشه ترک کرد، با اشک و بغض فوتبال را رها کردند. اینجا در ورزشگاه آزادی هم مهدی مهدویکیا چهارگوشه این ورزشگاه بزرگ و تاریخی را با چشمانی اشکبار بوسید ولی آن اشکها داستان دیگری دارد و این اشکها حکایت دیگری. آنجا از بزرگان خود -خواه بزرگ و خواه کوچک- پیکره میسازند اینجا از بزرگان خود کوهی از یأس و نفرت. 15 آبان 1365 که سر آلکساندر چاپمن (آلکس) فرگوسن هدایت شیاطینسرخ را برعهده گرفت، علی پروین پنجسالی بود که روی نیمکت مربیگری سرخپوشان پرسپولیس مینشست. فرگوسن یا به قول خود انگلیسیها «فرگی»، نزدیک به 27سال در اولدترافورد ماند ولی در این مدت پرسپولیس 25 و استقلال 22 مربی را به خود دیدند. تیم ملی ایران هم در این مدت 27 مربی را روی نیمکت مربیگری خود نشاند. فرگوسن حدود 27 سال پیش یعنی سال 1365 هدایت منچستریونایتد را بر عهده گرفت و تا همین هفته قبل که از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد، در سمت خود باقی بود. البته که منچستر همانند هر تیم ورزشیای در این مدت با او روزهای خوب و بدی را سپری کرد و تلخ و شیرین بسیاری را به خود دید. باختها و
پیروزیهای متعدد، قهرمانیها و ناکامیهای پیدرپی و اشکها و لبخندهای هواداران منچستریونایتد در این سالها مجموعه تاریخ این تیم را تشکیل میدهد. سوال این است که در همین مدت در دو تیم مدعی و بزرگ ایران چه میگذشته است؟ فدراسیون فوتبال ایران در طول این سالها دگرگونیهای فراوانی داشت و گذشته از روسای مختلف، سرمربیان ایرانی و خارجی زیادی را برای تیم ملی در نظر گرفت. سالیان آزگار تیمهای پایتختنشین تنها قطبهای قهرمانی بودند و هر سال جام قهرمانی فوتبال ایران به یکی از این دو میرسید. سرخابیها در 27 سال گذشته روی هم 47 بار مربی عوض کردهاند. این آمار تاملبرانگیز زمانی سیاهتر و ناگوارتر به نظر میرسد که به صورت جزیی به آن پرداخته شود. آن زمان که پرسپولیس در یک سال دوبار و استقلال در یک سال سهبار سرمربیان خود را تغییر میدهند، «فاجعه» و «بحران» معنا پیدا میکند. در 27 سال اخیر که سر آلکس فرگوسن سرمربی شیاطینسرخ بود، استقلال، عباس رضوی، منصور پورحیدری، غلامحسین مظلومی، محمد صلاحی، منصور پورحیدری، بیژن ذوالفقارنسب، یورگن سوکومورخوف، رضا نعلچگر، لئونید بیلفسکی، نصرالله عبداللهی، منصور پورحیدری، ناصر حجازی،
منصور پورحیدری، رولند کخ، امیر قلعهنویی، صمد مرفاوی، ناصر حجازی، فیروز کریمی، امیر قلعهنویی، صمد مرفاوی، پرویز مظلومی، امیر قلعهنویی و پرسپولیس، علی پروین، مسعود معینی، محمود خوردبین، محمد پنجعلی، ولادیسلاو بگوویچ، حمید درخشان، هانس یورگن گده، استانکو پوکلهپوویچ، حمید درخشان، ایوان متکوویچ، علی پروین، وینگو بگوویچ، راینر زوبل، علی پروین، آری هان، مصطفی دنیزلی، افشین قطبی، افشین پیروانی، نلو وینگادا، زلاتکو کرانچار، علی دایی، حمید استیلی، مصطفی دنیزلی، مانوئل ژوزه، یحیی گلمحمدی و علی دایی را روی نیمکت نشاندند. تیم ملی ایران هم در این سالها ناصر ابراهیمی، مرحوم پرویز دهداری، رضا وطنخواه، مهدی مناجاتی، علی پروین، حسن حبیبی، استانکو پکلهکوویچ، محمد مایلیکهن، والدیر ویرا، تومیسلاو ایویچ، جلال طالبی، منصور پورحیدری، جلال طالبی، منصور پورحیدری، جلال طالبی، آدمار براگا، میروسلاو بلاژویچ، برانکو ایوانکوویچ، امیر قلعهنویی، پرویز مظلومی، منصور ابراهیمزاده، علی دایی، اریش روتهمولر، محمد مایلیکهن، افشین قطبی، علیرضا منصوریان و سرانجام کارلوس را سکاندار هدایت خود کرده است. در اینکه 27سال نشستن فرگوسن روی
نیمکت یونایتدها یک استثنای فوتبالی است، تردید وجود ندارد. میلان در این سالها 14، اینتر 26، رئالمادرید 26 و سرانجام آرسنال هفت مربی را آورده و بردهاند. آمدوشدهایی که بدون تردید با دلیل بوده و نتایج مثبتی را هم برای هر یک از تیمها و مدیران وقتشان به بار آورده است. روسونری در همین بازه زمانی پنج قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا را جشن گرفته است؛ رئالمادرید سهبار و اینتر هم یکبار. فوتبال برای رسیدن به استاندارد جهانی و فتح قلههای پیشرفت به «ثبات» نیاز دارد. این مساله یک «تعارف» نیست که بشود با چند شعار توخالی توجیهش کرد. ثبات لازمه پیشرفت است. مربی اگر بداند چند سال هدایت تیمی را در اختیار دارد، با شجاعت بیشتری تصمیمگیری میکند و در تیمش از بازیکنان جوانتری بهره میبرد. بازیکنسازی، نیازمند اعتماد مربی است و اعتماد مربی به یک جوان تنها زمانی شکل میگیرد که مربی بداند برای استفاده از بازیکنان جوان مورد بازخواست قرار نمیگیرد و در صورت نتیجهنگرفتن بلافاصله از کار برکنار نمیشود. پرسش اصلی این گزارش این است که اگر تیمملی، استقلال و پرسپولیس در طول این 27سال و پیش از آن اینقدر سرمربی عوض نمیکردند، آیا
نتایج بهتری نصیبشان نمیشد؟ پاسخ این سوال بر عهده مدیران فدراسیون فوتبال و این دو باشگاه است؛ مدیرانی که خودشان هم شرایط مشابهی داشته و از توفان جابهجاییها در امان نبودهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.