جزئیات قرارداد خرید تجهیزات مترو در زمان شهرداری محمود احمدینژاد
ماجرای انبار علیآباد قصه ناتمام سیگنالینگ مترو
با نزدیکشدن به انتخابات دوره هفتم شوراهای شهر، پروندههای خاکخورده مدیریت شهری یکییکی از بایگانی بیرون میآیند. این بار نوبت به تجهیزات سیگنالینگ مترو رسیده است؛ تجهیزاتی چندصد میلیاردی که سالهاست در انبارها مانده، بخشی از آن فرسوده شده و حالا به محور تازهای از جدالها در شورای شهر تهران تبدیل شده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: با نزدیکشدن به انتخابات دوره هفتم شوراهای شهر، پروندههای خاکخورده مدیریت شهری یکییکی از بایگانی بیرون میآیند. این بار نوبت به تجهیزات سیگنالینگ مترو رسیده است؛ تجهیزاتی چندصد میلیاردی که سالهاست در انبارها مانده، بخشی از آن فرسوده شده و حالا به محور تازهای از جدالها در شورای شهر تهران تبدیل شده است.
اگر سال آینده انتخابات شوراهای شهر برگزار شود، میتوان گفت چند ماهی بیشتر به عمر شورای ششم شهر تهران باقی نمانده است. با نزدیکشدن به انتخابات دوره هفتم، فضای «بگمبگم»ها در حوزه مدیریت شهری پررنگتر شده است و بار دیگر پروندههای قدیمی روی میز شورا باز میشود.
در این میان، برخی منتقدان عملکرد شهردار تهران در شورای شهر، مدیران ادوار گذشته شهرداری هستند. به نظر میآید برخی از نزدیکان به شهردار تهران بهجای پاسخگویی به نقدها، تلاش میکنند بخشی از عملکرد دورههای پیشین مدیریت شهری را یادآوری کنند؛ از فروش تراکم تا ابهاماتی که ردپای آنها همچنان در گزارشهای حسابرسی دیده میشود. این اتفاق تازهای نیست و دستکم در چهار سال گذشته بارها تکرار شده است. منتقدانی که زمانی در جایگاه اجرا نشسته بودند، امروز بر صندلی شورا تکیه زدهاند و تکلیف پیگیری حقوق شهروندان را دارند. یکی از موضوعاتی که در جریان بررسی گزارش حسابرسی شرکت مترو بار دیگر حاشیهساز شد، خرید تجهیزات سیگنالینگ مترو بود؛ تجهیزاتی که سالها بلااستفاده در انبارها مانده و بهتدریج دچار فرسودگی شدهاند. تجهیزاتی که دستور خرید آنها در دوره شهرداری محمود احمدینژاد صادر شد، در دوره شهرداری محمدباقر قالیباف مورد نقد قرار گرفت و در دورههای پنجم و ششم مدیریت شهری نیز بلاتکلیف در انبارها باقی ماند؛ نه فروخته شد و نه در خطوط تازه راهاندازیشدهای مانند متروی هشتگرد و پرند مورد استفاده قرار گرفت.
روز گذشته جعفر تشکریهاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران، سخنان منتقدان را فاقد واقعیت و پر از ابهام و اشکال توصیف کرد و گفت: در جریان گزارش حسابرسی روز یکشنبه، عنوان شد که سیستم سیگنالینگ در سالهای قبل از ۱۳۹۳ توسط شهرداری تهران خریداری شده و حدود ۷۷۰ میلیارد تومان از بیتالمال مورد استفاده قرار نگرفته و از بین رفته است؛ موضوعی که دستمایهای شد تا روزنامه همشهری اقدام به اختصاص یک صفحه خاص کند و با چاپ مطالب برخی عزیزانی که در آن جلسه اظهاراتی داشتند و همچنین با اضافهکردن اظهارنظرهای خود، به این موضوع بپردازد و در نهایت واقعیتها کتمان شود. تشکریهاشمی ادامه داد: در آن جلسه گفته شد که سیستم سیگنالینگ در سالهای قبل از ۱۳۹۴ خریداری شده و تلاش شد این موضوع به یک دوره مدیریتی خاص منتسب شود؛ درحالیکه خرید این تجهیزات مربوط به قراردادی است که در دهه ۸۰، یعنی سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲ و در دورهای که آقای احمدینژاد شهردار تهران بودند، بهصورت EPC با یک شرکت چینی منعقد شده است. وی افزود: در سال ۱۳۸۳ که باز هم هیچ ارتباطی با دورههای مدیریتی مورد نظر دوستانی که تلاش کردند این موضوع را منتسب کنند ندارد، به دلیل آنکه شرکت بمباردیه، یک شرکت چندملیتی کانادایی، جمهوری اسلامی ایران را تحریم کرده بود، تصمیم گرفته شد تجهیزات سیگنالینگ خریداری شود تا در شرایط تحریم، مشکل کشور حل شود.
دوستان آن دوره، یعنی تقریبا شورای دوم و دوره مدیریت شهردار وقت، هیچ تصمیم غلطی نگرفتند و اتفاقا تصمیم بسیار درستی اتخاذ کردند. آنها تصمیم گرفتند یکی از مدرنترین سیستمهای سیگنالینگ روز دنیا را که همچنان هم سیستم روز محسوب میشود، از کشور فرانسه و از طریق همان شرکت چینی در قالب قرارداد EPC تأمین کنند و این اصلاحیه قرارداد در سال ۱۳۸۳ و در همان دوره مدیریتی منعقد شد. تشکریهاشمی با تشریح مفهوم قرارداد EPC گفت: EPC به معنای مهندسی و طراحی، تأمین تجهیزات، اجرا و ساخت است؛ به این معنا که کارفرما در پروژههای مهم و پیچیده، صفر تا صد کار را به پیمانکار واگذار میکند و پیمانکار موظف است طراحی، تأمین تجهیزات و اجرای پروژه را بهطور کامل انجام دهد. وی افزود: همزمان با این تصمیم، تجهیزات سیگنالینگ نیز تأمین و وارد شهرداری تهران شد و به موازات آن، با توجه به تحریمهای ظالمانه دشمن علیه جمهوری اسلامی ایران، تصمیم مناسبی در شهرداری تهران گرفته شد و از شرکتهای حرفهای در حوزه فناوری اطلاعات دعوت شد تا در صورت امکان، نیازهای حیاتی متروی تهران را در داخل کشور تولید کنند. او با اشاره به گزارش سازمان بازرسی شهرداری تهران در این دوره از مدیریت شهری توضیح داد که این شرکتها بخشهای عمدهای از فرایند داخلیسازی را آغاز کردند؛ ازجمله شرکتی به نام «مهاران» که وارد حوزه ساخت سیگنالینگ شد و اقدام به کپیسازی از سیستمی کرد که پیشتر توسط شرکت چندملیتی بمباردیه تولید شده بود. با توجه به حساسیتهای بسیار بالای ایمنی این سیستم که بههیچوجه نمیتوان هر محصولی را بدون طی مراحل سختگیرانه تست و ارزیابی مورد استفاده قرار داد، این شرکت ملزم شد بالاترین سطوح استاندارد و ایمنی را اخذ کند که این فرایند نیز بهطور کامل انجام شد. او ادامه داد: پس از آن، این سیستم بهصورت آزمایشی در تهران اجرا شد و این دستاورد بزرگ داخلی، بدون بریدن روبان، بدون دعوت از مقامات و بدون برگزاری مراسم، به نتیجه رسید و سیستم سیگنالینگ مورد استفاده قرار گرفت.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران با اشاره به موضوع یکپارچهسازی خطوط گفت: به دلیل ضرورت یکپارچهسازی و اینکه قطارها بین خطوط مختلف تردد میکردند، تصمیم گرفته شد سیستم سیگنالینگ داخلی در خطوط مستقلی استفاده شود که ارتباطی با خطوط فعلی نداشته باشند. تشکریهاشمی تأکید کرد: تمام این مطالب بهصورت مکتوب در گزارش مسئول بازرسی شهرداری تهران، آقای گودرزی که منصوب آقای زاکانی هستند، درج شده و جای تعجب دارد که برخی دوستان با این حجم از هیجان مطالبی را مطرح میکنند و روزنامهای نیز با همین میزان هیجان صفحهای به آن اختصاص میدهد، بدون آنکه گزارش بازرس خود شهرداری تهران را مطالعه کرده باشد. رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران ادامه داد: این تجهیزات قرار بود در خطوط مختلف مورد استفاده قرار بگیرد، اما در خطوطی مانند پرند و هشتگرد که هنوز فاقد سیستم سیگنالینگ هستند، به کار گرفته نشد. همچنین شهرهایی مانند قم و کرج در سالهای بعد از ۱۳۹۶ مذاکراتی با شهرداری تهران داشتند، اما به دلیل اختلافنظر بر سر قیمت، توافق حاصل نشد؛ درحالیکه این تجهیزات میتوانست مورد استفاده این شهرها قرار گیرد. تشکریهاشمی با اشاره به ورود سازمان بازرسی کل کشور به موضوع گفت: سازمان بازرسی پس از بررسی، از شورای شهر تهران و شهرداری تهران توضیح خواست و گزارش مربوطه نیز به استحضار رئیس شورای شهر رسید و برای این سازمان ارسال شد. در آن گزارش چند راهکار ازجمله واگذاری این فناوری بسیار ارزشمند و بهروز به سایر شهرهای کشور یا استفاده از آن در خطوط فعال ارائه شد. وی افزود: بااینحال، این تجهیزات از سال ۱۳۹۶ تاکنون، یعنی حدود هشت سال و نیم، در انبارها باقی مانده است؛ در شرایطی که ما همچنان با سرفاصلههای طولانی حرکت قطارها مواجه هستیم و اگر سیستم سیگنالینگ نصب میشد، چنین مشکلاتی وجود نداشت.
گزارشی که تشکریهاشمی به آن اشاره میکند مربوط به سال 1401 است در این گزارش هشدار داده شده که تجهیزات سامانه سیگنالینگ CBTC متروی تهران به ارزش حدود ۵۷ میلیون یورو، همچنان بلااستفاده در انبار علیآباد نگهداری میشود؛ تجهیزاتی که بخشی از آنها دچار نفوذ آب شده و دستکم ۱۷ میلیون یورو از ارزش آن بهطور قطعی هدر رفته است.
براساس گزارش رسمی این نهاد نظارتی، برخی قطعات این سامانه به دلیل سهلانگاری در نگهداری، دچار نفوذ آب شدهاند. سازمان بازرسی تأکید کرده که یکی از الزامات حیاتی در سامانههای سیگنالینگ، قابلیت همخوانی و انطباق ناوگان در خطوط مختلف است؛ اما به دلیل تفاوت مکانیسم عملکرد سامانه CBTC با سامانه Fix Block مورد استفاده در سایر خطوط متروی تهران، استفاده از این تجهیزات در دیگر خطوط امکانپذیر نیست.
براساس این گزارش، حدود ۳۰ درصد از ارزش سامانه معادل ۱۷ میلیون یورو مربوط به طراحی و نرمافزاری است که صرفا متناسب با مشخصات فنی خط ۳ طراحی شده و در نتیجه، عدم استفاده از سامانه منجر به هدررفت قطعی این مبلغ شده است. همچنین در صورت تصمیم به استفاده از این تجهیزات در سایر خطوط ریلی کلانشهرها و با اتکا بر شرکتهای دانشبنیان داخلی، بازطراحی سامانه هزینهای در حدود پنج میلیون یورو در پی خواهد داشت. در ادامه گزارش آمده که پس از ورود سازمان بازرسی، گزینههایی برای استفاده از این تجهیزات در خطوطی مانند خط ۴ متروی قم و خط ۲ متروی کرج بررسی شد و حتی شرکت صابا بهعنوان گزینه داخلیسازی و بازطراحی نرمافزار انتخاب شد. با وجود اعلام اولویت استفاده از این تجهیزات در خط ۲ متروی کرج، به دلیل طولانیشدن مذاکرات فنی و محدودیت زمانی برای افتتاح این خط، در نهایت شهرداری کرج امکان استفاده از سامانه را منتفی اعلام کرد. بازدید میدانی از انبار علیآباد نیز ابعاد دیگری از این نابسامانی را آشکار کرد. براساس گزارش، بخشی از تجهیزات بدون رعایت اصول انبارداری و حتی در فضای باز نگهداری میشوند. همچنین ۹ سکشن پلهبرقی متعلق به شرکت نورینکو که برای ایستگاه میدان ولیعصر(عج) در خط ۳ پیشبینی شده بود، در سال ۱۳۹۷ دچار حریق شدهاند که میزان سوختگی برخی از آنها تا ۹۰ درصد گزارش شده است. سازمان بازرسی همچنین اعلام کرده بود که تنها تجهیزات متعلق به شرکت مترو تحت پوشش بیمه آتشسوزی بوده و تجهیزات پیمانکاران فاقد پوشش بیمهای هستند. علاوه بر این، ارزش درجشده در بیمهنامهها با ارزش واقعی تجهیزات اختلاف قابل توجهی دارد و با وجود نگهداری تجهیزات گرانقیمت، انبار علیآباد فاقد سیستم اعلان و اطفای حریق است.
در پایان از شرکت متروی تهران خواسته شده بود که با اقدام فوری نسبت به اصلاح وضعیت انبارداری، بیمه کامل تجهیزات، درج ارزش واقعی اموال در بیمهنامهها و نصب سیستمهای ایمنی و اطفای حریق اقدام کرده و نتیجه اجرای پیشنهادها را به این سازمان اعلام کند.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
