|

نگاهمان را به سریال‌های مناسبتی تغییر دهیم

محمدعلی نجفی. کارگردان

سریال‌سازی در تلویزیون شمایل خاص خودش را دارد. تصور می‌کنم زمانی که به مخاطب ذهنیت می‌دهیم و مثلا واژه‌هایی مثل سریال‌های مناسبتی را عنوان می‌کنیم و برخی مجموعه‌ها با این عناوین معرفی می‌شوند، خودبه‌خود به مخاطب چنین حسی منتقل می‌شود که کیفیت در این‌گونه سریال‌ها خیلی اهمیت ندارد و چیزی که دراین‌میان اهمیت دارد، مضمونی است که با مناسبت پیش‌رو هم‌خوانی داشته باشد. به‌عنوان کارگردان و کسی که در تلویزیون کار کرده است، با این عناوین آشنایی دارم. خاطرم هست زمانی که سریال «زمان شوریدگی» را ساختم، با وجود اینکه متن خوبی داشتم، اما بعد از اتمام کار خیلی از حاصلش راضی نبودم، شرایط پخش در تلویزیون کمی متفاوت است و برحسب ضرورت پخش در مناسبتی خاص، برنامه‌ریزی ساخت سریال نیز متفاوت است و گاهی حتی باید با شتاب، کاری را آماده کرد و بسیاری از معادلات در این شتاب قربانی می‌شود و باید از نکاتی که ربط مستقیمی به کیفیت دارد گذشت. درباره سریال‌هایی که در ایام محرم پخش شده‌اند تصور می‌کنم تا به امروز سریال «شب دهم» ازجمله سریال‌هایی بوده که مخاطبان بسیاری داشته و حاصل مجموعه نیز راضی‌کننده بوده است. قطعا در موفقیت این اثر، عوامل مختلفی مثل کیفیت متن، کارگردانی، بازیگران و... دخیل هستند و با قراردادن تمامی این عوامل در کنار هم می‌بینیم که قطعا حاصل این مجموعه نمی‌توانست چیزی جز این باشد. اما درباره سریال‌سازی در ایام مذهبی معتقدم که بهتر است قبل از آغاز کار، عنوانی برای مجموعه در نظر گرفته نشود، به این معنی که حتما این مجموعه باید در مناسبتی خاص روی آنتن برود، قطعا وقتی با فیلم‌نامه‌های خوب متفاوتی روبه‌رو می‌شویم و تعدادی اثر در یک مدت زمان با نگاه‌ها و فیلم‌نامه‌های متفاوت ساخته می‌شود، می‌توان از بین آنها سریالی را که تقارن بهتری با مناسبتی خاص دارد برای پخش در همان زمان انتخاب کرد. سال‌ها پیش فیلم «زمین آسمانی» را ساختم، فیلمی که واژه مناسبتی نداشت، اما سال‌هاست که این فیلم در عید قربان از تلویزیون پخش می‌شود. آن زمان که ساخت این فیلم را آغاز کردم، با این نیت همراه نبود که فیلمی مناسبتی می‌سازم، مضمون و ماهیت خود اثر اهمیت داشت، فیلمی سینمایی بود و فارابی آن را تولید کرده بود و هیچ ارتباطی با تلویزیون نداشت، با این شرایط تلویزیون چون سریال را مناسب پخش در این مناسبت می‌داند آن را پخش می‌کند و باز مقصودم این است که بهتر است پیش از ساخت عنوان مناسبتی به سریالی داده نشود. در بین کارهایی که کارگردانی کرده‌ام، سریال «سربداران» هم ازجمله سریال‌هایی است که نمی‌توان آن را جزء سریال‌های مناسبتی دسته‌بندی کرد و با چنین رویکردی نیز ساخته نشده است، اما می‌بینید که گهگاه از تلویزیون حتی در مناسبت‌های مختلف پخش می‌شود و سریال‌های خوب دیگری که در تلویزیون ما ساخته شده است؛ مثل سریال «امام علی(ع)» و... که آ‌ن‌قدر کیفیت و ساختار خوبی دارند که هر زمان پخش شوند، مخاطبان بسیاری دارند. با توجه به تجربه شخصی خودم در سریال‌سازی، می‌توانم بگویم بهتر است مدیران تلویزیون نگاهشان را نسبت به سریال‌های مناسبتی تغییر دهند. متأسفانه مدتی است که سریال‌های ماهواره‌ای مخاطبان زیادی پیدا کرده‌اند و آن‌قدر قدرت نفوذشان بالاست که برخی خانواده‌ها حتی ساعات دید و بازدید و میهمانی‌رفتنشان را هم با پخش این سریال‌ها هماهنگ می‌کنند! این اتفاق از جهاتی قابل‌اعتناست و تلنگری است که باید به فکر مخاطب تلویزیون بود و راه‌حل‌های تازه‌ای برای کیفیت برنامه‌سازی پیدا کرد. شاید بهترین راه‌حل ممکن در این‌میان، این است که نگاهمان به این مقوله بیشتر فرهنگی و هنری باشد تا سیاسی، با ساخت برنامه‌هایی که تکیه آنها بیشتر روی کیفیت و خلاقیت است، می‌توان مخاطبان بیشتری را متوجه رسانه ملی کرد.

سریال‌سازی در تلویزیون شمایل خاص خودش را دارد. تصور می‌کنم زمانی که به مخاطب ذهنیت می‌دهیم و مثلا واژه‌هایی مثل سریال‌های مناسبتی را عنوان می‌کنیم و برخی مجموعه‌ها با این عناوین معرفی می‌شوند، خودبه‌خود به مخاطب چنین حسی منتقل می‌شود که کیفیت در این‌گونه سریال‌ها خیلی اهمیت ندارد و چیزی که دراین‌میان اهمیت دارد، مضمونی است که با مناسبت پیش‌رو هم‌خوانی داشته باشد. به‌عنوان کارگردان و کسی که در تلویزیون کار کرده است، با این عناوین آشنایی دارم. خاطرم هست زمانی که سریال «زمان شوریدگی» را ساختم، با وجود اینکه متن خوبی داشتم، اما بعد از اتمام کار خیلی از حاصلش راضی نبودم، شرایط پخش در تلویزیون کمی متفاوت است و برحسب ضرورت پخش در مناسبتی خاص، برنامه‌ریزی ساخت سریال نیز متفاوت است و گاهی حتی باید با شتاب، کاری را آماده کرد و بسیاری از معادلات در این شتاب قربانی می‌شود و باید از نکاتی که ربط مستقیمی به کیفیت دارد گذشت. درباره سریال‌هایی که در ایام محرم پخش شده‌اند تصور می‌کنم تا به امروز سریال «شب دهم» ازجمله سریال‌هایی بوده که مخاطبان بسیاری داشته و حاصل مجموعه نیز راضی‌کننده بوده است. قطعا در موفقیت این اثر، عوامل مختلفی مثل کیفیت متن، کارگردانی، بازیگران و... دخیل هستند و با قراردادن تمامی این عوامل در کنار هم می‌بینیم که قطعا حاصل این مجموعه نمی‌توانست چیزی جز این باشد. اما درباره سریال‌سازی در ایام مذهبی معتقدم که بهتر است قبل از آغاز کار، عنوانی برای مجموعه در نظر گرفته نشود، به این معنی که حتما این مجموعه باید در مناسبتی خاص روی آنتن برود، قطعا وقتی با فیلم‌نامه‌های خوب متفاوتی روبه‌رو می‌شویم و تعدادی اثر در یک مدت زمان با نگاه‌ها و فیلم‌نامه‌های متفاوت ساخته می‌شود، می‌توان از بین آنها سریالی را که تقارن بهتری با مناسبتی خاص دارد برای پخش در همان زمان انتخاب کرد. سال‌ها پیش فیلم «زمین آسمانی» را ساختم، فیلمی که واژه مناسبتی نداشت، اما سال‌هاست که این فیلم در عید قربان از تلویزیون پخش می‌شود. آن زمان که ساخت این فیلم را آغاز کردم، با این نیت همراه نبود که فیلمی مناسبتی می‌سازم، مضمون و ماهیت خود اثر اهمیت داشت، فیلمی سینمایی بود و فارابی آن را تولید کرده بود و هیچ ارتباطی با تلویزیون نداشت، با این شرایط تلویزیون چون سریال را مناسب پخش در این مناسبت می‌داند آن را پخش می‌کند و باز مقصودم این است که بهتر است پیش از ساخت عنوان مناسبتی به سریالی داده نشود. در بین کارهایی که کارگردانی کرده‌ام، سریال «سربداران» هم ازجمله سریال‌هایی است که نمی‌توان آن را جزء سریال‌های مناسبتی دسته‌بندی کرد و با چنین رویکردی نیز ساخته نشده است، اما می‌بینید که گهگاه از تلویزیون حتی در مناسبت‌های مختلف پخش می‌شود و سریال‌های خوب دیگری که در تلویزیون ما ساخته شده است؛ مثل سریال «امام علی(ع)» و... که آ‌ن‌قدر کیفیت و ساختار خوبی دارند که هر زمان پخش شوند، مخاطبان بسیاری دارند. با توجه به تجربه شخصی خودم در سریال‌سازی، می‌توانم بگویم بهتر است مدیران تلویزیون نگاهشان را نسبت به سریال‌های مناسبتی تغییر دهند. متأسفانه مدتی است که سریال‌های ماهواره‌ای مخاطبان زیادی پیدا کرده‌اند و آن‌قدر قدرت نفوذشان بالاست که برخی خانواده‌ها حتی ساعات دید و بازدید و میهمانی‌رفتنشان را هم با پخش این سریال‌ها هماهنگ می‌کنند! این اتفاق از جهاتی قابل‌اعتناست و تلنگری است که باید به فکر مخاطب تلویزیون بود و راه‌حل‌های تازه‌ای برای کیفیت برنامه‌سازی پیدا کرد. شاید بهترین راه‌حل ممکن در این‌میان، این است که نگاهمان به این مقوله بیشتر فرهنگی و هنری باشد تا سیاسی، با ساخت برنامه‌هایی که تکیه آنها بیشتر روی کیفیت و خلاقیت است، می‌توان مخاطبان بیشتری را متوجه رسانه ملی کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.