توقعات داروسازان از دولتمردان
محمد بقایی*
قاعده رفتاری اغلب دولتمردان در نظامهای توسعهیافته در جهان امروز بر این مدار شکل گرفته که توسعه متوازن خدمات دارویی، وابستگی جدی به توانمندسازی داروخانهها دارد. آنها به این نتیجه رسیدهاند که برنامههای کلان دارویی و درمانی باید از طریق یک شبکه مویرگی در جامعه تبیین و اجرا شود. این شبکه باید دارای ویژگیهایی باشد که یکی از آنها در دسترس مردم بودن و دیگر ویژگی ضروری، مورد اعتماد و اقبال عمومی بودن است. بر پایه این باور، یقین پیدا کردهاند هرچقدر برای داروخانههای خود ظرفیتسازی کنند، به دنبال آن میتوانند از سرمایهگذاری خود برای بهبود شرایط بهداشت و درمان عمومی بهرهبرداری مضاعف کنند. وقتی داروخانهها فعال، پویا و باانگیزه باشند، با تلاش آنها براي ارائه خدمات بهینه به بیمار، میتوان به پیادهسازی بسیاری از سیاستهای کلان در حوزه سلامت، پیشگیری، مراقبت و دارودرمانی امیدوار بود. این یک تجربه ارزشمند در مقیاس جهانی است. بههمیندلیل، دولتها با آیندهنگری برنامههای خود را بر توانمندسازی داروخانهها متمرکز کردهاند و با ارائه مشوقها و مزیتها، داروسازان شاغل در داروخانهها را حمایت میکنند. این حمایتها، صرفا به یک بُعد خاص محدود نمیشود و زوایای مختلفی از رسالتهای داروسازان را شامل میشود. ارتقاي جایگاه اجتماعی داروسازان، حمایتهای اقتصادی از داروخانهها، ارائه مشوقهای مالیاتی و وزنبخشیدن به رأی داروسازان در تصمیمات دولتی میتواند گوشهای از تلاش دولتها برای توانمندسازی داروخانهها باشد؛ اما بیشک اساس مدیریت این مشوقها بر تقویت جایگاه تشکلهای صنفی و تخصصی داروسازان است؛ چراکه بهطورکلی دولت هرچقدر فربهتر شود و از واگذاری امور بهراسد، کمتر میتواند به وظایف اصلی خود توجه کند. بههمیندلیل تلاش دولتهای مدرن، متمرکز بر فعالکردن ظرفیت تشکلهای صنفی واگذاری امور به اهالی صنف است. تشکلهایی که به دلیل بهرهمندی از تجربیات شکل گفته در دهههای مختلف، میتوانند بهترین گزینه برای رهایی دولتها از تصدیگری باشند. بااینحال، باید در مقایسه با سایر کشورها بگوییم که متأسفانه در کشور ما با اینکه مدتهاست صاحبنظران در حوزه بهداشت و درمان به جایگاه ممتاز داروخانهها اذعان دارند و دراینباره مستندات زیادی فراهم کرده و مطالعات آماری متعددی صورت گرفته، ولی عوامل درهمشکننده انگیزه داروسازان، نهتنها هنوز پابرجا است، بلکه هرروز بهنوعی ضریب اثر آن نیز افزایش پیدا میکند. با اینکه همه دلسوزان معترفاند که سلامت نظام داروخانهها، تضمینکننده سلامت نظام درمانی کشور است و باید از اقتصاد داروخانهها صیانت شود، اما تلاش ویژه و ساختارمندی برای تقویت اقتصاد داروخانهها پایهریزی نمیشود. مطالبه اصلی داروسازان شاغل در داروخانههای سراسر کشور این است که دولت به دلایلی که در مقیاس جهانی و منطقهای بارها تأیید شده، به تدبیر خود بر امید داروسازان بیفزاید و با سدکردن مسیر پیشروی عوامل تضعیفکننده جایگاه علمی، اجتماعی و اقتصادی داروخانهها، نقش داروسازان در طرح تحول سلامت را بیش از اینها به رسمیت بشناسد و با ظرفیتسازی مناسب، امکان بهرهمندی مردم شریفمان از پتانسیل عظیم داروسازان کشور را هموار كند.
* داروساز و عضو کارگروه اقتصاد و ارتقاي خدمات دارویی انجمن داروسازان ایران
قاعده رفتاری اغلب دولتمردان در نظامهای توسعهیافته در جهان امروز بر این مدار شکل گرفته که توسعه متوازن خدمات دارویی، وابستگی جدی به توانمندسازی داروخانهها دارد. آنها به این نتیجه رسیدهاند که برنامههای کلان دارویی و درمانی باید از طریق یک شبکه مویرگی در جامعه تبیین و اجرا شود. این شبکه باید دارای ویژگیهایی باشد که یکی از آنها در دسترس مردم بودن و دیگر ویژگی ضروری، مورد اعتماد و اقبال عمومی بودن است. بر پایه این باور، یقین پیدا کردهاند هرچقدر برای داروخانههای خود ظرفیتسازی کنند، به دنبال آن میتوانند از سرمایهگذاری خود برای بهبود شرایط بهداشت و درمان عمومی بهرهبرداری مضاعف کنند. وقتی داروخانهها فعال، پویا و باانگیزه باشند، با تلاش آنها براي ارائه خدمات بهینه به بیمار، میتوان به پیادهسازی بسیاری از سیاستهای کلان در حوزه سلامت، پیشگیری، مراقبت و دارودرمانی امیدوار بود. این یک تجربه ارزشمند در مقیاس جهانی است. بههمیندلیل، دولتها با آیندهنگری برنامههای خود را بر توانمندسازی داروخانهها متمرکز کردهاند و با ارائه مشوقها و مزیتها، داروسازان شاغل در داروخانهها را حمایت میکنند. این حمایتها، صرفا به یک بُعد خاص محدود نمیشود و زوایای مختلفی از رسالتهای داروسازان را شامل میشود. ارتقاي جایگاه اجتماعی داروسازان، حمایتهای اقتصادی از داروخانهها، ارائه مشوقهای مالیاتی و وزنبخشیدن به رأی داروسازان در تصمیمات دولتی میتواند گوشهای از تلاش دولتها برای توانمندسازی داروخانهها باشد؛ اما بیشک اساس مدیریت این مشوقها بر تقویت جایگاه تشکلهای صنفی و تخصصی داروسازان است؛ چراکه بهطورکلی دولت هرچقدر فربهتر شود و از واگذاری امور بهراسد، کمتر میتواند به وظایف اصلی خود توجه کند. بههمیندلیل تلاش دولتهای مدرن، متمرکز بر فعالکردن ظرفیت تشکلهای صنفی واگذاری امور به اهالی صنف است. تشکلهایی که به دلیل بهرهمندی از تجربیات شکل گفته در دهههای مختلف، میتوانند بهترین گزینه برای رهایی دولتها از تصدیگری باشند. بااینحال، باید در مقایسه با سایر کشورها بگوییم که متأسفانه در کشور ما با اینکه مدتهاست صاحبنظران در حوزه بهداشت و درمان به جایگاه ممتاز داروخانهها اذعان دارند و دراینباره مستندات زیادی فراهم کرده و مطالعات آماری متعددی صورت گرفته، ولی عوامل درهمشکننده انگیزه داروسازان، نهتنها هنوز پابرجا است، بلکه هرروز بهنوعی ضریب اثر آن نیز افزایش پیدا میکند. با اینکه همه دلسوزان معترفاند که سلامت نظام داروخانهها، تضمینکننده سلامت نظام درمانی کشور است و باید از اقتصاد داروخانهها صیانت شود، اما تلاش ویژه و ساختارمندی برای تقویت اقتصاد داروخانهها پایهریزی نمیشود. مطالبه اصلی داروسازان شاغل در داروخانههای سراسر کشور این است که دولت به دلایلی که در مقیاس جهانی و منطقهای بارها تأیید شده، به تدبیر خود بر امید داروسازان بیفزاید و با سدکردن مسیر پیشروی عوامل تضعیفکننده جایگاه علمی، اجتماعی و اقتصادی داروخانهها، نقش داروسازان در طرح تحول سلامت را بیش از اینها به رسمیت بشناسد و با ظرفیتسازی مناسب، امکان بهرهمندی مردم شریفمان از پتانسیل عظیم داروسازان کشور را هموار كند.
* داروساز و عضو کارگروه اقتصاد و ارتقاي خدمات دارویی انجمن داروسازان ایران
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.