|

زندگی یک سکندر

سکندر امان‌الهی در 1343 از لرستان به آمریکا رفت. ابتدا در دانشگاه بالتیمور به تحصیل پرداخت و سپس از دانشگاه مارلون لیسانس جامعه‌شناسی گرفت و بعد فوق‌لیسانس را در رشته انسان‌شناسی فرهنگی از دانشگاه مریلند كه نزدیک واشنگتن است و دکترا را از دانشگاه رایس که یکی از 10 دانشگاه برجسته آمریکاست دریافت کرد. بلافاصله در سال 1353 به دانشگاه شیراز آمد و از سال 1353 تا زمان بازنشستگی زودهنگام و پیش از موعدش در 1383، در دانشگاه شیراز مشغول تدریس و تحقیق بود. حدود هشت سال به ‌عنوان دانشمند مدعو، استاد مدعو، در دانشگاه هاروارد تدریس و قسمت زیادی از عمرش را به تحقیق پرداخت. امان‌الهی از سیستان‌وبلوچستان تا کردستان را گشته و بسیاری از شب‌ها تک‌وتنها در یک چادر انفرادی در بیابان‌ها خوابیده است که نتیجه آن، جمع‌آوری اطلاعات وسیعی درباره ایران است. او تألیفات زیادی هم دارد؛ به‌ویژه مقاله‌های انگلیسی، از کتاب‌های فارسی او می‌توان به کوچ‌نشینی در ایران، قوم لر، تأثیر فرهنگ بر انسان و طبیعت اشاره کرد. همچنین موسیقی و خنیاگری از زمان هخامنشی تا سقوط پهلوی، ترجمه یادداشت‌های ادمونز و از انتشارات آرون (در تهران) به همراه تعداد زیادی کتاب و مقاله از دیگر آثار اوست.
او مدتی در دانشگاه لندن، دانشگاه آرهوس دانمارک، دانشگاه برگن نروژ و دو مرتبه دانشکده دیتا بونکا ژاپن میهمان بوده است. زندگی او در این مدت وقف مملکت و دانشجویانش شده است. وقتی او در دانشگاه شیراز بوده، سپرده بود دانشجویانی که وضع مالی‌شان خوب نیست، به او معرفی شوند و او تا جایی که می‌توانست به آنها کمک مالی و فکری می‌کرد. درحال‌حاضر نیز مشغول تأسیس بنیاد خیریه‌ای برای کمک به دانشجویان نیازمند است. الان کتابخانه‌ای با حدود هفت‌ ‌هزار جلد کتاب دارد و از نظر قیمت نمی‌شود روی آن قیمت گذاشت. او این کتابخانه را وقف دانشگاه لرستان کرده و بعد اموالش را که شامل یک‌سری عتیقه‌جات است جمع کرده و وسایل زندگی‌اش که بعضی اوقات چیزهای خیلی قشنگی است، اینها را هم می‌خواهد به صورت یک موزه در لرستان دربیاورد. بقیه اموالش هم با هماهنگی همسرش وقف آن بنیاد خیریه می‌شود. البته مبلغی از این پول را فردی از او وام گرفته که کارهای حقوقی‌اش هنوز به جایی نرسیده، البته پرداخت می‌شود. ان‌شاءالله با دریافت این پول آن بنیاد را تشکیل می‌دهد که سالانه به 20 تا 30 تا دانشجو کمک مالی کند. اوچند ماه پیش هم که هاروارد بود، کتابی به زبان انگلیسی با عنوان «نقش دین در ایران معاصر» نگاشته ‌است. کتاب بسیار مفصل و جالبی است. امیدوار است بتواند آن را ترجمه کند. متن کتاب را به چند نفر از استادهای آنجا داده ‌است بخوانند و نظرشان را بدهند که ان‌شاءالله ترتیب چاپ‌ آن را بدهند بعد از این یک کتاب است درباره نظریه‌های انسان‌شناسی فرهنگی که یک فصل از آن باقی مانده است. این فصل را تمام کند، یک‌سری کتاب‌های دیگر است که اگر عمری باشد دوست دارد تاریخ اجتماعی ایران را بنویسد و تعداد دیگری کار. این زندگی سکندر امان‌الهی است.

سکندر امان‌الهی در 1343 از لرستان به آمریکا رفت. ابتدا در دانشگاه بالتیمور به تحصیل پرداخت و سپس از دانشگاه مارلون لیسانس جامعه‌شناسی گرفت و بعد فوق‌لیسانس را در رشته انسان‌شناسی فرهنگی از دانشگاه مریلند كه نزدیک واشنگتن است و دکترا را از دانشگاه رایس که یکی از 10 دانشگاه برجسته آمریکاست دریافت کرد. بلافاصله در سال 1353 به دانشگاه شیراز آمد و از سال 1353 تا زمان بازنشستگی زودهنگام و پیش از موعدش در 1383، در دانشگاه شیراز مشغول تدریس و تحقیق بود. حدود هشت سال به ‌عنوان دانشمند مدعو، استاد مدعو، در دانشگاه هاروارد تدریس و قسمت زیادی از عمرش را به تحقیق پرداخت. امان‌الهی از سیستان‌وبلوچستان تا کردستان را گشته و بسیاری از شب‌ها تک‌وتنها در یک چادر انفرادی در بیابان‌ها خوابیده است که نتیجه آن، جمع‌آوری اطلاعات وسیعی درباره ایران است. او تألیفات زیادی هم دارد؛ به‌ویژه مقاله‌های انگلیسی، از کتاب‌های فارسی او می‌توان به کوچ‌نشینی در ایران، قوم لر، تأثیر فرهنگ بر انسان و طبیعت اشاره کرد. همچنین موسیقی و خنیاگری از زمان هخامنشی تا سقوط پهلوی، ترجمه یادداشت‌های ادمونز و از انتشارات آرون (در تهران) به همراه تعداد زیادی کتاب و مقاله از دیگر آثار اوست.
او مدتی در دانشگاه لندن، دانشگاه آرهوس دانمارک، دانشگاه برگن نروژ و دو مرتبه دانشکده دیتا بونکا ژاپن میهمان بوده است. زندگی او در این مدت وقف مملکت و دانشجویانش شده است. وقتی او در دانشگاه شیراز بوده، سپرده بود دانشجویانی که وضع مالی‌شان خوب نیست، به او معرفی شوند و او تا جایی که می‌توانست به آنها کمک مالی و فکری می‌کرد. درحال‌حاضر نیز مشغول تأسیس بنیاد خیریه‌ای برای کمک به دانشجویان نیازمند است. الان کتابخانه‌ای با حدود هفت‌ ‌هزار جلد کتاب دارد و از نظر قیمت نمی‌شود روی آن قیمت گذاشت. او این کتابخانه را وقف دانشگاه لرستان کرده و بعد اموالش را که شامل یک‌سری عتیقه‌جات است جمع کرده و وسایل زندگی‌اش که بعضی اوقات چیزهای خیلی قشنگی است، اینها را هم می‌خواهد به صورت یک موزه در لرستان دربیاورد. بقیه اموالش هم با هماهنگی همسرش وقف آن بنیاد خیریه می‌شود. البته مبلغی از این پول را فردی از او وام گرفته که کارهای حقوقی‌اش هنوز به جایی نرسیده، البته پرداخت می‌شود. ان‌شاءالله با دریافت این پول آن بنیاد را تشکیل می‌دهد که سالانه به 20 تا 30 تا دانشجو کمک مالی کند. اوچند ماه پیش هم که هاروارد بود، کتابی به زبان انگلیسی با عنوان «نقش دین در ایران معاصر» نگاشته ‌است. کتاب بسیار مفصل و جالبی است. امیدوار است بتواند آن را ترجمه کند. متن کتاب را به چند نفر از استادهای آنجا داده ‌است بخوانند و نظرشان را بدهند که ان‌شاءالله ترتیب چاپ‌ آن را بدهند بعد از این یک کتاب است درباره نظریه‌های انسان‌شناسی فرهنگی که یک فصل از آن باقی مانده است. این فصل را تمام کند، یک‌سری کتاب‌های دیگر است که اگر عمری باشد دوست دارد تاریخ اجتماعی ایران را بنویسد و تعداد دیگری کار. این زندگی سکندر امان‌الهی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.