افزایش نگرانیها از وضعیت تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی آن
بحران تنگه هرمز همچنان سایه سنگین خود را بر بازارهای جهانی انرژی گسترانده است و اختلال در رفتوآمد کشتیها و کاهش عرضه نفت و گاز ادامه دارد و هشدار کشورهای مختلف جهان درباره پیامدهای گسترده اقتصادی در صورت تداوم این بحران افزایش یافته است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
محمود فاضلی - دیپلمات پیشین و تحلیلگر امور بینالملل
بحران تنگه هرمز همچنان سایه سنگین خود را بر بازارهای جهانی انرژی گسترانده است و اختلال در رفتوآمد کشتیها و کاهش عرضه نفت و گاز ادامه دارد و هشدار کشورهای مختلف جهان درباره پیامدهای گسترده اقتصادی در صورت تداوم این بحران افزایش یافته است. این آبراه بینالمللی شریان اصلی انرژی جهان به شمار میرود. پیش از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، حدود ۲۰ درصد از مصرف جهانی نفت و همچنین یکپنجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) از این مسیر عبور میکرد. روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور میکرد که ارزش آن در سال گذشته، بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، حدود ۶۰۰ میلیارد دلار بوده است.
در روزهای اخیر کشورهای همسو با آمریکا بر اهمیت احترام به قوانین بینالمللی و نیز بر لزوم حفاظت از آزادی ناوبری و امنیت دریایی در تنگه هرمز، دریای سرخ، تنگه بابالمندب، خلیج عدن و آبراههای بینالمللی، مطابق با کنوانسیون سازمان ملل در مورد حقوق دریاها تأکید میکنند. این قبیل کشورها با هرگونه اقدام یکجانبهای که ترانزیت دریایی را محدود کند، مخالفت کرده و بر امنیت غذایی در تنگه هرمز برای تقویت زنجیرههای تأمین و امنیت غذایی، به ویژه برای کشورهای آسیبپذیرتر در برابر این خطر در آفریقا و مدیترانه تأکید دارند.
اخیرا آقای میچوتاکیس، نخستوزیر راستگرای یونان که از متحدان آمریکا محسوب میشود، با ابراز نگرانی از تشدید تنشها در خلیج فارس و خاورمیانه، بر ضرورت جلوگیری از هرگونه تشدید بحران تأکید کرده و مدعی است ادامه ناآرامیها در منطقه، تأثیر مستقیمی بر اقتصاد جهانی دارد. ما نگران تنشهای اخیر در تنگه هرمز و بازگشت به فضای خصومتهای جنگی هستیم. این تنشها تبعات منفی بر قیمت نفت دارد که به طور اجتنابناپذیر موجب فشارهای تورمی جدید بر اقتصاد کشورها شده است. برای آتن، آزادی ناوبری و امنیت دریاها گزینههای راهبردی است.
برای یونان به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای کشتیرانی جهان، تضمین آزادی ناوبری در این گذرگاه از اهمیت محوری برخوردار است. نمیشود هیچگونه عوارض یا تعرفهای که این اصل را نقض کند، وضع شود. این اصل ثابت یونان است که از حق ناوبری آزادی دفاع میکند. یونان در کنار تنها یک کشور دیگر اروپایی، در چارچوب مأموریت «آسپیدیس» در دریای سرخ مشارکت دارد، مأموریتی که هدف آن حفاظت از آزادی ناوبری و امنیت مسیرهای تجاری دریایی است.
به اعتقاد این کشور عضو ناتو و اتحادیه اروپا، تحولات خاورمیانه در پی تشدید درگیریها و ازبینرفتن آتشبس میان آمریکا و ایران نگرانکننده است و هیچکس نمیتواند پیشبینی کند این بحران به کجا ختم میشود و چه تأثیری بر قیمت جهانی انرژی و در نهایت هزینه زندگی خواهد داشت. آتن نمیتواند بر آنچه خارج از مرزهای کشور اتفاق میافتد، تأثیر بگذارد اما تلاش دارد پیامدها را محدود کند و درصدد حمایت از شرکتها و بخش حملونقل و جلوگیری از انتقال افزایش قیمتهای سوخت به سراسر زنجیره تأمین است.
به باور او، دولت یونان در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۰۰ میلیون یورو برای حمایت از شهروندان و اقتصاد در برابر تبعات بحران انرژی ناشی از درگیریهای منطقه هزینه کرد. یک بسته حمایتی جدید اجرا شده که بر اساس آن، برای ماه آگوست یارانه ۱۰ سنتی برای هر لیتر دیزل در نظر گرفته شده تا بخشی از افزایش هزینههای سوخت جبران شود. امیدواریم آتشبس مجددا برقرار شود تا تجارت جهانی و عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز به وضعیت قبلی بازگردد.
او معتقد است در صورت تشدید مجدد بحران، اتحادیه اروپا ممکن است ناچار به بررسی بستههای حمایتی اضطراری برای خانوارها و شرکتها شود. قیمت سوخت یکی از عوامل اصلی رشد تورم در اروپاست. این مسئله تنها به یونان محدود نیست و بسیاری از کشورهای اروپایی با پیامدهای آن مواجه هستند. دولت یونان در چارچوب توان مالی خود، حمایت از اقشار آسیبپذیر در برابر آثار بحران انرژی را ادامه خواهد داد.
دولت یونان در واکنش به تشدید تنشهای منطقهای و نگرانی از افزایش قیمت انرژی، کاهش ۱۰ سنتی قیمت گازوئیل را برای ماه آگوست اعلام کرد. دولت این کاهش اضافی را با اختصاص ۳۰ میلیون یورو تأمین مالی خواهد کرد. این اقدام در کنار تخفیف پنج سنتی که در توافق با پالایشگاهها اعمال میشود، کاهش کلی قیمت گازوئیل را به ۱۵ سنت در هر لیتر میرساند.
نگرانیهای یونان از وضعیت تنگه هرمز در حالی است که حزب حاکم بر دولت مجبور است به انتقادات احزاب مخالف دولت و اتهام آنها مبنی بر مداخله یونان در جنگ از طریق استقرار سامانه پاتریوت در عربستان و مشارکت این سامانه در رهگیری و انهدام حملات موشکی و پهپادی پاسخگو باشد. این کشور مدعی است با ریاض توافقنامه همکاری راهبردی امضا کرده و با تصمیم شورای دولتی امنیت ملی، نیروی نظامی یونانی از سال 2021 در این کشور مستقر شده و این اقدام صرفا با هدف بازدارندگی و دفاعی از تأسیسات نفتی است.
حزب کمونیست یونان از مخالفان سیاستهای دولت در خاورمیانه، تأکید کرده رهگیری موشکهای حوثیها توسط سامانه پاتریوت یونانی برای حفاظت از پالایشگاهها در عربستان بار دیگر درگیری مستقیم یونان در عملیات جنگی منطقه خلیج فارس و خطر جانی برای نیروهای نظامی اعزامی را تأیید میکند. حزب کمونیست خواستار بازگرداندن فوری سامانه و پرسنل آن از عربستان، خروج نیروهای یونانی از مأموریتهای خارج از کشور و بستهشدن پایگاه «سودا» آمریکا و سایر پایگاههای آمریکایی-ناتویی است. دولت یونان برای تأمین نیازهای اضطراری جامعه مدعی است که پول ندارد اما برای خرید تسلیحات بیشتر، پنج میلیارد دیگر هزینه میکند و سامانههایی را تهیه میکند که نه برای «تقویت دفاعی اژه» که دولت مدعی آن است، بلکه برای مشارکت در مأموریتهای ناتو و اتحادیه اروپاست. همکاریهای تسلیحاتی یونان و اسرائیل بخشی از رقابتهای گسترده منطقهای است که ممکن است یونان را وارد ماجراجوییهای جدید کند. ائتلاف با چنین کشورهایی هیچ تضمینی برای امنیت مردم یونان و حقوق حاکمیتی کشور ندارد.
حزب جدید ائتلاف چپ یونان (الاس) مشارکت سامانه پاتریوت یونان در عربستان را «مداخله خطرناک» یونان در جنگ میداند و معتقد است این حوادث بیانگر مداخله خطرناک یونان در تنشهای نظامی منطقه است. حزب «چپ نوین یونان» نیز خواستار بازگشت نظامیان و تجهیزات دفاعی یونان از عربستان است و تأکید دارد نظامیان یونانی و تسلیحات دفاعی کشور هیچ جایگاهی در یک کشور بیگانه ندارند. دولت کنونی یونان متحد وفادار ترامپ است و نیروهای مترقی باید موضعی روشن علیه مداخله کشور در درگیریهای جنگی و همکاری با اسرائیل اتخاذ کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
