بازسازی سریع و بازیابی راه‌آهن در جنگ

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

جمعه ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ دشمن متجاوز در تهاجم ددمنشانه خود، زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای کشور را هدف قرار داد که پل راه‌آهن مسیر زنجان-میانه، خط ریلی تهران-مشهد (قلعه‌نو، ری)، پل راه‌آهن یحیی‌آباد کاشان، ریل راه‌آهن کرج و پل راه‌آهن هفت‌چشمه حوالی شهر آچاچی در شهرستان میانه، ازجمله این اهداف بود. حمله به پل‌های راه‌آهن یحیی‌آباد در شهرستان کاشان و چهارباغ در استان البرز البته ظرف ۴۸ ساعت به‌طور کامل ترمیم شد. مسیر ریلی آسیب‌دیده در محدوده بلاک ایستگاه  باغیک-سواریان قم نیز در کمتر از ۴۸ ساعت بازسازی و به بهره‌برداری مجدد رسید. عملیات بازسازی مسیر ریلی در مدت زمانی کمتر از دو شبانه‌روز انجام شد. پل یحیی‌آباد ایستگاه راه‌آهن کاشان در 18 فروردین‌‌ 1405 هدف حمله دشمن اسرائیلی-آمریکایی قرار گرفت که پس از بازسازی، ظرف ۴۸ ساعت از بامداد جمعه ۲۱ فروردین اولین قطار از روی این پل عبور کرد.

سریع‌ترین بازسازی و بازیابی پس از سوانح، به آمادگی پیشگیرانه و استفاده از فناوری‌های نوین به در دسترسی به امکانات و وجود نیروی فنی و عملیاتی کارآزموده بستگی دارد. کشورهایی مانند ژاپن، نیوزیلند و کانادا به دلیل سیستم‌های مدیریت بحران پیشرفته و مقررات مهندسی سخت‌گیرانه، معمولا زمان بازسازی را به حداقل می‌رسانند. مشارکت بخش خصوصی ساختمانی، بازسازی را سریع‌تر و کارآمدتر می‌کند. سریع‌ترین بازسازی با ترکیب آمادگی پیش‌بینانه، فناوری‌های پیشرفته و همکاری چندبخشی حاصل می‌شود. پس از زلزله و سونامی ۲۰۱۱ ژاپن، بسیاری از امکانات عمرانی شهری و تخریب‌های زیرساخت شهری در مدت کمتر از یک هفته بازسازی شد. کشور چین به دلیل ساختارهای دولتی مرکزی، قابلیت اجرای سریع و دسترسی به منابع مالی و نیروی کار، در زمینه بازسازی سریع پس از سوانح یکی از پیشگامان جهان است. پس از زلزله ونچوان (۲۰۰۸) و زلزله چنگدو (۲۰۱۳)، چین زمان بازسازی را به حداقل رساند و بسیاری از مناطق آسیب‌دیده را در کمتر از دو سال بازسازی کرد. سیستم مدیریت بحران متمرکز دولت چین، در سرعت مدیریت بحران مؤثر است و امکان هماهنگی فوری بین نیروهای امدادی، سازمان‌های دولتی و شرکت‌های ساختمانی از سوی همین مرکزیت مدیریت بحران به‌خوبی فراهم می‌شود. سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌سازی BIM برای شناسایی خسارات و برنامه‌ریزی سریع استفاده می‌شود. چین از سیستم‌های ساختمانی پیش‌ساخته با کیفیت بالا و سرعت نصب بالا در بازسازی سریع مدارس، بیمارستان‌ها و مسکن استفاده می‌کند. این ترکیب از قدرت اجرائی دولتی، فناوری‌های نوین و سیستم‌های پیش‌ساخته، چین را در قرن بیست‌ویکم به یک الگوی جهانی در بازسازی سریع پس از سوانح تبدیل کرده است.

ایران ما نیز به دلیل ساختارهای اداری مرکزی، دسترسی به نیروی کار فراوان و تجربه‌های گسترده در مدیریت سوانح (مانند بازسازی پس از جنگ هشت‌ساله و زلزله‌های بی‌شمار و سیلاب‌های سراسری در ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ توانایی اجرای بازسازی سریع پس از سوانح را دارد. البته پس از زلزله‌های بزرگ مانند زلزله ۱۳۵۷ طبس، ۱۳۶۹ منجیل و ۱۳۸۲ بم تجربه بازسازی نشان از طول‌کشیدن فراینده کلی بازسازی گاه به حدود بیش از چهار سال حکایت دارد. از سوی دیگر بازسازی کامل و همه‌جانبه از دیدگاه روانی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به صورت همه‌جانبه بر اساس برنامه‌های ملی و استفاده از منابع داخلی و بین‌المللی در این محل‌ها رخ نداده و نقصان‌های متعددی در اجرای برنامه بازسازی کامل گزارش شده است.

سیستم مدیریت بحران متمرکز: سازمان مدیریت بحران کشور و شبکه نیروی انتظامی، با همکاری سازمان امداد و نجات هلال‌احمر نقش کلیدی در هماهنگی عملیات امداد و نجات، توزیع کمک‌ها و شروع بازسازی دارند. استفاده از سیستم‌های پیش‌ساخته و موقت در مناطق آسیب‌دیده و نصب سریع قطعات ساختمان‌های موقت و پیش‌ساخته با کیفیت مناسب برای مسکن و مدارس به‌سرعت عمل در این فرایند بسیار کمک می‌کند.

جامعه محلی به‌طور گسترده در فرایند بازسازی با تأمین نیروی کار محلی در ساخت و نصب ساختمان‌ها نقش دارند. آنچه‌ از بررسی بازسازی‌های طولانی و ناقص قبلی بر‌می‌آید، نشان از چالش‌های ساختاری و اجرائی مانند کمبود هماهنگی بین نهادهای دولتی‌ و خصوصی، تأخیر در تأمین بودجه، محدودیت در دسترسی به فناوری‌های پیشرفته و به دلیل تحریم‌ها و کمبود واردات مواد اولیه و تجهیزات، بازسازی سریع دارد. در مقایسه با کشورهای پیشرفته ایران با وجود محدودیت‌های اقتصادی و سیاسی، توانسته است با استفاده از ساختارهای متمرکز، نیروی کار داخلی و سیستم‌های پیش‌ساخته، بازسازی سریع و عملیاتی را در مناطق آسیب‌دیده در جنگ اخیر، به‌ویژه در انتهای جنگ تحمیلی سوم، جنگ رمضان، دست‌کم در بازسازی راه‌آهن بمباران‌شده در جنگ اخیر اجرا کند. امید است این فرایند مثبت در سرعت عمل در کلیه جنبه‌های بازسازی در کشور ما به روال عادی تبدیل شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «بله» و «روبیکا» بپیوندید.