هراس از تهدیدهای پنهان
اقتدار به شیوه شی
قواعد سختگیرانه در چین به رهبری شی جینپینگ، در حال گسترش بوده و از پژوهشگران تا فرماندهان ارشد ارتش را درگیر کرده است. روز جمعه دولت چین پژوهشگر آمریکایی را که درباره میانمار و سیاست خارجی چین مینویسد، به اتهام جاسوسی بازداشت کرده است. سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد «مین زین» مظنون است به انجام فعالیتهای جاسوسی که امنیت ملی چین را به خطر میاندازد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: قواعد سختگیرانه در چین به رهبری شی جینپینگ، در حال گسترش بوده و از پژوهشگران تا فرماندهان ارشد ارتش را درگیر کرده است. روز جمعه دولت چین پژوهشگر آمریکایی را که درباره میانمار و سیاست خارجی چین مینویسد، به اتهام جاسوسی بازداشت کرده است. سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد «مین زین» مظنون است به انجام فعالیتهای جاسوسی که امنیت ملی چین را به خطر میاندازد.
اتفاقی نسبتا نادر
بازداشت یک شهروند آمریکایی از سوی پکن با اتهامات مرتبط با امنیت ملی، اتفاقی نسبتا نادر است. این پرونده فقط یک ماه پس از دیدار دونالد ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، در پکن مطرح شده است؛ دیداری که در چارچوب تلاش دو کشور برای بهبود روابط پرتنش و پرفراز و نشیب خود انجام شد.
یک فعال برمهای (میانماری) گفت که مین زین در تاریخ سوم ژوئن، پس از سفر به شهر کونمینگ در استان یوننان چین برای شرکت در یک کنفرانس، ناپدید شد. او افزود که مین زین پیش از این بارها به چین سفر کرده بود.
مین زین از فعالان دانشجویی قیام سال ۱۹۸۸ میانمار بود؛ جنبشی که به رهبری دانشجویان شکل گرفت. او بعدها به ایالات متحده پناهنده شد. این فعال برمهای تأکید کرد که مین زین در حال حاضر در هیچ فعالیت مستقیم سیاسی یا اعتراضی مشارکت نداشت.
مین زین بنیانگذار اندیشکدهای به نام «ISP Myanmar» است؛ مؤسسهای که در سالهای اخیر درباره سیاست خارجی چین و روابط تجاری این کشور با میانمار (همسایه جنوب غربی چین) پژوهش و گزارش منتشر کرده است. این اندیشکده با مراکز پژوهشی و اندیشکدههای چینی هم تبادل نظر و همکاری فکری داشته و گزارشهایی درباره موضوعاتی مانند صادرات عناصر خاکی کمیاب میانمار به چین منتشر کرده است. بنا بر نوشته سیانان او همچنین دانشجوی دوره دکتری در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی است.
سال سخت ۲۰۲۶
شی جینپینگ سال ۲۰۲۶ را با سختگیری بسیار علیه ارتشیها آغاز کرد. تصمیم شی جینپینگ، رهبر چین، برای قراردادن عالیترین ژنرال ارتش این کشور تحت تحقیقات، اقدامی شگفتآور به شمار میرفت. اقدامی که پرسشهای عمیقی را درباره پیامدهای آن برای بزرگترین نیروی مسلح جهان و همچنین جاهطلبیهای پکن برای تسلط بر تایوان مطرح میکرد.
تحقیقات درباره ژانگ یوشیا، فرمانده باتجربه و کهنهکار جنگی و از متحدان قدیمی شی و همچنین لیو ژنلی، رئیس ستاد عملیات مشترک ارتش آزادیبخش خلق چین، در ژانویه ۲۰۲۶ در یک ویدئوی کوتاه ۳۰ ثانیهای که از سوی وزارت دفاع منتشر شد، اعلام شد.
این اتهامات را میتوان اوج کارزاری دانست که شی جینپینگ بیش از یک دهه برای حذف مخالفان و مبارزه با فساد ادعایی به راه انداخته است. در سالهای اخیر، این پاکسازی بخش بزرگی از فرماندهان ارشد ارتش را دربر گرفته و از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۲۰ مقام بلندپایه نظامی یا تحت تحقیق قرار گرفتهاند یا برکنار شده بودند. ژانگ مدتها به عنوان متحدی بسیار نزدیک و دستنیافتنی برای شی شناخته میشد. او هم مانند شی از شاهزادگان سرخ یا فرزندان نسل انقلابی چین بود. پدران آنها در جنگ داخلی چین در کنار یکدیگر جنگیده بودند و با این حال وقتی نوبت به تسویهحسابهای سیاسی و نظامی رسید، نه دوستی و نه سبقه خانوادگی ژانگ را نجات نداد.
پس از این ژنرال نامآور چینی، دسته دیگری از ژنرالهای نزدیک به شی و از مهمترین فرماندهان نظامی پکن به مرور بازداشت شده یا حتی ناپدید شدند. کار تا جایی پیش رفت که رسانههای غربی در هنگام گفتوگو از تحولات در چین، از عبارت پاکسازی استفاده کردند که در ذهن یادآور پاکسازیهای دوران مائو یا حتی استالین در قرن بیستم بود.
آخرین موج پاکسازیها باعث شده شی عملا در رأس هرم فرماندهی نظامی چین تنها بماند. بهنظر میرسد رئیسجمهور، از این روند بههیچوجه ناخشنود نباشد.
کمیسیون مرکزی نظامی که ریاست آن را بر عهده دارد، پس از تغییرات رهبری در سال ۲۰۲۲ شش عضو نظامی داشت که حالا ردپایی از آنها در مقامات پیشین باقی نمانده است. در چین اصلاح ساختار ارتش، نوسازی فناوری و مبارزه با فساد به طور همزمان پیش رفتهاند. از سال ۲۰۲۳ تاکنون دهها مقام ارشد نظامی و مدیر صنایع دفاعی در جریان این پاکسازیها کنار گذاشته شدهاند.
الگوی شی برای چین
والاستریتژورنال ماه گذشته در گزارشی تفصیلی نوشت: در ۱۸ ماه گذشته، شی دو شبکه از قدرتمندترین شبکههای ارتش چین را برچیده است. با توجه به محرمانگی شدید ارتش آزادیبخش خلق، «شبکه» اصطلاحی تحلیلی است که ناظران از مسیر الگوهای شغلی و سابقه مأموریتهای مشترک بازسازی میکنند، نه جناحهای رسمی؛ اما این اصطلاح ویژگی واقعی ارتشی را توصیف میکند که ذهنیت «قلهنشینی» آن پیش از تأسیس جمهوری خلق وجود داشت.
نخستین شبکه، جناح موسوم به فوجیان بود؛ شبکهای متشکل از افسرانی که شی در دوران صعود خود در سلسلهمراتب حزب در جنوبشرق چین میان سالهای ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۷ با آنان پیوند ساخته بود. این جناح بر محور هه ویدونگ شکل گرفته بود که معاون کمیسیون مرکزی نظامی بود و میائو هوا که بهعنوان رئیس اداره کار سیاسی نزدیک به یک دهه پروندههای پرسنلی تقریبا همه افسران عالیرتبه ارتش را کنترل میکرد. میائو در نوامبر ۲۰۲۴ از سمتش تعلیق شد. او در بهار سال بعد ناپدید شد. هر دو، همراه با هفت ژنرال دیگر مرتبط با حلقهشان، در اکتبر ۲۰۲۵ از حزب و ارتش اخراج شدند. شبکه دوم، ساختار قدیمی نیروی زمینی بود که حول ژانگ یوشیا، معاون کمیسیون مرکزی نظامی و لیو ژنلی، رئیس ستاد مشترک، شکل گرفته بود. این شبکه در ژانویه سقوط کرد. تحقیقات رسمی درباره آنان اوج چرخه پاکسازیای بود که صف ژنرالهای فعال را تقریبا خالی کرده بود.
این رسانه مدعی است که در چین افسرانی که میتوانند وارد ردههای بالایی شوند که اکنون جای آنها خالی مانده، ممکن است برای این جایگاهها تا پای جان بجنگند. والاستریتژورنال نوشته است: شی با ارتقای افسرانی که ژنرالهای قبلی سد راهشان بودند، برای خود فرماندهی عالیِ امن از نظر سیاسی خریده است. اینکه آیا فرماندهیای خریده که بتوانند با هم بجنگند، پرسشی دیگر است.
نگرانیهای شی
تحولات داخلی ارتش چین طی یک سال گذشته که در ادامه تصمیماتی قرار داشته که مدتهاست به ظاهر اتخاذ شدهاند، با برکناریها و غیبتهای ناگهانی مقامات ارشد (بهویژه در نیروهای موشکی و صنایع فضایی) نشان از نگرانی پکن درمورد کودتاهای احتمالی دارد. همچنین دستگیری یک پژوهشگر آمریکایی-چینی در این اتمسفر، تلاشی است کمسابقه برای آنکه اقتدار فولادین شی را نمایان کند. در هر دو این موارد به نظر میرسد شی جینپینگ بهخوبی از تاریخ درس گرفته است. او شاهد بوده که چگونه برخی حکومتها در سراسر جهان، زمانی سقوط کردند که رهبرانشان کنترل ارتش را از دست دادند و حاضر نیست چنین تجربهای را به جان بخرد. از سوی دیگر شی مایل نیست که صحنه را به غربیها یا پژوهشگران غربزده ببازد.
