علی رهبری در گفتوگو با ایسنا تشریح کرد
مشکلات ارکستر سمفونیک تهران از کجا ریشه میگیرد؟
علی رهبری، آهنگساز و رهبر ارکستر، معتقد است برای ارتقای سطح کیفی ارکستر سمفونیک تهران، باید از حضور رهبرهای باتجربهای که در ارکسترهای مختلف کار کردهاند، بهره برد و در کنار آن از رهبرهای دیگر بهعنوان رهبر میهمان هم استفاده کرد. همچنین باید به دستمزدهای نوازندگان توجه کرد که انگیزه لازم را داشته باشند. به گزارش ایسنا، سابقه تشکیل ارکستر در ایران به ۱۵۰ سال قبل بازمیگردد؛ زمان تأسیس مدرسه دارالفنون و صدور فرمان تشکیل یک دسته موسیقی توسط ناصرالدینشاه برای ایجاد نظم و انضباط در واحدهای نظامی. بااینحال میتوان گفت موسیقی در کشورمان در مقایسه با سطح جهانی، چندان وجه ارکسترال ندارد و بیشتر در خلوت هنرمند دنبال شده است. هرچند هستند هنرمندانی در کشورمان که برای معرفی موسیقی و هنر ایران به جهان از هیچ تلاشی دریغ نکردهاند و در این مسیر توانستهاند گامهای موفقی را هم بردارند. علی رهبری، آهنگساز و رهبر بینالمللی از جمله این افراد است؛ او سالهای متوالی است که در کشورهای مختلف، چوب رهبری به دست گرفته. به تازگی هم قطعه شماره چهار پوئم سمفونیک «مادرم ایران» به نام «دنیای بدون جنگ» به آهنگسازی علی رهبری و صدای
محمد معتمدی برای گرمی سال ۲۰۲۱ ارسال شده است.
چرا ارکستر را رها کردید؟
«چرا خود شما ارکستر سمفونیک را ترک کردید؟ مگر همین کار باعث آسیبرسیدن به ارکستر نمیشود؟»پاسخ میدهد: ما به همان مشکلی برخوردیم که ارکستر سالها گریبانگیر آن بوده است؛ زیرا مسئولان به هر دلیل نمیخواستند کار ارکستر به آن صورت ادامه پیدا کند. من پس از یک سال متوجه شدم تنها کسی هستم که میگوید ارکستر باید هر هفته کنسرت داشته باشد و آثار جدیدی را اجرا کند. وزیر فرهنگ و ارشاد وقت، وزیر آگاهی بود و دوست داشت که کار به آن صورت ادامه پیدا کند، ولی برای دیگران این امر اهمیتی نداشت. در نهایت به من پیشنهاد شد که ارکستر به صورت پروژهای فعالیت کند؛ همان روندی که اکنون پیش گرفته است و برنامههای منظمی ندارد. این امر اصلا از نظر حرفهای برای من پذیرفتهشده نبود؛ چون باید قبول میکردم که درآمد بچهها، ساعت کار، تعداد برنامهها و... کم باشد.
دغدغه مسئولان بهبود وضع ارکستر نبود
«ولی از شما دعوت و با احترام برخورد کردند»؛ در این زمینه میگوید: بله؛ درست است ولی از همان روزهای اول متوجه شدم که برای معاون وزیر وقت و مسئولان مرتبط، پیشرفت هنری دغدغه نبود و بیشتر همراهی من با مسئولان و خانه موسیقی برایشان حائز اهمیت بود. البته کسی بههیچوجه رفتار بدی در خانه موسیقی با من نداشت؛ اما خط فکری ما با هم جور نبود. از طرفی افرادی در حوزههای مختلف موسیقی بودند که ارتباطی با موسیقی کلاسیک نداشتند، اما میخواستند عضو شورای ارکستر سمفونیک باشند. آیا نمیشد این مشکلات را حل کرد تا ارکستر سمفونیک بتواند در مسیر درستی پیش برود؟ پاسخ میدهد: زمانی که در سال ۹۴ از رهبری ارکستر استعفا دادم، آقای علی جنتی به من تلفن کردند که به ایران بیایم تا مشکل را حل کنیم. من به ایران آمدم و او از آقای مرادخانی درباره مشکل من سؤال کردند. آقای مرادخانی گفتند ارکستر از نظر هنری کار درجه یکی را ارائه میدهد، فقط آقای رهبری با دوستان کنار نمیآید. آقای وزیر به او گفت: «استاد رهبری برای انجام کار رهبری ارکستر به اینجا آمده و با دیگران کاری ندارد. از آقای گنجهای بخواهید که مشکل را حل کند». این عقیده وزیر آن موقع بود و
اگر معاونش هم به آن عمل میکرد، ارکستر میتوانست به کار خود ادامه دهد. او ادامه میدهد: در آن زمان دستمزد من طبق قرارداد و بهصورت مرتب به حسابم واریز میشد، ولی مشکل دستمزد نوازندگان ارکستر بود که در شش ماه بهدرستی آن را دریافت نکرده بودند. من انتظار داشتم که خانه موسیقی شورایی برگزار کند و از حق نوازندگان دفاع کند؛ ولی عکس این موضوع اتفاق افتاد و شورایی تشکیل دادند که چگونه پول نوازندگان را ندهند. میدانم که تا شش ماه بعد نیز حقوق آنها را پرداخت نکردند و مال بعضیها را حتی تا الان هم ندادهاند. رهبری میگوید اگر روند به همین صورت پیش برود، مشکلی حل نخواهد شد. وزیر باید به این موضوع بپردازد و ببیند که به ارکستر با چه سطحی نیاز داریم. در ایران گاهی یک آهنگساز اثری را برای فیلمی میسازد که با اقبال عمومی و رسانهها روبهرو میشود و یکباره حتی چوب رهبری در دست میگیرد.
علی رهبری، آهنگساز و رهبر ارکستر، معتقد است برای ارتقای سطح کیفی ارکستر سمفونیک تهران، باید از حضور رهبرهای باتجربهای که در ارکسترهای مختلف کار کردهاند، بهره برد و در کنار آن از رهبرهای دیگر بهعنوان رهبر میهمان هم استفاده کرد. همچنین باید به دستمزدهای نوازندگان توجه کرد که انگیزه لازم را داشته باشند. به گزارش ایسنا، سابقه تشکیل ارکستر در ایران به ۱۵۰ سال قبل بازمیگردد؛ زمان تأسیس مدرسه دارالفنون و صدور فرمان تشکیل یک دسته موسیقی توسط ناصرالدینشاه برای ایجاد نظم و انضباط در واحدهای نظامی. بااینحال میتوان گفت موسیقی در کشورمان در مقایسه با سطح جهانی، چندان وجه ارکسترال ندارد و بیشتر در خلوت هنرمند دنبال شده است. هرچند هستند هنرمندانی در کشورمان که برای معرفی موسیقی و هنر ایران به جهان از هیچ تلاشی دریغ نکردهاند و در این مسیر توانستهاند گامهای موفقی را هم بردارند. علی رهبری، آهنگساز و رهبر بینالمللی از جمله این افراد است؛ او سالهای متوالی است که در کشورهای مختلف، چوب رهبری به دست گرفته. به تازگی هم قطعه شماره چهار پوئم سمفونیک «مادرم ایران» به نام «دنیای بدون جنگ» به آهنگسازی علی رهبری و صدای
محمد معتمدی برای گرمی سال ۲۰۲۱ ارسال شده است.
چرا ارکستر را رها کردید؟
«چرا خود شما ارکستر سمفونیک را ترک کردید؟ مگر همین کار باعث آسیبرسیدن به ارکستر نمیشود؟»پاسخ میدهد: ما به همان مشکلی برخوردیم که ارکستر سالها گریبانگیر آن بوده است؛ زیرا مسئولان به هر دلیل نمیخواستند کار ارکستر به آن صورت ادامه پیدا کند. من پس از یک سال متوجه شدم تنها کسی هستم که میگوید ارکستر باید هر هفته کنسرت داشته باشد و آثار جدیدی را اجرا کند. وزیر فرهنگ و ارشاد وقت، وزیر آگاهی بود و دوست داشت که کار به آن صورت ادامه پیدا کند، ولی برای دیگران این امر اهمیتی نداشت. در نهایت به من پیشنهاد شد که ارکستر به صورت پروژهای فعالیت کند؛ همان روندی که اکنون پیش گرفته است و برنامههای منظمی ندارد. این امر اصلا از نظر حرفهای برای من پذیرفتهشده نبود؛ چون باید قبول میکردم که درآمد بچهها، ساعت کار، تعداد برنامهها و... کم باشد.
دغدغه مسئولان بهبود وضع ارکستر نبود
«ولی از شما دعوت و با احترام برخورد کردند»؛ در این زمینه میگوید: بله؛ درست است ولی از همان روزهای اول متوجه شدم که برای معاون وزیر وقت و مسئولان مرتبط، پیشرفت هنری دغدغه نبود و بیشتر همراهی من با مسئولان و خانه موسیقی برایشان حائز اهمیت بود. البته کسی بههیچوجه رفتار بدی در خانه موسیقی با من نداشت؛ اما خط فکری ما با هم جور نبود. از طرفی افرادی در حوزههای مختلف موسیقی بودند که ارتباطی با موسیقی کلاسیک نداشتند، اما میخواستند عضو شورای ارکستر سمفونیک باشند. آیا نمیشد این مشکلات را حل کرد تا ارکستر سمفونیک بتواند در مسیر درستی پیش برود؟ پاسخ میدهد: زمانی که در سال ۹۴ از رهبری ارکستر استعفا دادم، آقای علی جنتی به من تلفن کردند که به ایران بیایم تا مشکل را حل کنیم. من به ایران آمدم و او از آقای مرادخانی درباره مشکل من سؤال کردند. آقای مرادخانی گفتند ارکستر از نظر هنری کار درجه یکی را ارائه میدهد، فقط آقای رهبری با دوستان کنار نمیآید. آقای وزیر به او گفت: «استاد رهبری برای انجام کار رهبری ارکستر به اینجا آمده و با دیگران کاری ندارد. از آقای گنجهای بخواهید که مشکل را حل کند». این عقیده وزیر آن موقع بود و
اگر معاونش هم به آن عمل میکرد، ارکستر میتوانست به کار خود ادامه دهد. او ادامه میدهد: در آن زمان دستمزد من طبق قرارداد و بهصورت مرتب به حسابم واریز میشد، ولی مشکل دستمزد نوازندگان ارکستر بود که در شش ماه بهدرستی آن را دریافت نکرده بودند. من انتظار داشتم که خانه موسیقی شورایی برگزار کند و از حق نوازندگان دفاع کند؛ ولی عکس این موضوع اتفاق افتاد و شورایی تشکیل دادند که چگونه پول نوازندگان را ندهند. میدانم که تا شش ماه بعد نیز حقوق آنها را پرداخت نکردند و مال بعضیها را حتی تا الان هم ندادهاند. رهبری میگوید اگر روند به همین صورت پیش برود، مشکلی حل نخواهد شد. وزیر باید به این موضوع بپردازد و ببیند که به ارکستر با چه سطحی نیاز داریم. در ایران گاهی یک آهنگساز اثری را برای فیلمی میسازد که با اقبال عمومی و رسانهها روبهرو میشود و یکباره حتی چوب رهبری در دست میگیرد.