ترامپ، شی و پوتین در قطب فناوری چین، نشستی کمسابقه با دستورکاری پر از اختلاف برگزار میکنند
یالتای تازه در شنژن
رئیسجمهور آمریکا روز گذشته پس از توقف در فیلیپین، وارد چین شد تا در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین گفتوگو کند. اختلاف بر سر تجارت و فناوری، جنگ ایران، جنگ اوکراین و نگرانی متحدان غربی از توافقهای پشت پرده، بر نشست سهجانبه پنجشنبه سایه انداخته است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: رئیسجمهور آمریکا روز گذشته پس از توقف در فیلیپین، وارد چین شد تا در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین گفتوگو کند. اختلاف بر سر تجارت و فناوری، جنگ ایران، جنگ اوکراین و نگرانی متحدان غربی از توافقهای پشت پرده، بر نشست سهجانبه پنجشنبه سایه انداخته است.
شی جینپینگ، رهبر چین، روز گذشته برای استقبال از دونالد ترامپ شخصا به فرودگاه رفت، اما ولادیمیر پوتین که ساعاتی زودتر وارد شنژن شده بود، چنین استقبالی ندید. تفاوت در تشریفات، پیش از نشستی که با کنفرانس یالتا مقایسه میشود، یکی از نخستین تصاویر سفر رئیسجمهور آمریکا به چین بود. ساعاتی پیش از رسیدن هواپیمای ترامپ به شنژن، شی جینپینگ در جمع مدیران اقتصادی حاضر در اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) از تجارت آزاد دفاع کرد و خواستار حفظ نظام چندجانبه مبتنی بر قواعد سازمان تجارت جهانی شد. ولادیمیر پوتین نیز که پس از او سخن گفت، قدرتهای غربی را «هژمونهای سابق» نامید و تحریمهای ضدروسی را ناکارآمد خواند. اختلافها پیش از آغاز مذاکرات آشکار بود. شی وعده داد چین به سرمایهگذاری در صنایع و فناوریهای تازه ادامه دهد، تعرفهها را کاهش و بازارهایش را بیشتر بگشاید. او پکن را در برابر تعرفههای دولت آمریکا، مدافع تجارت باز معرفی کرد. این موضعگیری پس از آن مطرح شد که واشینگتن محدودیتهای جدیدی برای دسترسی چین به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی، از جمله محصولات انویدیا، اعلام کرد؛ پکن وعده تلافی داده و آتشبس تجاری شکنندهتر شده است. شرکای غربی چین در مقابل، از مازاد تجاری سالانه بیش از یک تریلیون دلاری این کشور و حمایت گسترده دولت از تولیدکنندگان انتقاد میکنند. به اعتقاد واشینگتن و بروکسل، سلطه پکن بر زنجیرههای تأمین میتواند اهرم فشار ژئوپلیتیک ایجاد کند و به صنایع و مشاغل آنان آسیب بزند. پکن این مدل را متناسب با سطح توسعه خود میداند. جورج چن، مسئول حوزه دیجیتال در شرکت مشاوره آسیا گروپ، معتقد است پیام شی احتمالا در کشورهای جنوب جهانی بازتاب خواهد داشت و تفاوت راهبرد فناوری دو کشور را برجسته میکند. پوتین هم پس از واردشدن خسارت سنگین به پل کرچ در حمله اوکراین، اروپا را گرفتار «افولی تحقیرآمیز» توصیف کرد و مدعی شد تحریمهای اعمالشده پس از تهاجم روسیه به اوکراین نتیجه معکوس دادهاند. او گفت تحریمها، تعرفهها و محدودیتهای صادراتی شاید همچنان اثر بازدارنده داشته باشند، اما نمیتوانند رشد رقیبان را متوقف کنند یا اقتصاد آنها را از میان ببرند.
استقبال گرم زیر سایه تردیدها
در فرودگاه شنژن، شی شخصا به استقبال ترامپ رفت؛ کاری که از زمان رسیدن او به ریاستجمهوری چین برای هیچ رهبر خارجی دیگری انجام نداده بود. دستدادن دو نفر پای پلکان هواپیما به در آغوش گرفتن یکدیگر انجامید و گروهی از رقصندگان با گل و پرچم به آنها خوشامد گفتند. در سفر ماه می ترامپ، هان ژنگ، معاون رئیسجمهور چین، به استقبال او رفته بود. در سپتامبر، ترامپ شخصا هنگام ورود شی به پایگاه اندروز در مریلند به استقبالش رفته بود؛ این بار شی پاسخ آن رفتار را داد. شی به نقل از شینهوا گفت چین سنت پاسخدادن به احترام متقابل را دارد و امیدوار است با ترامپ درباره روابط دو کشور، همکاری در آسیا و اقیانوسیه و مسائل جهانی گفتوگو کند. ترامپ نیز دیدارهای قبلی خود با شی را «بسیار خوشایند» توصیف کرد. قرار بود دو رهبر در عکس گروهی و ضیافت اجلاس شرکت کنند. تفاوت مراسم استقبال البته به ترامپ و پوتین محدود نبود: سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن نیز برخلاف شماری از رهبران دیگر، بدون مراسم خوشامدگویی به خودرو هدایت شد. روابط پکن و توکیو از سال گذشته، پس از اظهارات تاکایچی درباره احتمال مداخله نظامی ژاپن در صورت تهدید قلمرو این کشور بر اثر اقدام چین علیه تایوان، تیره شده است. ژاپن و تایوان نیز سهشنبه از ورود هواپیماهای روسی به حریم هوایی خود خبر دادند. در همین حال، ترامپ در مانیل، پایتخت فیلیپین، وعده داد همکاری دفاعی با این کشور را در بحبوحه اختلافهای آن با چین بر سر مناطق مورد مناقشه دریای جنوبی چین گسترش دهد. او احتمال دیدار با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، را هم مطرح کرده که تأیید نشده است. نشست برنامهریزیشده پنجشنبه میان ترامپ، شی و پوتین به دلیل حضور همزمان رهبران سه قدرت، با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ مقایسه شده است؛ جایی که رهبران آمریکا، بریتانیا و شوروی درباره نظم پس از جنگ جهانی دوم و حوزههای نفوذ قدرتها گفتوگو کردند. برخی دولتهای اروپایی و آسیایی بیم دارند قدرتهای بزرگ منافع کشورهای کوچکتر را نادیده بگیرند. کرملین این قیاس را «بازی دانشمندان علوم سیاسی» خوانده، اما برای نشست اهمیت جهانی قائل شده است؛ پکن نیز گفته این دیدار به صلح کمک خواهد کرد. ترامپ گفته است در این گفتوگوی سهجانبه که نخستین نشست در نوع خود خواهد بود، محدودسازی تسلیحات هستهای و پایان جنگ اوکراین را پیگیری میکند. جنگ آمریکا با ایران، تجارت و هوش مصنوعی نیز از موضوعات احتمالی گفتوگو معرفی شدهاند، هرچند تحلیلگران انتظار پیشرفت اساسی ندارند. این نخستین سفر آسیایی ترامپ پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای است. او در دو سال پایانی حضور در کاخ سفید به دیپلماسی شخصی و گفتوگوهای بداهه تکیه دارد. کاخ سفید دیدارهای جداگانه ترامپ با کلودیا شینباوم، رئیسجمهور مکزیک و مارک کارنی، نخستوزیر کانادا را نیز اعلام کرده است. ترامپ پیشتر از توافق تجاری سه کشور انتقاد کرده بود.
شنژن؛ نمایش قدرت فناوری چین
انتخاب شنژن برای میزبانی اجلاس، بخش دیگری از پیام پکن بود. شهری که چهار دهه پیش در سایه هنگکنگ قرار داشت، اکنون میزبان شرکتهایی چون هواوی و بیوایدی، تاکسیهای بدون راننده و پهپادهای تحویل غذاست. شنژن در فهرست هورون، از نظر تعداد میلیاردرها پس از نیویورک قرار دارد. دنگ شیائوپینگ در سال ۱۹۸۰ شنژن را منطقه ویژه اقتصادی اعلام کرد و درهای آن را به روی سرمایه خارجی گشود. جمعیت شهر از کمتر از نیممیلیون نفر در آن سال به بیش از ۱۸ میلیون نفر در سال گذشته رسید و کارخانههای آن به زنجیره تولید شرکتهایی مانند اپل پیوستند. بر اساس آمار رسمی، صادرات شنژن در سه فصل نخست سال جاری نسبت به دوره مشابه ۲۰۲۵ نزدیک به ۲۰ درصد افزایش یافته و اقتصاد آن شش درصد رشد کرده است؛ بالاتر از میانگین چین و شهرهایی مانند پکن و شانگهای. تولید رباتهای صنعتی، پهپادهای غیرنظامی و تجهیزات چاپ سهبعدی نیز سال گذشته هرکدام بیش از ۴۰ درصد افزایش یافت. این رشد در شرایط بحران املاک و ضعف مصرف داخلی چین رخ داده است. اریک پن، مهندس سابق اینتل، در سال ۲۰۰۸ برای سفری کوتاه به شنژن آمد، اما پس از دیدن بازار قطعات الکترونیکی هواچیانگبی ماندگار شد. او شرکتی برای ساخت نمونههای اولیه حسگرهای هوش مصنوعی و رباتها تأسیس کرد که اکنون بیش از ۵۰۰ کارمند دارد. پن شنژن را «هالیوود سختافزار» مینامد. تیلور اوگان، مدیر صندوق سرمایهگذاری اسنو بول کپیتال نیز انتخاب این شهر را نمادی از تلاش چین برای نشاندادن برتری خود در حوزههای فناوری میداند. هواوی که به دلیل نگرانیهای امنیت ملی در فهرست محدودیتهای آمریکا قرار گرفته، برای برنامه خودکفایی فناوری پکن نقشی محوری دارد. این شرکت اعلام کرده سال آینده دو تراشه جدید هوش مصنوعی عرضه خواهد کرد تا وابستگی به محصولات آمریکایی را کاهش دهد. شرکت سازنده پهپاد دیجیآی نیز با محدودیتهای واشینگتن مواجه است و صادرات خودروهای چینی، از جمله محصولات بیوایدی، نگرانی شرکای تجاری را برانگیخته است. در خیابانهای شنژن، شرکت پونی ایآی تاکسیهای خودران تجاری به راه انداخته که هرکدام بهطور متوسط روزانه ۲۳ سفر دارند؛ فعالیت این تاکسیها هنگام اجلاس متوقف شده است.
اختلالهای آمریکا در سایه سفر آسیایی
نمایش فناوری چین با رشتهای از اختلالهای فنی در آمریکا همزمان شده که دولت ترامپ را در موضع پاسخگویی قرار داده است. مشکلات مرتبط با مایکروسافت، اداره هوانوردی فدرال، بانک جیپیمورگان چیس و شبکه ارتباطی آژانس امنیت ملی، نگرانیهایی درباره دسترسی به خدمات بانکی، ایمیل و ایمنی پروازها ایجاد کرد. اختلالها نگرانی درباره آسیبپذیری سامانهها و پیامدهای هوش مصنوعی در زندگی روزمره را افزایش داد. ترامپ در مانیل ابتدا مشکل را کماهمیت دانست و گفت اوضاع «خوب است» و چنین اتفاقهایی در کشوری «بزرگ و قدرتمند» رخ میدهد. مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی او، روز بعد تأکید کرد هیچ شاهدی وجود ندارد که اختلالها به یکدیگر مرتبط باشند یا به دولتهای رقیب، هکرها و مجرمان سایبری ارتباط داشته باشند. به گفته او، رفع یک آسیبپذیری در سامانه ممکن است بهطور موقت اختلالی در عملکرد آن ایجاد کند. در آستانه همین نشست، پوتین جهان را «متلاطم» توصیف کرد و گفت اختلافها را میتوان «پشت میز مذاکره» حل کرد. او با اشاره به گفتوگوهای پیشرو، افزود انتظار دارد نشست سهجانبه منافع بالقوه بزرگی به همراه داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.