یکسال از درگذشت «پرویز شهریاری» گذشت
همیشه پشت میز کار بود
مهدی بهلولی
«اگر میخواهید برای ادامه تحصیل به بیرون از ایران بروید، با خودتان شرط بگذارید که برخواهید گشت.» این سخن و سفارش استاد «پرویز شهریاری» بود به دانشآموزان دبیرستان ماندگار فیروز بهرام، در دوم آذر 90، هنگامی که در جشن هشتادوپنجمین زادروزش شرکت کرده بود. من که یکی از آموزگاران ریاضی این مدرسهام، آن روز برای بار دوم بود که شهریاری را میدیدم. بار نخست، پنج- شش سال پیش، در جشنی در خانه ریاضیات و در سالن همایش پارک ورشو بود که توانستم استاد شهریاری را از نزدیک ببینم. اما آشنایی من با نام شهریاری، به دوران دبیرستانم برمیگردد، که یکی از دبیران ریاضیمان کتاب «روشهای جبر» شهریاری را معرفی نمود. پس از آن نیز، از شهریاری کتابهای بسیار دیگر دیدم و برخی را گرفتم و خواندم و از آنها بهرهها بردم و همواره و با دیدن کتاب دیگری از استاد- که یا خود نوشته یا به فارسی برگردانده بود- از اینهمه توانمندی، پشتکار و استواری، بر شگفتیام افزوده میشد و بر این نام بلند، آفرین و درود میفرستادم. راستش، نام شهریاری مرا به یاد ریاضیات ژرف، گیرا و اندیشهبرانگیز میاندازد؛ ریاضیاتی که سخت با زندگی آمیخته است و پرسشهایش، ریشه در
پیرامون ما دارد. ریاضیاتی دشواره - بنیاد، که نگاهی اصیل به انسان میدهد و سراسر هستی آدمی را درمی نوردد و درگیر خویش میسازد و توان اندیشگی انسان را میآزماید. در ایران و به نزد همه اهل ریاضی شاید، چنین ریاضیات ارزندهای، سخت با نام پرویز شهریاری گره خورده باشد؛ پس ناگفته پیداست که این نام بر چه جایگاهی مینشیند. اما دریغ که پرویز شهریاری در 22اردیبهشت سال گذشته، از میان ما رفت. شاید شهریاری از نسل کسانی باشد که جایگزینی نمییابند. شهریاری بیش از 400 کتاب تالیفی و ترجمهای از خود بر جای گذاشته و سالها افزون بر کلاسهای درس، در گستره نشریههای فرهنگی و علمی نیز در تلاش بوده است. اما بگذارید این یادنوشت کوتاه را با پرسشی از شهریاری و پاسخ خود او، به پایان برم که به تازگی از سوی یکی از همکاران استاد در مجله رشد «برهان» منتشر شده است:
به نظر من پرویز شهریاری نمونهای است که ثابت میکند معلم ریاضی میتواند در حوزه ادبیات فعال باشد، میتواند اهل مطالعه باشد، اهل نویسندگی باشد، میتواند درد آشنا باشد و با دردهای کودکان و نوجوانان، دانشآموزان و دانشجویان و طبقات مردم آشنا باشد و به راهحل آنها بیندیشد و مقاله بنویسد، میتواند درباره تاریخ بهطور عام و تاریخ ریاضی بهطور ویژه، مطلب بنویسد و خلاصه موجودی چند بعدی باشد. معلم ریاضی چگونه میتواند چنین باشد؟
حقیقت این است که شما به من محبت دارید، ولی من معتقدم، انسان در هرزمینهای که کار میکند اگر با علاقه تلاش کند و با هیچ مشکلی از میدان خارج نشود میتواند موفق باشد. من نه استعداد فوقالعادهای دارم و نه حالت بخصوص دیگری داشتهام، ولی هیچ وقت کارم را رها نکردم. با اینکه اتفاق افتاده است که در مواقعی نتوانستهام کار کنم، ولی تا وقتی که توانستهام کار کنم همیشه پشت میز کار بودهام. آنچه باعث موفقیت انسان میشود پشتکار و ادامه کار است. اگر تاثیر هوش و استعداد دو تا سهدرصد باشد 97 تا 98درصد بقیه به پشتکار و علاقهمندی مربوط میشود.
«اگر میخواهید برای ادامه تحصیل به بیرون از ایران بروید، با خودتان شرط بگذارید که برخواهید گشت.» این سخن و سفارش استاد «پرویز شهریاری» بود به دانشآموزان دبیرستان ماندگار فیروز بهرام، در دوم آذر 90، هنگامی که در جشن هشتادوپنجمین زادروزش شرکت کرده بود. من که یکی از آموزگاران ریاضی این مدرسهام، آن روز برای بار دوم بود که شهریاری را میدیدم. بار نخست، پنج- شش سال پیش، در جشنی در خانه ریاضیات و در سالن همایش پارک ورشو بود که توانستم استاد شهریاری را از نزدیک ببینم. اما آشنایی من با نام شهریاری، به دوران دبیرستانم برمیگردد، که یکی از دبیران ریاضیمان کتاب «روشهای جبر» شهریاری را معرفی نمود. پس از آن نیز، از شهریاری کتابهای بسیار دیگر دیدم و برخی را گرفتم و خواندم و از آنها بهرهها بردم و همواره و با دیدن کتاب دیگری از استاد- که یا خود نوشته یا به فارسی برگردانده بود- از اینهمه توانمندی، پشتکار و استواری، بر شگفتیام افزوده میشد و بر این نام بلند، آفرین و درود میفرستادم. راستش، نام شهریاری مرا به یاد ریاضیات ژرف، گیرا و اندیشهبرانگیز میاندازد؛ ریاضیاتی که سخت با زندگی آمیخته است و پرسشهایش، ریشه در
پیرامون ما دارد. ریاضیاتی دشواره - بنیاد، که نگاهی اصیل به انسان میدهد و سراسر هستی آدمی را درمی نوردد و درگیر خویش میسازد و توان اندیشگی انسان را میآزماید. در ایران و به نزد همه اهل ریاضی شاید، چنین ریاضیات ارزندهای، سخت با نام پرویز شهریاری گره خورده باشد؛ پس ناگفته پیداست که این نام بر چه جایگاهی مینشیند. اما دریغ که پرویز شهریاری در 22اردیبهشت سال گذشته، از میان ما رفت. شاید شهریاری از نسل کسانی باشد که جایگزینی نمییابند. شهریاری بیش از 400 کتاب تالیفی و ترجمهای از خود بر جای گذاشته و سالها افزون بر کلاسهای درس، در گستره نشریههای فرهنگی و علمی نیز در تلاش بوده است. اما بگذارید این یادنوشت کوتاه را با پرسشی از شهریاری و پاسخ خود او، به پایان برم که به تازگی از سوی یکی از همکاران استاد در مجله رشد «برهان» منتشر شده است:
به نظر من پرویز شهریاری نمونهای است که ثابت میکند معلم ریاضی میتواند در حوزه ادبیات فعال باشد، میتواند اهل مطالعه باشد، اهل نویسندگی باشد، میتواند درد آشنا باشد و با دردهای کودکان و نوجوانان، دانشآموزان و دانشجویان و طبقات مردم آشنا باشد و به راهحل آنها بیندیشد و مقاله بنویسد، میتواند درباره تاریخ بهطور عام و تاریخ ریاضی بهطور ویژه، مطلب بنویسد و خلاصه موجودی چند بعدی باشد. معلم ریاضی چگونه میتواند چنین باشد؟
حقیقت این است که شما به من محبت دارید، ولی من معتقدم، انسان در هرزمینهای که کار میکند اگر با علاقه تلاش کند و با هیچ مشکلی از میدان خارج نشود میتواند موفق باشد. من نه استعداد فوقالعادهای دارم و نه حالت بخصوص دیگری داشتهام، ولی هیچ وقت کارم را رها نکردم. با اینکه اتفاق افتاده است که در مواقعی نتوانستهام کار کنم، ولی تا وقتی که توانستهام کار کنم همیشه پشت میز کار بودهام. آنچه باعث موفقیت انسان میشود پشتکار و ادامه کار است. اگر تاثیر هوش و استعداد دو تا سهدرصد باشد 97 تا 98درصد بقیه به پشتکار و علاقهمندی مربوط میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.