غلبه آیتالله بر دومین «تردید»
مهسا جزینی
هاشمی بالاخره بر تردیدهایش غلبه کرد و آمد. این دومینباری است که آیتالله بر تردیدهایش فایق میآید. «هاشمی میآید یا نه؟» فقط پرسش این روزها نبود. او یکبار دیگر هم با این پرسش روبهرو شده بود. سال 84، زمانی بود که همه از تردیدهای هاشمی برای آمدن یا نیامدن میگفتند. اگرچه هاشمی 71ساله، هشت سال قبل تا پیش از دور دوم انتخابات، متعلق به طیف میانه سیاست ایران و پدر معنویشان بود. اما در چرخش سپهر سیاسی ایران او حالا در آستانه انتخابات 92 به پدر معنوی بخش عمدهای از منتقدان وضع موجود از اصلاحطلبها گرفته تا راستسنتی و حتی اصولگرایان ناقد بدل شده است.
هاشمی بعد از 76
از نیمههای سال 76 دیگر هاشمی رییسجمهور نیست. او رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام است که در خطبههای نمازجمعه تیر 76 خاتمی را رییسجمهوری خواند که با استفاده از وفاق ملی و پشتوانه مردمی انتخاب شده است و گفت آرای مردم مسایل جدیدی را نشان میدهد که باید روی آن فکر و حساب شود. خاتمی هم در مراسم تودیع رییسجمهوری پیشین او را از استوانههای نظام دانست که هر کجا باشد عزیز و محترم است. هاشمی همان سال از دانشگاه تهران دکترای افتخاری علوم سیاسی میگیرد و حتی رییس دانشکده حقوق، محمدرضا تخشید از او برای تدریس تاریخ معاصر، انقلاب اسلامی و مسایل مربوط به ولایتفقیه درخواست میکند. هاشمی سال 77 از ریشهکن شدن عاملان فکری قتلهای زنجیرهای سخن میگوید و اینکه: «گذشتی در کار نیست.» در تمام دوران اصلاحات عمده صحبتهای هاشمی یک محور اساسی دارد؛ «فراخواندن به مدار اعتدال». او دعواهای جناحی طرفداران تندرو اصلاحات و تندرویهای جناح محافظهکار را تهدید اصلی کشور میخواند.
سال 77 سال خوبی برای هاشمی نیست. کرباسچی شهردار مورد حمایت او که در انتخابات 76 از خاتمی حمایت کرده بود همان سال محاکمه میشود. گفته شد دستگیری او به نوعی حمله غیرمستقیم به هاشمی بود. در نماز جمعهای که همان روزها به امامت هاشمی خوانده شد، عدهای علیه کرباسچی شعار دادند. همان زمان هم گفته شد که هاشمی نخستین کسی بوده که خبر آزادی کرباسچی را بعد از
11 ماه به خبرنگاران داخلی و خارجی داد. در همان سال چون دورههای گذشته، ریاست به آیتالله مشکینی میرسد و هاشمی نایبرییس میشود بعد هم در فهرست کارگزاران نامزد انتخابات مجلس ششم میشود اما بعد از مرحله نخست و اعلام رتبه 30 او در فهرست برگزیدگان پایتخت، کنار میکشد. خودش میگوید که هدفش از حضور در مجلس، پشتیبانی از تفکر سازندگی، منطقی کردن و تحکیم توسعه سیاسی و ارایه طرح فقرزدایی و کوشش برای تصویب آن است. او بعدها درباره حضورش در مجلس ششم گفت: «اگر من در مجلس ششم بودم، مجلس ششم به این شکل نمیشد که اینقدر مشکل داشته باشد. میدیدم دو جناح دارند همهجا به هم میتازند که برای مملکت بسیار ضرر دارد. فکر میکردم اگر در مجلس باشم حتی اگر رییس مجلس نباشم میتوانستم وزنه تعادل باشم.» کرباسچی هم درباره این کنارهگیری گفته بود: «هدف هاشمی کمک به دولت خاتمی؛ تحکیم وحدت ملی و توسعه کلان کشور بود اما مجموعه اتفاقات و تبلیغات علیه ایشان باعث شد ترجیح دهند در مجلس نباشند. هاشمی در همه این سالها از افراط و تفریطها گلایه دارد. شاکله بیشتر سخنرانیهایش هم تا چند سال پیش موید همین است. حتی وقتی در تاریخ چهارم تیرماه 84 بعد
از انداختن رای خود به صندوق انتخابات در مرحله دوم از ایفای یک نقشی تاریخی سخن میگوید و اینکه «برای جلوگیری از افراط و تفریط، جبهه اعتدال اسلامی در کشور تشکیل خواهد داد.» هاشمی همان زمان گفته بود: «اگر بیایم مطمئنا متفاوت از ریاستجمهوری گذشتهام هستم هرکسی غیر از من هم باشد همین است. متناسب با شرایط جدید کارهای جدید میکنم.» بعد هم گفت که «با استفاده از تجربه مرحله نخست انتخابات با وزارت کشور و شورای نگهبان مذاکراتی داشته و فکر میکند که ضعفهای مرحله اول برطرف شده باشد.» هاشمی با وجود آنکه در مرحله اول انتخابات، آرایی بیش از محمود احمدینژاد کسب کرده بود، ولی در مرحله دوم نتوانست بیش از ۳۶درصد از آرا را کسب کند. تخریبها کار خود را کرده بود. بخشی از بدنه راست اگرچه از هاشمی حمایت کرده بودند و حتی پیشتر از آن بادامچیان از درخواست جناح اقلیت مجلس ششم برای دعوت هاشمی به انتخابات خبر داده بود اما در مرحله دوم انتخابات همه پشت او را خالی کردند. شاید دلیل این اتفاق فقط یک لجبازی سیاسی بود چون حالا اصلاحطلبها به حمایت از هاشمی برخاسته بودند و در آنسو پای یک رقیب نوپا در میان بود.
هاشمی از نقد تا تخریب
هاشمی اگرچه از همان دوران ریاستجمهوریاش نقد میشد اما خروجش از دایره قدرت اجرایی فصل تازهای برای نقد او رقم میزند. فصلی که هم جناح راست و محافظهکار و هم اصلاحطلبها در آن مشترکند اگرچه از یک جنس نیست. بخشی از اصلاحطلبها بابت مسوولیتش در دوران ریاستجمهوری خواستار پاسخگویی و شفافسازی بودند. اما نقد محافظهکاران بیشتر روبه شایعات و تخریب داشت و بر مسایلی مانند ثروت و قدرت خانواده هاشمی متمرکز بود. همان زمان یک روزنامهنگار اصلاحطلب، هاشمی را فردی توسعهگرا خطاب کرد و گفت اصلاحطلبها باید از این منظر خود را به او نزدیک کنند نه اینکه راه تقابل را در پیش بگیرند. رمضانزاده، سخنگوی دولت وقت هم هاشمی را چهره موثر انقلاب خطاب کرد که نباید تخریب شود. البته شاید چند سالی زمان نیاز داشت تا بدنه اصلاحات هم به این نقطه برسند و زمان آن، مرحله دوم انتخابات 84 بود که اصلاحطلبها گفتند با محفوظ دانستن حق نقد خود بر برخی سیاستهای هاشمی در دوران ریاستجمهوریاش اما در این لحظه به حمایت از او برخاسته و به او رای میدهند. اصلاحطلبها اگرچه با محفوظ دانستن حق نقد بر برخی سیاستهای دوره هاشمی در دور دوم انتخابات 84
در پشت او حاضر شدند و حضور هاشمی را در آن مقطع برای کشور ضروری دانستند اما مسیر نقد هاشمی متوقف نشد و اینبار نقد از مسیر تخریب، آن هم از سوی بخشی از جناح محافظهکار و بهویژه حامیان دولت پیروز ادامه یافت. خود هاشمی تعبیر دیگری از تخریبها دارد. او در گفتوگویی با سالنامه «شرق» گفته بود: «به برخی گروهها پول و ماموریت دادند که تخریب کنند، در یک مورد پرداخت 30میلیونتومانی پرونده در دادگاه مطرح شد. گویا آنها فکر کردند که وقت آن رسیده که همه چیز را بگیرند. اگر از کسانی که در جلسات سری حضور داشتند بپرسید شاید خبرهای دیگری هم داشته باشند. محمد هاشمی همان زمان گفت که از رسیدگی به اموال خانواده هاشمی استقبال میکنیم بعد هم گفت که فهرست اموال او در قوهقضاییه موجود است و یکبار زمان ریاست آیتالله یزدی به آن رسیدگی شد. مثلا غلامحسین الهام که این روزها دلیل انتصاب افراد در مجمع تشخیص را به دلیل بیکاری آنان دانسته و گفته بود: «مجمع تشخیص مصلحت، انتصاب خود افرادش هم یک جور مصلحت است. تثبیت آقای هاشمی را هم رهبری بر تغییر وی ارجح میبینند، ولی معلوم است که مجمع کارآیی خود را از دست داده است. شاید اینگونه تلقی شود که
این عدم کارآیی به دلیل نسبت مجمع با دولت و رفتارهای تند و کینهورزانه آن با دولت است و دولت که عوض شود، این کارآییها برمیگردد و رفتارها تغییر میکنند.» سال 80 هم مشکلات مجمع را ناشی از هاشمی خوانده بود: «مشکلات مجمع از زمان ریاست هاشمی بر آن آغاز شد و اینکه فردی به جز رییسجمهور وقت رییس آن شد.» الهام مدعی شده بود: «امام علاقهمند بودند اختیارات مجمع را به شورای نگهبان بدهند.» احمد توکلی اصولگرایی که این روزها منتقد وضع موجود است سال 80 گفته بود: «در زمان هاشمی به آبرو و حیثیت ما لطمه وارد شد.» سال 82 هم کیهان به اظهارات هاشمی مبنی بر رابطه با آمریکا ایراد گرفت. وقتی هاشمی گفته بود اگر آمریکا حسننیت خود را اثبات کند مشکلات ایران و آمریکا حل میشود یا اینکه گفته بود همیشه میخواستیم با آمریکا در شرایط مساوی بنشینیم و حرف بزنیم. کیهان صحبتهای او را تاسفآور خواند. اگرچه مجمع تشخیص مصلحت نظام بعدا در جوابیهای اعلام کرد که صحبتهای هاشمی موخره و مقدمه داشته و سایتها و خبرگزاریها بدون توجه به آن، گفتههای او را منتشر کردهاند. با این حال ادبیاتی که درباره مجمع تشخیص مصلحت و رییس آن از سوی دولتیان امروز
بیان میشود در اوج سالهای اصلاحات و با وجود برخی نقدها به هاشمی هیچگاه از سوی هیچکدام از مقامات دولت وقت بیان نشد. هیچگاه رابطه بین نمایندگان اصلاحطلب مجلس و مدیران و وزرای دولت اصلاحات با مجمع قطع نشد این در حالی است که اخبار حاکی از این است که احمدینژاد اجازه حضور وزرای خود را به مجمع نمیدهد. حتی وقتی گفته شد که او سال نو را به رییس مجمع تشخیص تبریک گفته است پایگاه اطلاعرسانی دولت این خبر را تکذیب کرد. دوقطبی هاشمی احمدینژاد که از انتخابات 84 رقم زده شد، برگبرندهای بود که تصور میشد همچنان کارایی دارد. جناح دولت به شدت در این سالها از این دو قطبی استفاده کرده است که نقطه اوج آن مناظره سال 88 بود و بعدها از سوی روزنامه «ایران» ارگان دولت بهشدت پی گرفته شد. هاشمی همان زمان بعد از مناظره نامهای به رهبری نوشت و خواستار رسیدگی به اتهامات وارده به خود شد. بعد هم 26تیرماه در آخرین نمازجمعه خود درخصوص انتخابات و رخدادهای بعد از آن صحبت کرد. او که از ۱۲تیرماه ۱۳۶۰ امامجمعه موقت تهران بود و با بیش از ۴۰۰بار اقامه، رکورددار امامت جمعه تهران بود، پس از آن روز، این سمت را ترک کرد. دستگیری فائزه و مهدی
هاشمی دو فرزند او در این مدت، رخداد دیگری بود که برای رییس مجمع تشخیص مصلحت اتفاق افتاد. او همچنین ترجیح داده که در این سالها صرفا یک عضو معمولی مجلس خبرگان بماند و صندلی ریاست خبرگان را به دیگری واگذار کند. او با کنارهگیری خودخواسته از صندلی رقابت، آن را به آیتالله مهدویکنی واگذار کرده است. هاشمی که در این مدت، بارها در دیدارها و سخنرانیهایش از وضع موجود گلایه کرده است گاه با اعتراض اصولگرایان، بهویژه حامی دولت روبهرو بوده تا جایی که بهتازگی نمایندگان مجلس هم نامهای انتقادآمیز به هاشمی و مواضع اخیرش نوشتند. نامهای که بهنوعی تهدید برای عدم حضور او در انتخابات تلقی شد. با وجود همه اینها، اما هاشمی دیروز آمد. پرسش این است: آیا این آغازی دوباره برای مرد 80ساله سیاست ایران است؟ کسی که میتوان او را «مردی برای همه فصول سیاست ایران» و «مرد بحران» لقب داد.
هاشمی بالاخره بر تردیدهایش غلبه کرد و آمد. این دومینباری است که آیتالله بر تردیدهایش فایق میآید. «هاشمی میآید یا نه؟» فقط پرسش این روزها نبود. او یکبار دیگر هم با این پرسش روبهرو شده بود. سال 84، زمانی بود که همه از تردیدهای هاشمی برای آمدن یا نیامدن میگفتند. اگرچه هاشمی 71ساله، هشت سال قبل تا پیش از دور دوم انتخابات، متعلق به طیف میانه سیاست ایران و پدر معنویشان بود. اما در چرخش سپهر سیاسی ایران او حالا در آستانه انتخابات 92 به پدر معنوی بخش عمدهای از منتقدان وضع موجود از اصلاحطلبها گرفته تا راستسنتی و حتی اصولگرایان ناقد بدل شده است.
هاشمی بعد از 76
از نیمههای سال 76 دیگر هاشمی رییسجمهور نیست. او رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام است که در خطبههای نمازجمعه تیر 76 خاتمی را رییسجمهوری خواند که با استفاده از وفاق ملی و پشتوانه مردمی انتخاب شده است و گفت آرای مردم مسایل جدیدی را نشان میدهد که باید روی آن فکر و حساب شود. خاتمی هم در مراسم تودیع رییسجمهوری پیشین او را از استوانههای نظام دانست که هر کجا باشد عزیز و محترم است. هاشمی همان سال از دانشگاه تهران دکترای افتخاری علوم سیاسی میگیرد و حتی رییس دانشکده حقوق، محمدرضا تخشید از او برای تدریس تاریخ معاصر، انقلاب اسلامی و مسایل مربوط به ولایتفقیه درخواست میکند. هاشمی سال 77 از ریشهکن شدن عاملان فکری قتلهای زنجیرهای سخن میگوید و اینکه: «گذشتی در کار نیست.» در تمام دوران اصلاحات عمده صحبتهای هاشمی یک محور اساسی دارد؛ «فراخواندن به مدار اعتدال». او دعواهای جناحی طرفداران تندرو اصلاحات و تندرویهای جناح محافظهکار را تهدید اصلی کشور میخواند.
سال 77 سال خوبی برای هاشمی نیست. کرباسچی شهردار مورد حمایت او که در انتخابات 76 از خاتمی حمایت کرده بود همان سال محاکمه میشود. گفته شد دستگیری او به نوعی حمله غیرمستقیم به هاشمی بود. در نماز جمعهای که همان روزها به امامت هاشمی خوانده شد، عدهای علیه کرباسچی شعار دادند. همان زمان هم گفته شد که هاشمی نخستین کسی بوده که خبر آزادی کرباسچی را بعد از
11 ماه به خبرنگاران داخلی و خارجی داد. در همان سال چون دورههای گذشته، ریاست به آیتالله مشکینی میرسد و هاشمی نایبرییس میشود بعد هم در فهرست کارگزاران نامزد انتخابات مجلس ششم میشود اما بعد از مرحله نخست و اعلام رتبه 30 او در فهرست برگزیدگان پایتخت، کنار میکشد. خودش میگوید که هدفش از حضور در مجلس، پشتیبانی از تفکر سازندگی، منطقی کردن و تحکیم توسعه سیاسی و ارایه طرح فقرزدایی و کوشش برای تصویب آن است. او بعدها درباره حضورش در مجلس ششم گفت: «اگر من در مجلس ششم بودم، مجلس ششم به این شکل نمیشد که اینقدر مشکل داشته باشد. میدیدم دو جناح دارند همهجا به هم میتازند که برای مملکت بسیار ضرر دارد. فکر میکردم اگر در مجلس باشم حتی اگر رییس مجلس نباشم میتوانستم وزنه تعادل باشم.» کرباسچی هم درباره این کنارهگیری گفته بود: «هدف هاشمی کمک به دولت خاتمی؛ تحکیم وحدت ملی و توسعه کلان کشور بود اما مجموعه اتفاقات و تبلیغات علیه ایشان باعث شد ترجیح دهند در مجلس نباشند. هاشمی در همه این سالها از افراط و تفریطها گلایه دارد. شاکله بیشتر سخنرانیهایش هم تا چند سال پیش موید همین است. حتی وقتی در تاریخ چهارم تیرماه 84 بعد
از انداختن رای خود به صندوق انتخابات در مرحله دوم از ایفای یک نقشی تاریخی سخن میگوید و اینکه «برای جلوگیری از افراط و تفریط، جبهه اعتدال اسلامی در کشور تشکیل خواهد داد.» هاشمی همان زمان گفته بود: «اگر بیایم مطمئنا متفاوت از ریاستجمهوری گذشتهام هستم هرکسی غیر از من هم باشد همین است. متناسب با شرایط جدید کارهای جدید میکنم.» بعد هم گفت که «با استفاده از تجربه مرحله نخست انتخابات با وزارت کشور و شورای نگهبان مذاکراتی داشته و فکر میکند که ضعفهای مرحله اول برطرف شده باشد.» هاشمی با وجود آنکه در مرحله اول انتخابات، آرایی بیش از محمود احمدینژاد کسب کرده بود، ولی در مرحله دوم نتوانست بیش از ۳۶درصد از آرا را کسب کند. تخریبها کار خود را کرده بود. بخشی از بدنه راست اگرچه از هاشمی حمایت کرده بودند و حتی پیشتر از آن بادامچیان از درخواست جناح اقلیت مجلس ششم برای دعوت هاشمی به انتخابات خبر داده بود اما در مرحله دوم انتخابات همه پشت او را خالی کردند. شاید دلیل این اتفاق فقط یک لجبازی سیاسی بود چون حالا اصلاحطلبها به حمایت از هاشمی برخاسته بودند و در آنسو پای یک رقیب نوپا در میان بود.
هاشمی از نقد تا تخریب
هاشمی اگرچه از همان دوران ریاستجمهوریاش نقد میشد اما خروجش از دایره قدرت اجرایی فصل تازهای برای نقد او رقم میزند. فصلی که هم جناح راست و محافظهکار و هم اصلاحطلبها در آن مشترکند اگرچه از یک جنس نیست. بخشی از اصلاحطلبها بابت مسوولیتش در دوران ریاستجمهوری خواستار پاسخگویی و شفافسازی بودند. اما نقد محافظهکاران بیشتر روبه شایعات و تخریب داشت و بر مسایلی مانند ثروت و قدرت خانواده هاشمی متمرکز بود. همان زمان یک روزنامهنگار اصلاحطلب، هاشمی را فردی توسعهگرا خطاب کرد و گفت اصلاحطلبها باید از این منظر خود را به او نزدیک کنند نه اینکه راه تقابل را در پیش بگیرند. رمضانزاده، سخنگوی دولت وقت هم هاشمی را چهره موثر انقلاب خطاب کرد که نباید تخریب شود. البته شاید چند سالی زمان نیاز داشت تا بدنه اصلاحات هم به این نقطه برسند و زمان آن، مرحله دوم انتخابات 84 بود که اصلاحطلبها گفتند با محفوظ دانستن حق نقد خود بر برخی سیاستهای هاشمی در دوران ریاستجمهوریاش اما در این لحظه به حمایت از او برخاسته و به او رای میدهند. اصلاحطلبها اگرچه با محفوظ دانستن حق نقد بر برخی سیاستهای دوره هاشمی در دور دوم انتخابات 84
در پشت او حاضر شدند و حضور هاشمی را در آن مقطع برای کشور ضروری دانستند اما مسیر نقد هاشمی متوقف نشد و اینبار نقد از مسیر تخریب، آن هم از سوی بخشی از جناح محافظهکار و بهویژه حامیان دولت پیروز ادامه یافت. خود هاشمی تعبیر دیگری از تخریبها دارد. او در گفتوگویی با سالنامه «شرق» گفته بود: «به برخی گروهها پول و ماموریت دادند که تخریب کنند، در یک مورد پرداخت 30میلیونتومانی پرونده در دادگاه مطرح شد. گویا آنها فکر کردند که وقت آن رسیده که همه چیز را بگیرند. اگر از کسانی که در جلسات سری حضور داشتند بپرسید شاید خبرهای دیگری هم داشته باشند. محمد هاشمی همان زمان گفت که از رسیدگی به اموال خانواده هاشمی استقبال میکنیم بعد هم گفت که فهرست اموال او در قوهقضاییه موجود است و یکبار زمان ریاست آیتالله یزدی به آن رسیدگی شد. مثلا غلامحسین الهام که این روزها دلیل انتصاب افراد در مجمع تشخیص را به دلیل بیکاری آنان دانسته و گفته بود: «مجمع تشخیص مصلحت، انتصاب خود افرادش هم یک جور مصلحت است. تثبیت آقای هاشمی را هم رهبری بر تغییر وی ارجح میبینند، ولی معلوم است که مجمع کارآیی خود را از دست داده است. شاید اینگونه تلقی شود که
این عدم کارآیی به دلیل نسبت مجمع با دولت و رفتارهای تند و کینهورزانه آن با دولت است و دولت که عوض شود، این کارآییها برمیگردد و رفتارها تغییر میکنند.» سال 80 هم مشکلات مجمع را ناشی از هاشمی خوانده بود: «مشکلات مجمع از زمان ریاست هاشمی بر آن آغاز شد و اینکه فردی به جز رییسجمهور وقت رییس آن شد.» الهام مدعی شده بود: «امام علاقهمند بودند اختیارات مجمع را به شورای نگهبان بدهند.» احمد توکلی اصولگرایی که این روزها منتقد وضع موجود است سال 80 گفته بود: «در زمان هاشمی به آبرو و حیثیت ما لطمه وارد شد.» سال 82 هم کیهان به اظهارات هاشمی مبنی بر رابطه با آمریکا ایراد گرفت. وقتی هاشمی گفته بود اگر آمریکا حسننیت خود را اثبات کند مشکلات ایران و آمریکا حل میشود یا اینکه گفته بود همیشه میخواستیم با آمریکا در شرایط مساوی بنشینیم و حرف بزنیم. کیهان صحبتهای او را تاسفآور خواند. اگرچه مجمع تشخیص مصلحت نظام بعدا در جوابیهای اعلام کرد که صحبتهای هاشمی موخره و مقدمه داشته و سایتها و خبرگزاریها بدون توجه به آن، گفتههای او را منتشر کردهاند. با این حال ادبیاتی که درباره مجمع تشخیص مصلحت و رییس آن از سوی دولتیان امروز
بیان میشود در اوج سالهای اصلاحات و با وجود برخی نقدها به هاشمی هیچگاه از سوی هیچکدام از مقامات دولت وقت بیان نشد. هیچگاه رابطه بین نمایندگان اصلاحطلب مجلس و مدیران و وزرای دولت اصلاحات با مجمع قطع نشد این در حالی است که اخبار حاکی از این است که احمدینژاد اجازه حضور وزرای خود را به مجمع نمیدهد. حتی وقتی گفته شد که او سال نو را به رییس مجمع تشخیص تبریک گفته است پایگاه اطلاعرسانی دولت این خبر را تکذیب کرد. دوقطبی هاشمی احمدینژاد که از انتخابات 84 رقم زده شد، برگبرندهای بود که تصور میشد همچنان کارایی دارد. جناح دولت به شدت در این سالها از این دو قطبی استفاده کرده است که نقطه اوج آن مناظره سال 88 بود و بعدها از سوی روزنامه «ایران» ارگان دولت بهشدت پی گرفته شد. هاشمی همان زمان بعد از مناظره نامهای به رهبری نوشت و خواستار رسیدگی به اتهامات وارده به خود شد. بعد هم 26تیرماه در آخرین نمازجمعه خود درخصوص انتخابات و رخدادهای بعد از آن صحبت کرد. او که از ۱۲تیرماه ۱۳۶۰ امامجمعه موقت تهران بود و با بیش از ۴۰۰بار اقامه، رکورددار امامت جمعه تهران بود، پس از آن روز، این سمت را ترک کرد. دستگیری فائزه و مهدی
هاشمی دو فرزند او در این مدت، رخداد دیگری بود که برای رییس مجمع تشخیص مصلحت اتفاق افتاد. او همچنین ترجیح داده که در این سالها صرفا یک عضو معمولی مجلس خبرگان بماند و صندلی ریاست خبرگان را به دیگری واگذار کند. او با کنارهگیری خودخواسته از صندلی رقابت، آن را به آیتالله مهدویکنی واگذار کرده است. هاشمی که در این مدت، بارها در دیدارها و سخنرانیهایش از وضع موجود گلایه کرده است گاه با اعتراض اصولگرایان، بهویژه حامی دولت روبهرو بوده تا جایی که بهتازگی نمایندگان مجلس هم نامهای انتقادآمیز به هاشمی و مواضع اخیرش نوشتند. نامهای که بهنوعی تهدید برای عدم حضور او در انتخابات تلقی شد. با وجود همه اینها، اما هاشمی دیروز آمد. پرسش این است: آیا این آغازی دوباره برای مرد 80ساله سیاست ایران است؟ کسی که میتوان او را «مردی برای همه فصول سیاست ایران» و «مرد بحران» لقب داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.