|

رمانی برآمده از ریشه‌های ما

علی‌اصغر حداد . مترجم

اهمیت انتخاب رمان «کلیدر» محمود دولت‌آبادی به‌عنوان «دومین رمان بلند جهان»، بیشتر به لحاظ آماری است و این مساله فی‌نفسه چندان اهمیتی به لحاظ ادبی ندارد. چراکه اهمیت و ارزش رمان را به بلندی و کوتاهی آن نمی‌سنجند، اما جدا از این، «کلیدر» اگر نه یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های جهان، که بی‌شک یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های ایران خواهد بود و باید خوشحال بود که این رمان از بابت بلندی و حجم هم در سطح دنیا مطرح شده است. کلیدر در کنار دیگر رمان دولت‌آبادی، «جای خالی سلوچ»، رمانی راهگشا برای ادبیات داستانی ایران است. دولت‌آبادی نویسنده‌ای است که توانسته محیط روستایی ما را در بستر روایت رمان به‌خوبی بازگو کند و آنچه در رمان‌هایش تصویر می‌کند، برآمده از ریشه‌های ماست و چیزی تصنعی و ساختگی نیست. شخصیت‌هایی که دولت‌آبادی در رمان‌هایش و به‌خصوص در جای خالی سلوچ معرفی می‌کند، شخصیت‌هایی‌اند که در تاریخ معاصر ما هزاران‌هزار نمونه و مابه‌ازای بیرونی دارند. آدم‌های دردمند و زجرکشیده رمان‌های دولت‌آبادی دقیقا برآمده از فضای واقعی اطراف نویسنده‌اند. جامعه ادبی ایران باید اهمیت دولت‌آبادی را درک کند و آثار او را قدر نهد. سبک دولت‌آبادی، سبکی مخصوص به خودش است؛ رئالیسمی که مقداری هم سر به ناتورالیسم می‌زند. هرچند ما در ایران از این «ایسم»ها کمتر استفاده می‌کنیم، اما رئالیسم آثار دولت‌آبادی که رگه‌هایی از ناتورالیسم هم در خود دارد، در ادبیات ایران همانند و نمونه مشابه دیگری ندارد. اما در ایران بیش از حد به مساله جهانی‌شدن ادبیات بها داده می‌شود. واقعیت آن است که ادبیاتی جهانی می‌شود که نخست در داخل کشور خودش مهم و باارزش قلمداد شود. مهم آن است که ما در خود ایران به کلیدر و آثاری اینچنین بها دهیم و اگر اینگونه شود قطعا در جهان هم به ادبیات ما بها داده می‌شود. پس‌زدن این ادبیات در داخل کشور، به معنای ایجاد مانع در راه نمود جهانی آن است. وظیفه مسوولان فرهنگی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این است که به این رمان‌ها پروبال دهند تا اهمیت این آثار در سطح جهانی هم درک شود. این مایه تعجب است که ما از سویی برای انتشار و نمود ادبیات‌مان مانع می‌تراشیم و از آن سو از مطرح‌شدن ادبیات‌مان در سطح جهانی خوشحال می‌شویم. این مساله‌ای است که مسوولان حوزه فرهنگ باید به آن‌توجه کنند.
اهمیت انتخاب رمان «کلیدر» محمود دولت‌آبادی به‌عنوان «دومین رمان بلند جهان»، بیشتر به لحاظ آماری است و این مساله فی‌نفسه چندان اهمیتی به لحاظ ادبی ندارد. چراکه اهمیت و ارزش رمان را به بلندی و کوتاهی آن نمی‌سنجند، اما جدا از این، «کلیدر» اگر نه یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های جهان، که بی‌شک یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های ایران خواهد بود و باید خوشحال بود که این رمان از بابت بلندی و حجم هم در سطح دنیا مطرح شده است. کلیدر در کنار دیگر رمان دولت‌آبادی، «جای خالی سلوچ»، رمانی راهگشا برای ادبیات داستانی ایران است. دولت‌آبادی نویسنده‌ای است که توانسته محیط روستایی ما را در بستر روایت رمان به‌خوبی بازگو کند و آنچه در رمان‌هایش تصویر می‌کند، برآمده از ریشه‌های ماست و چیزی تصنعی و ساختگی نیست. شخصیت‌هایی که دولت‌آبادی در رمان‌هایش و به‌خصوص در جای خالی سلوچ معرفی می‌کند، شخصیت‌هایی‌اند که در تاریخ معاصر ما هزاران‌هزار نمونه و مابه‌ازای بیرونی دارند. آدم‌های دردمند و زجرکشیده رمان‌های دولت‌آبادی دقیقا برآمده از فضای واقعی اطراف نویسنده‌اند. جامعه ادبی ایران باید اهمیت دولت‌آبادی را درک کند و آثار او را قدر نهد. سبک دولت‌آبادی، سبکی مخصوص به خودش است؛ رئالیسمی که مقداری هم سر به ناتورالیسم می‌زند. هرچند ما در ایران از این «ایسم»ها کمتر استفاده می‌کنیم، اما رئالیسم آثار دولت‌آبادی که رگه‌هایی از ناتورالیسم هم در خود دارد، در ادبیات ایران همانند و نمونه مشابه دیگری ندارد. اما در ایران بیش از حد به مساله جهانی‌شدن ادبیات بها داده می‌شود. واقعیت آن است که ادبیاتی جهانی می‌شود که نخست در داخل کشور خودش مهم و باارزش قلمداد شود. مهم آن است که ما در خود ایران به کلیدر و آثاری اینچنین بها دهیم و اگر اینگونه شود قطعا در جهان هم به ادبیات ما بها داده می‌شود. پس‌زدن این ادبیات در داخل کشور، به معنای ایجاد مانع در راه نمود جهانی آن است. وظیفه مسوولان فرهنگی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این است که به این رمان‌ها پروبال دهند تا اهمیت این آثار در سطح جهانی هم درک شود. این مایه تعجب است که ما از سویی برای انتشار و نمود ادبیات‌مان مانع می‌تراشیم و از آن سو از مطرح‌شدن ادبیات‌مان در سطح جهانی خوشحال می‌شویم. این مساله‌ای است که مسوولان حوزه فرهنگ باید به آن‌توجه کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.