فرشید مثقالی در بزرگداشت نقاش کویر:
پرویز کلانتری در دنیای تصویرسازی باقی ماند
شرق: کارتپستالهای «روباه و خروس» یا «مرغابیها و لاکپشت» روی درختان نصب شدهاند و در انتهای باغ، پرویز کلانتری با لباس کار آبیرنگ خود به بدرقه حاضرانی که برای مراسم بزرگداشتش آمدهاند، ایستاده است. مراسم بزرگداشت پرویز کلانتری، تصویرساز و نقاش کویر، عصر جمعه، 15 مرداد در مجموعه گالریهای آرتسنتر در باغ انجمن خوشنویسان با حضور چهرههایی همچون علیاکبر صادقی، حسین محجوبی، کامبیز درمبخش، تهمینه میلانی، ایرج اسکندری، علی شیرازی، رضا کیانیان، پویا راد، محمد سریر، رضا نامی، عباس مشهدیزاده، سعید پورصمیمی و مسئولانی مانند علی جنتی، وزیر ارشاد، علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد، مجید ملانوروزی، مدیر مرکز هنرهای تجسمی، عبدالحسین مختاباد، عضو شورای اسلامی شهر و... برگزار شد. در فضای باز گالری، تصویرسازیهای پرویز کلانتری همچون «روباه و خروس»، «مرغابیها و لاکپشت»، «چوپان دروغگو» و... روی درختان نصب شده بود. در انتهای این مسیر و جایی که تریبون قرار داشت، تصویری از پرویز کلانتری با لباس آبیرنگش که به اندازه قامت او از سوی حسن عظیمی به تصویر کشیده شده است، روبهروی حضار ایستاده بود. علاوهبر نمایش اولین نقاشی او با عنوان «درویش» که در 18سالگی کلانتری خلق شده، تنها مجسمه او هم از مجموعه گنبدها که در سال 1336 ساخته شده، به نمایش گذاشته شد. در این نمایشگاه 37 اثر از این هنرمند به نمایش گذاشته شده بود که ازجمله آنها میتوان به دو طرح با نامهای «ماهی و لیلی» و دیگری «مجنون سبز» اشاره کرد که طرح دوم در سال 1367 اجرا شده است. وحید ملک، مدیر آرتسنتر که اولین سخنران این مراسم بود، با نشاندادن کتابی از آثار این هنرمند که با همکاری دوسالانه ونیز و موزه هنرهای معاصر چاپ و در دوسالانه ونیز ارائه شد، گفت: «امسال در این بیینال، جایزه معماری بهخاطر مجموعه کارهای زندهیاد کلانتری به وی اهدا شد».او همچنین به «شرق» گفت که چندی قبل نمایشگاهی با عنوان «بزرگان هنر تجسمی» در این گالری برگزار شده است که در آن مجسمهای از پرویز کلانتری و پرویز تناولی به نمایش گذاشته شد. در آن مراسم پرویز تناولی به ذکر خاطراتی از دوران گذشته پرداخت و گفت که دوست دارد در مورد پرویز کلانتری صحبت کند، اما جمعه که این مراسم برگزار شد، این مجسمهساز به دلیل سفرشان به کانادا امکان حضور در این برنامه را نداشت و در متنی در مورد کلانتری نوشت: «از سال 1334 و آغاز تدریسم در دانشکده هنرهای زیبا با پرویز کلانتری آشنا شدم. در همین سالها بود که دوستی نزدیکی پیدا کردیم و من بهتدریج به صفات دیگر او و ذات پاکی که داشت پی بردم».تناولی درباره دیگر خصوصیات کلانتری چنین گفت: «دورانی نسبتا طولانی، عشایر و کوچ آنها و دستبافتههایشان را تصویر میکرد. سپس به کویر روی آورد و به تجسم خانههای خشتوگلی کویر و زیباییهای ناشناخته آنها پرداخت و تا پایان عمر به خاک و گل وفادار ماند. جای چهره مهربان پرویز و لبخندهای دلنشین و الگوهای ویژه دیگرش خالی است، اما آنچه به یادگار گذاشته، جاودانه است. روانش شاد باد».فرشید مثقالی، تصویرساز و طراح گرافیک، نیز که نتوانسته بود در این مراسم شرکت کند، در متنی در مورد این نقاش نوشت: «پرویز کلانتری متعلق به اولین نسل تصویرسازان برای کتب درسی در آغاز عصر مدرنیسم در ایران است. تصویرسازیهایش ساده، با بیان حسی صمیمی و نوعی حسهای کودکانه است که ناشی از ساختار روانی صمیمی، مهربان و نازنین اوست. درواقع اگر بخواهم او را در یک جمله بیان کنم، میتوانم بگویم او بهنوعی همیشه در دنیای تصویرسازی باقی ماند. حتی در نقاشیهای کاهگلیاش، او پسزمینههای تصویرسازیهایش را جدا و به کار اصلی تبدیل کرد».مثقالی در ادامه متن چنین عنوان کرد: «او با اینکه در رفتار و آداب و کلام و فرهنگ معاشرت و لباسپوشیدن، معاصر بود، ولی هنگامی که به حیطه کار میرسید، مثل اینکه فقط از خاطرات کودکی خود که نه در این عصر بلکه در عصر متفاوت و خیالانگیزی که فراموش شده بود، استفاده میکرد؛ خاطراتی که در یادهای دوره کودکیاش، در کوچهپسکوچههای آن زمان اتفاق میافتادند. من در همه انواع کارها و حتی نوشتههایش، بازیگوشی کودکانهاش را میبینم. یکی از موجودات نازنینی بود که دیدنش در هر شرایطی، شیرین و دلپذیر بود و انرژی مثبت و خوشحالکنندهای را که ناشی از صمیمیت و شفافیتش بود به طرف منتقل میکرد».در بخش دیگری از این مراسم، علی جنتی، وزیر ارشاد، با اشاره به اینکه کلانتری یکی از بنیانگذاران مکتب سقاخانه است، گفت: «آثار او در حوزه کویر و تبلور کویر، نشان از عشق و علاقه او به فضا و محیط بومیای دارد که ما داریم و بسیاری از کشورهای دیگر فاقد آن هستند».در ادامه، رضا کیانیان، بازیگر سینما و عکاس، صحبتهای خود را با یاد کلانتری و عباس کیارستمی آغاز کرد و پس از آن با پرداختن سریع به دورههای کاری کلانتری بیان کرد: «وقتی او اولین نمایشگاهش را با عنوان سیاه روی سیاه برپا کرد، مشخص بود که با هنرمندی جسور و جستوجوگر طرف هستیم، اما بعد از آن کاهگلها بود و کویرها. خانههایی در دل کویرها خلق کرد که امضای او شد. بعدها وقتی کوچ عشایر را کار کرد بسیار زیبا بود، اما بهقدر کافی راز نداشت. این آثار کویرها و کاهگلهای اوست که همیشه پر از راز است».
شرق: کارتپستالهای «روباه و خروس» یا «مرغابیها و لاکپشت» روی درختان نصب شدهاند و در انتهای باغ، پرویز کلانتری با لباس کار آبیرنگ خود به بدرقه حاضرانی که برای مراسم بزرگداشتش آمدهاند، ایستاده است. مراسم بزرگداشت پرویز کلانتری، تصویرساز و نقاش کویر، عصر جمعه، 15 مرداد در مجموعه گالریهای آرتسنتر در باغ انجمن خوشنویسان با حضور چهرههایی همچون علیاکبر صادقی، حسین محجوبی، کامبیز درمبخش، تهمینه میلانی، ایرج اسکندری، علی شیرازی، رضا کیانیان، پویا راد، محمد سریر، رضا نامی، عباس مشهدیزاده، سعید پورصمیمی و مسئولانی مانند علی جنتی، وزیر ارشاد، علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد، مجید ملانوروزی، مدیر مرکز هنرهای تجسمی، عبدالحسین مختاباد، عضو شورای اسلامی شهر و... برگزار شد. در فضای باز گالری، تصویرسازیهای پرویز کلانتری همچون «روباه و خروس»، «مرغابیها و لاکپشت»، «چوپان دروغگو» و... روی درختان نصب شده بود. در انتهای این مسیر و جایی که تریبون قرار داشت، تصویری از پرویز کلانتری با لباس آبیرنگش که به اندازه قامت او از سوی حسن عظیمی به تصویر کشیده شده است، روبهروی حضار ایستاده بود. علاوهبر نمایش اولین نقاشی او با عنوان «درویش» که در 18سالگی کلانتری خلق شده، تنها مجسمه او هم از مجموعه گنبدها که در سال 1336 ساخته شده، به نمایش گذاشته شد. در این نمایشگاه 37 اثر از این هنرمند به نمایش گذاشته شده بود که ازجمله آنها میتوان به دو طرح با نامهای «ماهی و لیلی» و دیگری «مجنون سبز» اشاره کرد که طرح دوم در سال 1367 اجرا شده است. وحید ملک، مدیر آرتسنتر که اولین سخنران این مراسم بود، با نشاندادن کتابی از آثار این هنرمند که با همکاری دوسالانه ونیز و موزه هنرهای معاصر چاپ و در دوسالانه ونیز ارائه شد، گفت: «امسال در این بیینال، جایزه معماری بهخاطر مجموعه کارهای زندهیاد کلانتری به وی اهدا شد».او همچنین به «شرق» گفت که چندی قبل نمایشگاهی با عنوان «بزرگان هنر تجسمی» در این گالری برگزار شده است که در آن مجسمهای از پرویز کلانتری و پرویز تناولی به نمایش گذاشته شد. در آن مراسم پرویز تناولی به ذکر خاطراتی از دوران گذشته پرداخت و گفت که دوست دارد در مورد پرویز کلانتری صحبت کند، اما جمعه که این مراسم برگزار شد، این مجسمهساز به دلیل سفرشان به کانادا امکان حضور در این برنامه را نداشت و در متنی در مورد کلانتری نوشت: «از سال 1334 و آغاز تدریسم در دانشکده هنرهای زیبا با پرویز کلانتری آشنا شدم. در همین سالها بود که دوستی نزدیکی پیدا کردیم و من بهتدریج به صفات دیگر او و ذات پاکی که داشت پی بردم».تناولی درباره دیگر خصوصیات کلانتری چنین گفت: «دورانی نسبتا طولانی، عشایر و کوچ آنها و دستبافتههایشان را تصویر میکرد. سپس به کویر روی آورد و به تجسم خانههای خشتوگلی کویر و زیباییهای ناشناخته آنها پرداخت و تا پایان عمر به خاک و گل وفادار ماند. جای چهره مهربان پرویز و لبخندهای دلنشین و الگوهای ویژه دیگرش خالی است، اما آنچه به یادگار گذاشته، جاودانه است. روانش شاد باد».فرشید مثقالی، تصویرساز و طراح گرافیک، نیز که نتوانسته بود در این مراسم شرکت کند، در متنی در مورد این نقاش نوشت: «پرویز کلانتری متعلق به اولین نسل تصویرسازان برای کتب درسی در آغاز عصر مدرنیسم در ایران است. تصویرسازیهایش ساده، با بیان حسی صمیمی و نوعی حسهای کودکانه است که ناشی از ساختار روانی صمیمی، مهربان و نازنین اوست. درواقع اگر بخواهم او را در یک جمله بیان کنم، میتوانم بگویم او بهنوعی همیشه در دنیای تصویرسازی باقی ماند. حتی در نقاشیهای کاهگلیاش، او پسزمینههای تصویرسازیهایش را جدا و به کار اصلی تبدیل کرد».مثقالی در ادامه متن چنین عنوان کرد: «او با اینکه در رفتار و آداب و کلام و فرهنگ معاشرت و لباسپوشیدن، معاصر بود، ولی هنگامی که به حیطه کار میرسید، مثل اینکه فقط از خاطرات کودکی خود که نه در این عصر بلکه در عصر متفاوت و خیالانگیزی که فراموش شده بود، استفاده میکرد؛ خاطراتی که در یادهای دوره کودکیاش، در کوچهپسکوچههای آن زمان اتفاق میافتادند. من در همه انواع کارها و حتی نوشتههایش، بازیگوشی کودکانهاش را میبینم. یکی از موجودات نازنینی بود که دیدنش در هر شرایطی، شیرین و دلپذیر بود و انرژی مثبت و خوشحالکنندهای را که ناشی از صمیمیت و شفافیتش بود به طرف منتقل میکرد».در بخش دیگری از این مراسم، علی جنتی، وزیر ارشاد، با اشاره به اینکه کلانتری یکی از بنیانگذاران مکتب سقاخانه است، گفت: «آثار او در حوزه کویر و تبلور کویر، نشان از عشق و علاقه او به فضا و محیط بومیای دارد که ما داریم و بسیاری از کشورهای دیگر فاقد آن هستند».در ادامه، رضا کیانیان، بازیگر سینما و عکاس، صحبتهای خود را با یاد کلانتری و عباس کیارستمی آغاز کرد و پس از آن با پرداختن سریع به دورههای کاری کلانتری بیان کرد: «وقتی او اولین نمایشگاهش را با عنوان سیاه روی سیاه برپا کرد، مشخص بود که با هنرمندی جسور و جستوجوگر طرف هستیم، اما بعد از آن کاهگلها بود و کویرها. خانههایی در دل کویرها خلق کرد که امضای او شد. بعدها وقتی کوچ عشایر را کار کرد بسیار زیبا بود، اما بهقدر کافی راز نداشت. این آثار کویرها و کاهگلهای اوست که همیشه پر از راز است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.