|

مروري بر سه ترجمه از غلامرضا امامي

ما هم‌چنان زنده‌ایم

قصه‌ها
«قصه‌ها» عنوان مجموعه داستانی است از غسان كنفانی كه مدتی پیش با ترجمه غلامرضا امامی و در نشر روزبهان منتشر شد. غسان كنفانی نویسنده شناخته‌شده فلسطینی است كه در سال 1936 متولد شد. دوازده‌سالگی او مصادف با فاجعه دیریاسین بود و در پی این اتفاق و شكست نیروهای عرب، او به‌همراه خانواده‌اش مجبور به مهاجرت به سوریه شد. او از همان دوران نوجوانی‌اش شاهد مصیبت‌های زندگی مردمش بود و در جوانی‌اش به فعالیت‌های سیاسی وارد شد. او در سال 1952 فعالیت‌های سیاسی‌اش را در جنبش ملی‌گرایان عرب آغاز كرد و سال بعد، به سازمان آزادی‌بخش فلسطین پیوست. او در سال‌های بعد از این با نشریات ملی‌گرای فلسطینی همكاری كرد و در چند نشریه نیز به عنوان سردبیر فعالیت كرد و در دهه شصت یكی از بزرگ‌ترین رهبران مبارزات فلسطینی‌ها به‌شمار می‌رفت. غلامرضا امامی در بخشی از دیباچه كتاب، درباره آشنایی‌اش با غسان كنفانی نوشته: «داستان آشنایی من با غسان به سال‌هایی دیر و دور برمی‌گردد؛ به ‌روزگاری كه شوری در سر بود و شوقی در دل. نخستین‌بار قصه زیبای او «چیزی كه از بین نمی‌رود» را در سفری به بیروت خواندم. آن قصه را با دیگر داستان‌هایش به ایران آوردم. داستان‌هایی یافتم به‌دور از شعارزدگی كه از شعوری بلند سخن می‌راند و با شوری ژرف نگاشته شده بودند. به زمانی كه دوست یگانه‌ام «خسرو»- خسرو گلسرخی- چندماهی مهمانم بود و در خانه‌ام می‌زیست، برگردان برخی از داستان‌ها را برای او می‌خواندم. آن یار مهربان سخت پای می‌فشرد كه همه این قصه‌های زیبا به پارسی درآید.» «قصه‌ها»، گزیده‌ای از چند مجموعه داستان غسان كنفانی است و مترجم داستان‌ها را بر اساس زمان نگارششان پشت هم آورده تا هم روند داستان‌نویسی نویسنده معلوم شود و هم تصویری از زمانه او به دست داده شود. در داستان اول كتاب با عنوان «چیزی كه از بین نمی‌رود» می‌خوانیم: «قطار نفس‌زنان مسیر زیبای خود را به سوی تهران می‌پیماید. پیش از آن‌كه آبادان را ترك كنیم، بازرس قطار به ما گفت باید مواظب خودمان باشیم، چون راه دراز است و دزدان منتظر تاریكی شب‌اند تا به شیوه معمول خود زندگی كنند... تصمیم گرفتم نخوابم... كتاب مصوری در دست داشتم كه می‌توانستم در طول شب آن را بخوانم... نویسنده كتاب كسی است كه احساس و فهمش از حد معمول بیشتر است. كوپه ساده‌ای در قطار گیرم آمده است. روبه‌روی من یك دختر زیبای ایرانی نشسته بود كه در تمام مدت كنجكاوانه به من نگاه می‌كرد؛ شاید فكر می‌كرد من یك دزدم!... به من اطمینان نداشت... پیرمردی، كه ظاهرا پدر دختر بود، پیش از اینكه قطار حركت خود را در این سفر طولانی آغاز كند به خواب رفت... دوست عرب‌زبانی پهلویم نشسته بود و بیرون را تماشا می‌كرد؛ خوب بود كه زیاد حرف نمی‌زد... بهترین ویژگی این دوست كم‌حرفی اوست. اگر هم می‌خواست حرف بزند، زبانش عربی بود...».
قندیل كوچك
«قندیل كوچك» داستانی است از غسان كنفانی كه این نیز با ترجمه غلامرضا امامی و توسط كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان منتشر شده است. «قندیل كوچك»، داستانی است برای گروه‌های سنی ج و د و پرستو احدی نیز تصویرگر ترجمه فارسی این داستان است. این داستان اگرچه برای كودكان نوشته شده اما مفهومی عمیق در خود دارد. در این داستان، امیری پیر كه در همه عمرش به دادگری و نیكویی مشهور بوده، مرده و تنها بازمانده او دختر كوچكی است كه نمی‌توانست به جای پدر فرمانروایی كند. امیر وصیتی عجیب برای دخترش به‌جا گذاشته بود و خطاب به دخترش نوشته بود كه هر زمان كه توانستی خورشید را به قصر بیاوری آن‌گاه می‌توانی بر تخت من بنشینی وگرنه همه عمر باید در صندوق چوبی دربسته‌ای زندگی كنی. وصیت عجیب امیر، دخترش را به دردسر می‌اندازد و او هرچه فكر می‌كند نمی‌فهمد كه چگونه می‌تواند خورشید را به داخل قصر بیاورد. در آخر، خورشید با حضور همه مردم در قصر، به درون قصر می‌تابد.
قدس رویای ما
«قدس رویای ما»، عنوان كتابی است كه كودكان فلسطینی نویسنده و تصویرگرش هستند و غلامرضا امامی آن را به فارسی برگردانده و كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان منتشرش كرده است. امامی در پیشگفتار كتاب نوشته: «سال جهانی كودك حقایق تلخی را از زندگی بیش‌تر كودكان جهان آشكار كرده است: گرسنگی، محرومیت، ترس، بیماری، نبودن مراقبت‌های پزشكی، نبودن شرایط مطلوب فرهنگی و پرورشی، تبعیض بر اساس رنگ، مذهب یا نژاد... و همه بدبختی‌هایی كه كودكان سیاره زمین در پیدایش آن‌ها نقشی نداشته‌اند. اما كودك فلسطینی به خاطر دردها و رنج‌های ویژه خود از همه كودكان جهان جداست. او كودكی است فلسطینی، اما بدون فلسطین نه میهنی دارد و نه زمینی، مگر در اندیشه‌ها و رویاهایش و در كتاب‌ها و داستان‌هایش... و شاید در آینده‌اش. ما از كودكان فلسطینی خواستیم كه قدس را در رویاهایشان برایمان بكشند... ما صدها نقاشی گرد آوردیم همه شبیه به هم و درعین‌حال گونه‌گون، اما همه آن‌ها تكان‌دهنده. نقاشی‌هایی نمایشگر رنج و سختی كه موضوع اصلی آن‌ها نشانه‌های رازگونه سرزمین فلسطین بود و خاطرات حمله‌های هوایی. آن‌ها سرزمین ما را دزدیدند، و كودكی ما را. ولی هنوز قدس برای كودكان فلسطینی هزاران داستان و اسباب‌بازی و نقاشی در خود نهفته دارد...». نقاشی‌ها و نوشته‌های كودكان فلسطینی همگی در یك چیز مشترك‌اند و آن آرزوی بازگشت به فلسطین و دیدن قدس. گرچه بسیاری از این كودكان هرگز قدس را ندیده‌اند، اما هریك در ذهنشان تصویری از آن ساخته و كشیده‌اند. در ادامه تعدادی از جملاتی كه كودكان فلسطینی در كنار نقاشی‌هایشان از قدس كشیده‌اند را می‌خوانیم: «خداوند روزی دوبار به قدس نگاه می‌كند»، «خدایا! خدایا! خدایا! چه‌قدر دوست دارم كه به سرزمین فلسطین برگردم، و در آن‌جا برای همیشه زندگی كنم ای خدا!... ای خدا! بازگشت به فلسطین، به سرزمین زیبای فلسطین... فلسطین»، «آرزوی من بازگشت به قدس است. برای دیدن مكان‌های مقدس، سرزمین سرسبز و خاك حاصلخیزش، برای دیدن گیاهان زیبا و تصویرهای قشنگ محبوبم قدس. امیدم این است كه فلسطین روزی دوباره از آن ما شود»، «ای قدس! هم‌چون تو، من تنها هستم... ملیت من بی‌تو كامل نیست. من بی‌تو غریبه‌ام و زندگیم بی‌برگشت به سویت هم‌چون زندان است».

قصه‌ها
«قصه‌ها» عنوان مجموعه داستانی است از غسان كنفانی كه مدتی پیش با ترجمه غلامرضا امامی و در نشر روزبهان منتشر شد. غسان كنفانی نویسنده شناخته‌شده فلسطینی است كه در سال 1936 متولد شد. دوازده‌سالگی او مصادف با فاجعه دیریاسین بود و در پی این اتفاق و شكست نیروهای عرب، او به‌همراه خانواده‌اش مجبور به مهاجرت به سوریه شد. او از همان دوران نوجوانی‌اش شاهد مصیبت‌های زندگی مردمش بود و در جوانی‌اش به فعالیت‌های سیاسی وارد شد. او در سال 1952 فعالیت‌های سیاسی‌اش را در جنبش ملی‌گرایان عرب آغاز كرد و سال بعد، به سازمان آزادی‌بخش فلسطین پیوست. او در سال‌های بعد از این با نشریات ملی‌گرای فلسطینی همكاری كرد و در چند نشریه نیز به عنوان سردبیر فعالیت كرد و در دهه شصت یكی از بزرگ‌ترین رهبران مبارزات فلسطینی‌ها به‌شمار می‌رفت. غلامرضا امامی در بخشی از دیباچه كتاب، درباره آشنایی‌اش با غسان كنفانی نوشته: «داستان آشنایی من با غسان به سال‌هایی دیر و دور برمی‌گردد؛ به ‌روزگاری كه شوری در سر بود و شوقی در دل. نخستین‌بار قصه زیبای او «چیزی كه از بین نمی‌رود» را در سفری به بیروت خواندم. آن قصه را با دیگر داستان‌هایش به ایران آوردم. داستان‌هایی یافتم به‌دور از شعارزدگی كه از شعوری بلند سخن می‌راند و با شوری ژرف نگاشته شده بودند. به زمانی كه دوست یگانه‌ام «خسرو»- خسرو گلسرخی- چندماهی مهمانم بود و در خانه‌ام می‌زیست، برگردان برخی از داستان‌ها را برای او می‌خواندم. آن یار مهربان سخت پای می‌فشرد كه همه این قصه‌های زیبا به پارسی درآید.» «قصه‌ها»، گزیده‌ای از چند مجموعه داستان غسان كنفانی است و مترجم داستان‌ها را بر اساس زمان نگارششان پشت هم آورده تا هم روند داستان‌نویسی نویسنده معلوم شود و هم تصویری از زمانه او به دست داده شود. در داستان اول كتاب با عنوان «چیزی كه از بین نمی‌رود» می‌خوانیم: «قطار نفس‌زنان مسیر زیبای خود را به سوی تهران می‌پیماید. پیش از آن‌كه آبادان را ترك كنیم، بازرس قطار به ما گفت باید مواظب خودمان باشیم، چون راه دراز است و دزدان منتظر تاریكی شب‌اند تا به شیوه معمول خود زندگی كنند... تصمیم گرفتم نخوابم... كتاب مصوری در دست داشتم كه می‌توانستم در طول شب آن را بخوانم... نویسنده كتاب كسی است كه احساس و فهمش از حد معمول بیشتر است. كوپه ساده‌ای در قطار گیرم آمده است. روبه‌روی من یك دختر زیبای ایرانی نشسته بود كه در تمام مدت كنجكاوانه به من نگاه می‌كرد؛ شاید فكر می‌كرد من یك دزدم!... به من اطمینان نداشت... پیرمردی، كه ظاهرا پدر دختر بود، پیش از اینكه قطار حركت خود را در این سفر طولانی آغاز كند به خواب رفت... دوست عرب‌زبانی پهلویم نشسته بود و بیرون را تماشا می‌كرد؛ خوب بود كه زیاد حرف نمی‌زد... بهترین ویژگی این دوست كم‌حرفی اوست. اگر هم می‌خواست حرف بزند، زبانش عربی بود...».
قندیل كوچك
«قندیل كوچك» داستانی است از غسان كنفانی كه این نیز با ترجمه غلامرضا امامی و توسط كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان منتشر شده است. «قندیل كوچك»، داستانی است برای گروه‌های سنی ج و د و پرستو احدی نیز تصویرگر ترجمه فارسی این داستان است. این داستان اگرچه برای كودكان نوشته شده اما مفهومی عمیق در خود دارد. در این داستان، امیری پیر كه در همه عمرش به دادگری و نیكویی مشهور بوده، مرده و تنها بازمانده او دختر كوچكی است كه نمی‌توانست به جای پدر فرمانروایی كند. امیر وصیتی عجیب برای دخترش به‌جا گذاشته بود و خطاب به دخترش نوشته بود كه هر زمان كه توانستی خورشید را به قصر بیاوری آن‌گاه می‌توانی بر تخت من بنشینی وگرنه همه عمر باید در صندوق چوبی دربسته‌ای زندگی كنی. وصیت عجیب امیر، دخترش را به دردسر می‌اندازد و او هرچه فكر می‌كند نمی‌فهمد كه چگونه می‌تواند خورشید را به داخل قصر بیاورد. در آخر، خورشید با حضور همه مردم در قصر، به درون قصر می‌تابد.
قدس رویای ما
«قدس رویای ما»، عنوان كتابی است كه كودكان فلسطینی نویسنده و تصویرگرش هستند و غلامرضا امامی آن را به فارسی برگردانده و كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان منتشرش كرده است. امامی در پیشگفتار كتاب نوشته: «سال جهانی كودك حقایق تلخی را از زندگی بیش‌تر كودكان جهان آشكار كرده است: گرسنگی، محرومیت، ترس، بیماری، نبودن مراقبت‌های پزشكی، نبودن شرایط مطلوب فرهنگی و پرورشی، تبعیض بر اساس رنگ، مذهب یا نژاد... و همه بدبختی‌هایی كه كودكان سیاره زمین در پیدایش آن‌ها نقشی نداشته‌اند. اما كودك فلسطینی به خاطر دردها و رنج‌های ویژه خود از همه كودكان جهان جداست. او كودكی است فلسطینی، اما بدون فلسطین نه میهنی دارد و نه زمینی، مگر در اندیشه‌ها و رویاهایش و در كتاب‌ها و داستان‌هایش... و شاید در آینده‌اش. ما از كودكان فلسطینی خواستیم كه قدس را در رویاهایشان برایمان بكشند... ما صدها نقاشی گرد آوردیم همه شبیه به هم و درعین‌حال گونه‌گون، اما همه آن‌ها تكان‌دهنده. نقاشی‌هایی نمایشگر رنج و سختی كه موضوع اصلی آن‌ها نشانه‌های رازگونه سرزمین فلسطین بود و خاطرات حمله‌های هوایی. آن‌ها سرزمین ما را دزدیدند، و كودكی ما را. ولی هنوز قدس برای كودكان فلسطینی هزاران داستان و اسباب‌بازی و نقاشی در خود نهفته دارد...». نقاشی‌ها و نوشته‌های كودكان فلسطینی همگی در یك چیز مشترك‌اند و آن آرزوی بازگشت به فلسطین و دیدن قدس. گرچه بسیاری از این كودكان هرگز قدس را ندیده‌اند، اما هریك در ذهنشان تصویری از آن ساخته و كشیده‌اند. در ادامه تعدادی از جملاتی كه كودكان فلسطینی در كنار نقاشی‌هایشان از قدس كشیده‌اند را می‌خوانیم: «خداوند روزی دوبار به قدس نگاه می‌كند»، «خدایا! خدایا! خدایا! چه‌قدر دوست دارم كه به سرزمین فلسطین برگردم، و در آن‌جا برای همیشه زندگی كنم ای خدا!... ای خدا! بازگشت به فلسطین، به سرزمین زیبای فلسطین... فلسطین»، «آرزوی من بازگشت به قدس است. برای دیدن مكان‌های مقدس، سرزمین سرسبز و خاك حاصلخیزش، برای دیدن گیاهان زیبا و تصویرهای قشنگ محبوبم قدس. امیدم این است كه فلسطین روزی دوباره از آن ما شود»، «ای قدس! هم‌چون تو، من تنها هستم... ملیت من بی‌تو كامل نیست. من بی‌تو غریبه‌ام و زندگیم بی‌برگشت به سویت هم‌چون زندان است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.