|

گردش مسالمت‌آمیز قدرت

باید ما هر روز از غرب این درس حقیقی در نحوه گردش مسالمت‌آمیز قدرت را فراگیریم تا معنای حقیقی دموکراسی را دریابیم؛ بزرگ‌ترین نظریه سیاسی که ثبات داخلی و صلح و آرامش را برای غرب به ارمغان آورده است. ما خارج از این جهان زندگی می‌کنیم، خارج از چارچوب سیاسی و دموکراتیک آن و خارج از معانی انسانی که آدمی را تصمیم‌گیرنده اول و آخر در همه ابعاد حکومت‌داری قلمداد می‌کند. دموکراسی در هیچ‌جا جز غرب وجود ندارد. آزادی و حقوق‌ بشر فقط در آنجاست. این در حالی است که ما 14 قرن پیش بزرگ‌ترین اصول و قواعد و ارزش‌های حقوق‌بشری و احترام به انسانیت و کرامت را داشتیم. ما در آن زمان میراثی طاهر و پاکیزه داشتیم که از اصحاب پیامبر اسلام نشئت می‌گرفت و در دوران زمامداری خلفای چهارگانه به بار نشسته بود. امروزه اما شیفته آزادی‌ها و حقوق‌ بشر در غرب می‌شویم و از اینکه کرامت انسانی حفظ می‌شود، در تعجب می‌مانیم؛ حال آنکه خودمان همه این قوانین و نظریه‌ها را وضع کرده بودیم اما به دلیل سهل‌انگاری و غفلت آنها را از دست دادیم. آن وقت به جای حکومت‌های عادلانه، حکومت‌های ستمگرانه نشست و حاکمانی را سر کار آوردیم که فقط با زور قادر به حکومت‌کردن هستند و به این ترتیب از یک دیکتاتوری به دیکتاتوری دیگر و از یک طاغوت به طاغوتی دیگر کشیده شدیم. گویی این غربی‌ها هستند که میراث دینی و ارزش‌های انسانی و فضایل و آزادی‌ها و شرایع آسمانی والای ما را گرفته و آنها را به میثاق‌ها و معاهدات انسانی فراگیر جهانی تبدیل کرده‌اند و امروزه همان‌ها را دوباره به خود ما صادر می‌کنند. برای درک گردش مسالمت‌آمیز قدرت باید به نمونه بریتانیا نگریست. «دیوید کامرون» بدون اینکه کسی از او خواسته باشد، به‌آرامی و بدون ‌تلاشی از ریاست حزب محافظه‌کاران و در نتیجه از کرسی نخست‌وزیری کنار کشید تا فرد دیگری جانشین او شود. او از مقامش استعفا داد و استعفایش دارای معنایی سیاسی، حزبی، ادبی و اخلاقی بود زیرا نتیجه رفراندوم 23 ژوئن را باخته بود. زیرا اکثریت مردم بریتانیا تصمیم گرفتند از اتحادیه اروپا خارج شوند. گویی نتیجه این همه‌پرسی علیه او بود. چون او طرفدار بقای بریتانیا در این اتحادیه بود. بلافاصله او اعلام کرد از قدرت کناره خواهد گرفت تا نشان دهد که قدرت برایش غنیمتی نیست که باید با چنگ و دندان آن را حفظ کرد. نحوه این انتقال دو، سه روز بیشتر طول نکشید و «ترزا می» وزیر کشور جانشین او در کرسی حزب و نخست‌وزیری شد و قرار است تا سال 2020 در این مقام بماند، مگر اینکه گزینه بهتری برای جانشینی او پیدا شود. دیدیم که این انتقال قدرت احتیاج به هیچ انقلاب یا کودتایی نداشت. حتی مخالفان به خیابان نریختند تا خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شوند. این در حالی است که در کشورهای ما یک حاکم تا زمان مرگ به کرسی قدرت چسبیده و از آن فرود نمی‌آید. یا باید با یک انقلاب خونین او را مجبور به ترک قدرت کرد یا او با سرکوب‌هایش کشوری را به نابودی بکشاند. کافی است به چند کشور عرب منطقه نگاهی بیندازید تا متوجه شوید چگونه حکومت کرده یا از حکومت کنار رفته‌اند. یکی دچار انقلاب و هرج‌ومرج شده، دیگری بر اثر یک جنگ داخلی به ویرانه‌ای تبدیل شده و دیگری در میان اختلافات سیاسی و نظامی دست‌وپا می‌زند. در بریتانیا دیدیم هیچ‌کس به این روند انتقال قدرت اعتراضی نکرد. هیچ‌کس نگفت چرا یک زن باید جانشین نخست‌وزیر شود، مگر یک مرد نیست که به میدان بیاید یا این چه بلای شومی است که بر سر ما آمد. ترزا می، یکی از دو زنی بود که باید به عنوان نخست‌وزیر انتخاب می‌شد. او به این ترتیب دومین زنی خواهد بود که در تاریخ بریتانیا بعد از «مارگارت تاچر» به این مقام رسیده است. در جبهه مقابل، زن دیگری هست که در حزب کارگر تلاش می‌کند ریاست حزب را به دست آورد. اگر او هم پیروز شود به این معنا خواهد بود که رئیس دولت و رئیس اپوزیسیون هر دو زن هستند. در آن سوی اقیانوس اطلس می‌رود که «هیلاری کلینتون» زمام قدرت را در کاخ سفید به دست گیرد. اگر او هم پیروز شود، نخستین رئیس‌جمهور زن در آمریکا خواهد بود. به این ترتیب زنان قدرت را در دو کشور مهم و تأثیرگذارجهانی به دست خواهند گرفت. آیا اینها برای ما نیز آموزنده خواهد بود؟

باید ما هر روز از غرب این درس حقیقی در نحوه گردش مسالمت‌آمیز قدرت را فراگیریم تا معنای حقیقی دموکراسی را دریابیم؛ بزرگ‌ترین نظریه سیاسی که ثبات داخلی و صلح و آرامش را برای غرب به ارمغان آورده است. ما خارج از این جهان زندگی می‌کنیم، خارج از چارچوب سیاسی و دموکراتیک آن و خارج از معانی انسانی که آدمی را تصمیم‌گیرنده اول و آخر در همه ابعاد حکومت‌داری قلمداد می‌کند. دموکراسی در هیچ‌جا جز غرب وجود ندارد. آزادی و حقوق‌ بشر فقط در آنجاست. این در حالی است که ما 14 قرن پیش بزرگ‌ترین اصول و قواعد و ارزش‌های حقوق‌بشری و احترام به انسانیت و کرامت را داشتیم. ما در آن زمان میراثی طاهر و پاکیزه داشتیم که از اصحاب پیامبر اسلام نشئت می‌گرفت و در دوران زمامداری خلفای چهارگانه به بار نشسته بود. امروزه اما شیفته آزادی‌ها و حقوق‌ بشر در غرب می‌شویم و از اینکه کرامت انسانی حفظ می‌شود، در تعجب می‌مانیم؛ حال آنکه خودمان همه این قوانین و نظریه‌ها را وضع کرده بودیم اما به دلیل سهل‌انگاری و غفلت آنها را از دست دادیم. آن وقت به جای حکومت‌های عادلانه، حکومت‌های ستمگرانه نشست و حاکمانی را سر کار آوردیم که فقط با زور قادر به حکومت‌کردن هستند و به این ترتیب از یک دیکتاتوری به دیکتاتوری دیگر و از یک طاغوت به طاغوتی دیگر کشیده شدیم. گویی این غربی‌ها هستند که میراث دینی و ارزش‌های انسانی و فضایل و آزادی‌ها و شرایع آسمانی والای ما را گرفته و آنها را به میثاق‌ها و معاهدات انسانی فراگیر جهانی تبدیل کرده‌اند و امروزه همان‌ها را دوباره به خود ما صادر می‌کنند. برای درک گردش مسالمت‌آمیز قدرت باید به نمونه بریتانیا نگریست. «دیوید کامرون» بدون اینکه کسی از او خواسته باشد، به‌آرامی و بدون ‌تلاشی از ریاست حزب محافظه‌کاران و در نتیجه از کرسی نخست‌وزیری کنار کشید تا فرد دیگری جانشین او شود. او از مقامش استعفا داد و استعفایش دارای معنایی سیاسی، حزبی، ادبی و اخلاقی بود زیرا نتیجه رفراندوم 23 ژوئن را باخته بود. زیرا اکثریت مردم بریتانیا تصمیم گرفتند از اتحادیه اروپا خارج شوند. گویی نتیجه این همه‌پرسی علیه او بود. چون او طرفدار بقای بریتانیا در این اتحادیه بود. بلافاصله او اعلام کرد از قدرت کناره خواهد گرفت تا نشان دهد که قدرت برایش غنیمتی نیست که باید با چنگ و دندان آن را حفظ کرد. نحوه این انتقال دو، سه روز بیشتر طول نکشید و «ترزا می» وزیر کشور جانشین او در کرسی حزب و نخست‌وزیری شد و قرار است تا سال 2020 در این مقام بماند، مگر اینکه گزینه بهتری برای جانشینی او پیدا شود. دیدیم که این انتقال قدرت احتیاج به هیچ انقلاب یا کودتایی نداشت. حتی مخالفان به خیابان نریختند تا خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شوند. این در حالی است که در کشورهای ما یک حاکم تا زمان مرگ به کرسی قدرت چسبیده و از آن فرود نمی‌آید. یا باید با یک انقلاب خونین او را مجبور به ترک قدرت کرد یا او با سرکوب‌هایش کشوری را به نابودی بکشاند. کافی است به چند کشور عرب منطقه نگاهی بیندازید تا متوجه شوید چگونه حکومت کرده یا از حکومت کنار رفته‌اند. یکی دچار انقلاب و هرج‌ومرج شده، دیگری بر اثر یک جنگ داخلی به ویرانه‌ای تبدیل شده و دیگری در میان اختلافات سیاسی و نظامی دست‌وپا می‌زند. در بریتانیا دیدیم هیچ‌کس به این روند انتقال قدرت اعتراضی نکرد. هیچ‌کس نگفت چرا یک زن باید جانشین نخست‌وزیر شود، مگر یک مرد نیست که به میدان بیاید یا این چه بلای شومی است که بر سر ما آمد. ترزا می، یکی از دو زنی بود که باید به عنوان نخست‌وزیر انتخاب می‌شد. او به این ترتیب دومین زنی خواهد بود که در تاریخ بریتانیا بعد از «مارگارت تاچر» به این مقام رسیده است. در جبهه مقابل، زن دیگری هست که در حزب کارگر تلاش می‌کند ریاست حزب را به دست آورد. اگر او هم پیروز شود به این معنا خواهد بود که رئیس دولت و رئیس اپوزیسیون هر دو زن هستند. در آن سوی اقیانوس اطلس می‌رود که «هیلاری کلینتون» زمام قدرت را در کاخ سفید به دست گیرد. اگر او هم پیروز شود، نخستین رئیس‌جمهور زن در آمریکا خواهد بود. به این ترتیب زنان قدرت را در دو کشور مهم و تأثیرگذارجهانی به دست خواهند گرفت. آیا اینها برای ما نیز آموزنده خواهد بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.