|

مدیر خدمتگزار

مصطفی ایزدی

رسم دیرینه بر این است که در پی درگذشت رجال سیاسی، مذهبی، اجتماعی، هنری و فرهنگی جامعه ما، برای نکوداشت نام و یاد آنها سنگ تمام می‌گذارند، اما چه بسیار افراد بی‌نام‌و‌نشانی هستند که شایستگی نکوداشت و تکریم در دوران حیات و پس از حیات دارند اما به دلیل اینکه در ردیف نامداران عرصه اجتماع نیستند، کسی ارزش‌های وجودی آنان را به افکار عمومی منتقل نمی‌‌کند. در این یادداشت، به شخصیت و مرام یکی از مدیران سازمان صداوسیما که دو، سه روز قبل به لقا‌ءالله پیوسته، می‌پردازم تا نام یک مدیر خدمتگزار و یک انسان وارسته به یادگار بماند. مدیری که 41 سال به طور مدام در سازمان خدمت کرد. 35 سال از این مدت را در سمت‌های مدیرکلی و مدیرعاملی سپری کرد و تا روزهای آخر عمر شریفش در دفتر خود حضور داشت. جعفر رحمانی در سال 1354 به‌عنوان کارمند جزء انبار وارد رادیو تلویزیون ملی ایران شد. جوان 30ساله متدینی بود که به استخدام سازمان درآمد و در آن سال‌هایی که متدینین یا به رادیو تلویزیون نمی‌رفتند یا به‌سختی جذب می‌شدند، ‌این جعفر رحمانی بود که ضمن حفظ مرام دینی‌اش، تا پیروزی انقلاب اسلامی در انبار کار کرد. با پیروزی انقلاب، در ایجاد نمازخانه و همکاری با مدیران انقلابی پیشگام شد. به‌مرور از انبار بیرون آمد و به دلیل شایستگی‌هایی که داشت، به مدیریت رسید. از سال 1360 که با او آشنا شدم تا همین چند روز پیش که به رحمت خدا پیوست، سال‌هایی چند مدیرکل امور اجتماعی رفاهی سازمان بود. سال‌هایی چند مدیرعامل تعاونی مصرف و پس از بازنشستگی، ‌یعنی حدود 16 سال مدیرعامل شرکت پشتیبانی خدمات صداوسیما بود. این مدیریت‌ها، جملگی درون‌سازمانی بود، اما چنان در حوزه‌های گوناگون و بخش‌های گسترده صداوسیما نقش داشت که تمامی مدیران و در مواقعی هم تمام پرسنل با ایشان سروکار داشتند، بنابراین رحمانی یکی از شناخته‌شده‌ترین مدیران داخلی سازمان از بدو پیروزی انقلاب تاکنون بود. اما ویژگی‌‌های او که انگیزه‌ام از نگارش این نوشته شد، همانا برشمردن آنهاست که او را در مدیریت موفق و مستدام کرد.
1- جعفر رحمانی تحصیلات آکادمیک نداشت اما به دلیل برخورداری از حافظه بسیار قوی، با ادبیات فارسی، قرآن و آموزه‌های آن و دانش اداری بسیار دمساز بود. به میزان قابل‌توجهی شعر و آیه‌های قرآن در حافظه داشت و بهره‌گیری از داشته‌های ذهنی‌اش، به‌موقع، سریع و متناسب بود. ناگفته نماند که در سال‌های آخر عمرش، شعر هم می‌سرود و اشعار او در حدی از پختگی و قوام بود که اهل فن آنها را می‌پذیرفتند. در مجموع او فردی باسواد و روشن‌بین بود.
این گزاره نشان می‌دهد که مدیران بی‌کَدوفَر می‌توانند در هر موقعیت اداری و اجرائی که هستند، از مطالعه فروگذار نکنند و از همه لحظات عمرشان در راستای ‌ دانایی و فرهیختگی استفاده کنند. حاجی‌رحمانی- تعبیری که رده‌های گوناگون سازمان صداوسیما برای جعفر رحمانی به کار می‌بردند- به جای بهره‌گرفتن از موقعیت‌ شغلی و بعضی رانت‌های مدرک دکترایی که دیگران بی‌زحمت رسیدند و به آن افتخار می‌کنند، مطالعه کرد و مطالعه کرد و مطالعه کرد تا به دیگران بیاموزد.
2- شاخص‌ترین ویژگی جعفر رحمانی، زبان شیرین، شادی‌آور و طنزهای فراوان او بوده که هر مخاطبی را چه در جمع دوستان و چه در برخورد با فردی که به دیدارش آمده بود، شاد می‌کرد. خنداندن دیگران، بدون اینکه دچار ابتذال و لودگی شود، از جاذبه‌های او بود. مقام و موقعیت مخاطبان نیز برایش تفاوت نداشت؛ در مقابل ریاست سازمان همان‌گونه طنز می‌گفت و او را می‌خنداند که برای یک کارگر ساده فضای سبز. طنزها و لطیفه‌های حاجی‌رحمانی، عموما از برداشت‌های خاطره‌انگیز او در محیط اداری و رخدادهایی که برایش پیش می‌آمد، ساخته می‌شد. تقریبا تمامی مدیریت‌هایی که داشت، در رابطه با حل‌وفصل مشکلات پرسنل سازمان بود؛ به همین دلیل همیشه اتاقش برای رفت‌وآمد کسانی که مشکلی داشتند باز بود؛ جالب‌تر اینکه هر ارباب‌رجوعی که وارد دفترش می‌شد، بدون خنده و روی شاداب از دفترش بیرون نمی‌رفت. سرزندگی، روی باز، لب خندان، روحیه مردمی و همتی که برای حل مشکلات مراجعه‌کنندگان داشت، در سازمان زبانزد خاص و عام بود. به نظرم اگر مدیری نتواند مشکلی را حل کند اما بتواند لبخندی را بر لبان گرفتاران بنشاند، بزرگ‌ترین خدمت را کرده است حاجی‌رحمانی این‌گونه به نیروهای صداوسیما، به‌ویژه کارگران و کارمندان جزء خدمت می‌کرد.
3- اگر بگویم آن بزرگ‌مرد دوست‌‌داشتنی، در کم‌کردن فاصله خود با دیگران، هیچ فرصتی را از دست نمی‌داد، سخن به گزاف نگفته‌ام. مدیرکلی در حد حاجی‌رحمانی، متواضع و خاکی و در‌عین‌حال سرفراز و بزرگ‌منش ندیده‌ام. به دلیل درازای مدتی که در سازمان مدیریت کرد و با همگان نشست و برخاست داشت و شوخی می‌کرد، ذهن و حافظه‌اش انباشته از خاطرات بود؛ کمتر دیده شد که از خاطرات تلخش سخن به میان بیاورد. پیوسته از خاطرات شیرینش می‌گفت تا دیگران را شاد کند و به وجد آورد. جعفر رحمانی به ورزش، خصوصا به فوتبال بسیار علاقه‌مند بود و اکثر مسابقات داخلی و خارجی را پیگیری می‌کرد. دانسته‌هایش از مسابقات فوتبال، به 50 سال قبل یا بیشتر برمی‌گشت. می‌دانست چه کسی، در چه مسابقه‌ای در دهه‌های پیش، چه افتخاراتی برای ورزش ایران به ارمغان آورده است. علاقه‌اش به ورزش باعث شد که وقتی مدیرکل امور رفاهی و اجتماعی سازمان بود، در توسعه امکانات و تجهیزات ورزشی اداره تربیت‌بدنی سازمان بکوشد و مجموعه ارزشمند و تحسین‌برانگیزی را برای پرسنل سازمان به یادگار بگذارد. خدایش رحمت کند که به همان سادگی که وارد سازمان شده بود، سازمان را و هم‌زمان دنیای خاکی را ترک و برای اولین‌بار دوستانش را ناراحت و گریان کرد.

رسم دیرینه بر این است که در پی درگذشت رجال سیاسی، مذهبی، اجتماعی، هنری و فرهنگی جامعه ما، برای نکوداشت نام و یاد آنها سنگ تمام می‌گذارند، اما چه بسیار افراد بی‌نام‌و‌نشانی هستند که شایستگی نکوداشت و تکریم در دوران حیات و پس از حیات دارند اما به دلیل اینکه در ردیف نامداران عرصه اجتماع نیستند، کسی ارزش‌های وجودی آنان را به افکار عمومی منتقل نمی‌‌کند. در این یادداشت، به شخصیت و مرام یکی از مدیران سازمان صداوسیما که دو، سه روز قبل به لقا‌ءالله پیوسته، می‌پردازم تا نام یک مدیر خدمتگزار و یک انسان وارسته به یادگار بماند. مدیری که 41 سال به طور مدام در سازمان خدمت کرد. 35 سال از این مدت را در سمت‌های مدیرکلی و مدیرعاملی سپری کرد و تا روزهای آخر عمر شریفش در دفتر خود حضور داشت. جعفر رحمانی در سال 1354 به‌عنوان کارمند جزء انبار وارد رادیو تلویزیون ملی ایران شد. جوان 30ساله متدینی بود که به استخدام سازمان درآمد و در آن سال‌هایی که متدینین یا به رادیو تلویزیون نمی‌رفتند یا به‌سختی جذب می‌شدند، ‌این جعفر رحمانی بود که ضمن حفظ مرام دینی‌اش، تا پیروزی انقلاب اسلامی در انبار کار کرد. با پیروزی انقلاب، در ایجاد نمازخانه و همکاری با مدیران انقلابی پیشگام شد. به‌مرور از انبار بیرون آمد و به دلیل شایستگی‌هایی که داشت، به مدیریت رسید. از سال 1360 که با او آشنا شدم تا همین چند روز پیش که به رحمت خدا پیوست، سال‌هایی چند مدیرکل امور اجتماعی رفاهی سازمان بود. سال‌هایی چند مدیرعامل تعاونی مصرف و پس از بازنشستگی، ‌یعنی حدود 16 سال مدیرعامل شرکت پشتیبانی خدمات صداوسیما بود. این مدیریت‌ها، جملگی درون‌سازمانی بود، اما چنان در حوزه‌های گوناگون و بخش‌های گسترده صداوسیما نقش داشت که تمامی مدیران و در مواقعی هم تمام پرسنل با ایشان سروکار داشتند، بنابراین رحمانی یکی از شناخته‌شده‌ترین مدیران داخلی سازمان از بدو پیروزی انقلاب تاکنون بود. اما ویژگی‌‌های او که انگیزه‌ام از نگارش این نوشته شد، همانا برشمردن آنهاست که او را در مدیریت موفق و مستدام کرد.
1- جعفر رحمانی تحصیلات آکادمیک نداشت اما به دلیل برخورداری از حافظه بسیار قوی، با ادبیات فارسی، قرآن و آموزه‌های آن و دانش اداری بسیار دمساز بود. به میزان قابل‌توجهی شعر و آیه‌های قرآن در حافظه داشت و بهره‌گیری از داشته‌های ذهنی‌اش، به‌موقع، سریع و متناسب بود. ناگفته نماند که در سال‌های آخر عمرش، شعر هم می‌سرود و اشعار او در حدی از پختگی و قوام بود که اهل فن آنها را می‌پذیرفتند. در مجموع او فردی باسواد و روشن‌بین بود.
این گزاره نشان می‌دهد که مدیران بی‌کَدوفَر می‌توانند در هر موقعیت اداری و اجرائی که هستند، از مطالعه فروگذار نکنند و از همه لحظات عمرشان در راستای ‌ دانایی و فرهیختگی استفاده کنند. حاجی‌رحمانی- تعبیری که رده‌های گوناگون سازمان صداوسیما برای جعفر رحمانی به کار می‌بردند- به جای بهره‌گرفتن از موقعیت‌ شغلی و بعضی رانت‌های مدرک دکترایی که دیگران بی‌زحمت رسیدند و به آن افتخار می‌کنند، مطالعه کرد و مطالعه کرد و مطالعه کرد تا به دیگران بیاموزد.
2- شاخص‌ترین ویژگی جعفر رحمانی، زبان شیرین، شادی‌آور و طنزهای فراوان او بوده که هر مخاطبی را چه در جمع دوستان و چه در برخورد با فردی که به دیدارش آمده بود، شاد می‌کرد. خنداندن دیگران، بدون اینکه دچار ابتذال و لودگی شود، از جاذبه‌های او بود. مقام و موقعیت مخاطبان نیز برایش تفاوت نداشت؛ در مقابل ریاست سازمان همان‌گونه طنز می‌گفت و او را می‌خنداند که برای یک کارگر ساده فضای سبز. طنزها و لطیفه‌های حاجی‌رحمانی، عموما از برداشت‌های خاطره‌انگیز او در محیط اداری و رخدادهایی که برایش پیش می‌آمد، ساخته می‌شد. تقریبا تمامی مدیریت‌هایی که داشت، در رابطه با حل‌وفصل مشکلات پرسنل سازمان بود؛ به همین دلیل همیشه اتاقش برای رفت‌وآمد کسانی که مشکلی داشتند باز بود؛ جالب‌تر اینکه هر ارباب‌رجوعی که وارد دفترش می‌شد، بدون خنده و روی شاداب از دفترش بیرون نمی‌رفت. سرزندگی، روی باز، لب خندان، روحیه مردمی و همتی که برای حل مشکلات مراجعه‌کنندگان داشت، در سازمان زبانزد خاص و عام بود. به نظرم اگر مدیری نتواند مشکلی را حل کند اما بتواند لبخندی را بر لبان گرفتاران بنشاند، بزرگ‌ترین خدمت را کرده است حاجی‌رحمانی این‌گونه به نیروهای صداوسیما، به‌ویژه کارگران و کارمندان جزء خدمت می‌کرد.
3- اگر بگویم آن بزرگ‌مرد دوست‌‌داشتنی، در کم‌کردن فاصله خود با دیگران، هیچ فرصتی را از دست نمی‌داد، سخن به گزاف نگفته‌ام. مدیرکلی در حد حاجی‌رحمانی، متواضع و خاکی و در‌عین‌حال سرفراز و بزرگ‌منش ندیده‌ام. به دلیل درازای مدتی که در سازمان مدیریت کرد و با همگان نشست و برخاست داشت و شوخی می‌کرد، ذهن و حافظه‌اش انباشته از خاطرات بود؛ کمتر دیده شد که از خاطرات تلخش سخن به میان بیاورد. پیوسته از خاطرات شیرینش می‌گفت تا دیگران را شاد کند و به وجد آورد. جعفر رحمانی به ورزش، خصوصا به فوتبال بسیار علاقه‌مند بود و اکثر مسابقات داخلی و خارجی را پیگیری می‌کرد. دانسته‌هایش از مسابقات فوتبال، به 50 سال قبل یا بیشتر برمی‌گشت. می‌دانست چه کسی، در چه مسابقه‌ای در دهه‌های پیش، چه افتخاراتی برای ورزش ایران به ارمغان آورده است. علاقه‌اش به ورزش باعث شد که وقتی مدیرکل امور رفاهی و اجتماعی سازمان بود، در توسعه امکانات و تجهیزات ورزشی اداره تربیت‌بدنی سازمان بکوشد و مجموعه ارزشمند و تحسین‌برانگیزی را برای پرسنل سازمان به یادگار بگذارد. خدایش رحمت کند که به همان سادگی که وارد سازمان شده بود، سازمان را و هم‌زمان دنیای خاکی را ترک و برای اولین‌بار دوستانش را ناراحت و گریان کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.