نه وقت میدهند، نه جا!
فاطمه قاسمزاده
۱- آموزش حق هر کودکی است؛ در هر کشوری که باشد. این همان چیزی است که رهبر انقلاب سال گذشته بر آن تأکید کردند و گفتند تمام کودکان مهاجر و پناهنده اعم از اینکه اوراق هویتی داشته باشند یا نه، میتوانند در مدارس کشور ثبتنام کنند. بااینحال قابلدرک است که کشورها بخواهند حضور افراد سایر ملیتها در محدوده مرزهای جغرافیاییشان قانونی یا ثبتشده باشد. درهمینراستا برای ثبتنام کودکان افغانستانی در مدارس ایران در سال گذشته و امسال روزهایی تعیین شد تا این کودکان ثبتنام شوند. امسال روزهای پنجم تا هفتم مردادماه تعیین شده تا کودکان افغانستانی با مراجعه به دفتر کفالت، کارت ویژه حمایت تحصیلی دریافت و پس از آن ثبتنام کنند.
۲- مهاجران افغانستانی در ایران به هفت گروه تقسیم میشوند که شش گروه اول به شکلی اوراق هویتی دارند؛ از گذرنامه تا کارت اقامت و پناهندگی. گروه هفتم آنهایی هستند که هیچ اوراق هویتیای ندارند و این گروه هستند که قرار است در روزهای جاری به دفاتر کفالت مراجعه کنند. براساس شیوهنامه منتشرشده برای ثبتنام این گروه، قرار است در سه روز تعیینشده بچههای افغانستانی، هم کارت ویژه حمایت تحصیلی دریافت کنند، هم معرفینامه سنجش سلامت بگیرند، هم آزمون تعیین سطح بدهند و هم ثبتنام موقت شوند. این در حالی است که در سال گذشته سنجش سلامت و تعیین سطح این افراد قبل از روزهای تعیینشده برای ثبتنام انجام میشد و تعداد روزهای ثبتنام نیز پنج روز بود که بعد هم تمدید شد. پرسش اینجاست که انجام همه این کارها در سه روز آنهم در شرایطی که بسیاری از خانوادهها از این طرح بیخبرند، چگونه امکانپذیر است؟
۳- پس از انجام ثبتنام موقت قرار است در شهریورماه کودکان افغانستانی ثبتنام قطعی شوند. در سال گذشته بنا بر اعلام آموزشوپرورش ۴۸ هزار کودک افغانستانی ثبتنام موقت کردند اما ۳۶ هزار نفر آنها ثبتنام قطعی را انجام دادند. این ریزش چگونه اتفاق افتاده است؟ پاسخهای چندی به این سؤال داده شده است؛ پیشتر دانشآموزان افغانستانی برای تحصیل ملزم به پرداخت شهریه بودند. پس از اینکه اعلام شد کودکان افغانستانی از هر نظر با کودکان ایرانی در تحصیل برابر هستند، این شهریه برداشته شد، اما مبالغی که تحت عنوان مشارکتهای مردمی از کودکان اخذ میشود هنوز پابرجا و تقریبا اجباری است. بسیاری از کودکان افغانستانی و حتی کودکان ایرانی فقیر امکان پرداخت این مبالغ را ندارند. از دیگر سو مدارس در صورتی کودکان افغانستانی را ثبتنام ميكنند که ظرفیت داشته باشند. در بسیاری از موارد، ظرفیت مدارس تکمیل اعلام میشود و این کودکان از تحصیل جا میمانند. سال گذشته به دلیل تکمیل ظرفیت مدارس، دو مدرسه مخصوص کودکان افغانستانی در منطقه ۱۲ ایجاد شد که اگرچه اقدام شایستهای بود، اما چون کودکان ایرانی را از افغانستانیها جدا میکرد، قابلنقد بود. همچنین
برای برخی از این کودکان که در مدارس نزدیک به آنها به دلیل تکمیل ظرفیت امکان تحصیل وجود نداشت، مدارسی دورتر از محل سکونتشان در نظر گرفته شد که به دلیل دوری و نبود وسایل ایاب و ذهاب، این هم مانع از تحصیل آنها شد. برخی از خانوادههای افغانستانی نیز کارت ویژه حمایت تحصیلی را دریافت کردند به این دلیل که در غیراینصورت کودکانشان رد مرز میشدند. اما از آن استفادهای نکردند.
۴- ثبتنام کودکان افغانستانی بدون اوراق شناسایی اقدامی بسیار مناسب است، اما نباید فراموش کرد برای اینکه این ایده عملی شود، باید زیرساختهای مناسب تعیین شود تا ریزش نداشته باشيم.
۱- آموزش حق هر کودکی است؛ در هر کشوری که باشد. این همان چیزی است که رهبر انقلاب سال گذشته بر آن تأکید کردند و گفتند تمام کودکان مهاجر و پناهنده اعم از اینکه اوراق هویتی داشته باشند یا نه، میتوانند در مدارس کشور ثبتنام کنند. بااینحال قابلدرک است که کشورها بخواهند حضور افراد سایر ملیتها در محدوده مرزهای جغرافیاییشان قانونی یا ثبتشده باشد. درهمینراستا برای ثبتنام کودکان افغانستانی در مدارس ایران در سال گذشته و امسال روزهایی تعیین شد تا این کودکان ثبتنام شوند. امسال روزهای پنجم تا هفتم مردادماه تعیین شده تا کودکان افغانستانی با مراجعه به دفتر کفالت، کارت ویژه حمایت تحصیلی دریافت و پس از آن ثبتنام کنند.
۲- مهاجران افغانستانی در ایران به هفت گروه تقسیم میشوند که شش گروه اول به شکلی اوراق هویتی دارند؛ از گذرنامه تا کارت اقامت و پناهندگی. گروه هفتم آنهایی هستند که هیچ اوراق هویتیای ندارند و این گروه هستند که قرار است در روزهای جاری به دفاتر کفالت مراجعه کنند. براساس شیوهنامه منتشرشده برای ثبتنام این گروه، قرار است در سه روز تعیینشده بچههای افغانستانی، هم کارت ویژه حمایت تحصیلی دریافت کنند، هم معرفینامه سنجش سلامت بگیرند، هم آزمون تعیین سطح بدهند و هم ثبتنام موقت شوند. این در حالی است که در سال گذشته سنجش سلامت و تعیین سطح این افراد قبل از روزهای تعیینشده برای ثبتنام انجام میشد و تعداد روزهای ثبتنام نیز پنج روز بود که بعد هم تمدید شد. پرسش اینجاست که انجام همه این کارها در سه روز آنهم در شرایطی که بسیاری از خانوادهها از این طرح بیخبرند، چگونه امکانپذیر است؟
۳- پس از انجام ثبتنام موقت قرار است در شهریورماه کودکان افغانستانی ثبتنام قطعی شوند. در سال گذشته بنا بر اعلام آموزشوپرورش ۴۸ هزار کودک افغانستانی ثبتنام موقت کردند اما ۳۶ هزار نفر آنها ثبتنام قطعی را انجام دادند. این ریزش چگونه اتفاق افتاده است؟ پاسخهای چندی به این سؤال داده شده است؛ پیشتر دانشآموزان افغانستانی برای تحصیل ملزم به پرداخت شهریه بودند. پس از اینکه اعلام شد کودکان افغانستانی از هر نظر با کودکان ایرانی در تحصیل برابر هستند، این شهریه برداشته شد، اما مبالغی که تحت عنوان مشارکتهای مردمی از کودکان اخذ میشود هنوز پابرجا و تقریبا اجباری است. بسیاری از کودکان افغانستانی و حتی کودکان ایرانی فقیر امکان پرداخت این مبالغ را ندارند. از دیگر سو مدارس در صورتی کودکان افغانستانی را ثبتنام ميكنند که ظرفیت داشته باشند. در بسیاری از موارد، ظرفیت مدارس تکمیل اعلام میشود و این کودکان از تحصیل جا میمانند. سال گذشته به دلیل تکمیل ظرفیت مدارس، دو مدرسه مخصوص کودکان افغانستانی در منطقه ۱۲ ایجاد شد که اگرچه اقدام شایستهای بود، اما چون کودکان ایرانی را از افغانستانیها جدا میکرد، قابلنقد بود. همچنین
برای برخی از این کودکان که در مدارس نزدیک به آنها به دلیل تکمیل ظرفیت امکان تحصیل وجود نداشت، مدارسی دورتر از محل سکونتشان در نظر گرفته شد که به دلیل دوری و نبود وسایل ایاب و ذهاب، این هم مانع از تحصیل آنها شد. برخی از خانوادههای افغانستانی نیز کارت ویژه حمایت تحصیلی را دریافت کردند به این دلیل که در غیراینصورت کودکانشان رد مرز میشدند. اما از آن استفادهای نکردند.
۴- ثبتنام کودکان افغانستانی بدون اوراق شناسایی اقدامی بسیار مناسب است، اما نباید فراموش کرد برای اینکه این ایده عملی شود، باید زیرساختهای مناسب تعیین شود تا ریزش نداشته باشيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.