آقای «عیاری» حق شما این نیست
رخشان بنی اعتماد
- سال ۱۳۶3 یادم نیست از چه طریق برای دستیاری «کیانوش عیاری» در فیلم «تنوره دیو» دعوت شدم. همنسل بودیم و شناختم از او فیلمساز شناخته شدهای بود در میان جمع سینماگران سینمای آزاد. تنوره دیو دومین تولید بنیاد تازه پای فارابی بود و همه از مدیران بنیانگذار و کارکنان و تازه ورودها به عرصه سینِما در معرض تجربهای نو. امروز وقتی دستم به نوشتن این یادداشت میرود و یادآوری خاطرات آن سالها، دلیل زدگی و فاصلهگیریام از سینِما را در این دوران بیشتر حس میکنم. امکانات در حداقل ممکن و شور و انرژی همهمان بینهایت، پیشنهاد کار با عیاری شوقانگیز بود و ارزش این تجربه برای همیشه با من ماند. کار پیش تولید را در اتاقی در ساختمان شماره یک فارابی کوچه ایرج شروع کردیم. باز هم یادم نیست که چرا قرار براین شد که برنامهریزی پروژه را هم من انجام دهم. از همان ابتدای کار و برخورد با کیانوش دریافتم که آنچه را ما از فیلمنامه نوشته شده در دست داریم، کلیتی از یک قصه است و آنچه قرار است ساخته شود در ذهن بصری او آنچنان جا افتاده است که فقط بر پرده میشود دید. بخش اصلی کار در کویر کاشان فیلمبرداری میشد. گروهی که تعدادمان کم هم نبود به راه افتادیم. سفری به یاد ماندنی همراه با فیلمساز جوانی که با روحیه پر نشاط اما رفتار و تفکری به غایت بلوغیافته، لشگری را به دنبال خود میکشید با امکاناتی که نبود و بودجهای که نبود و بعدا قرار بود برسد. توصیف شرایط کار، در آن گرمای طاقتفرسای کویری، در حالی که بسیاری از روزها، حتی آب خنکی برای نوشیدن افراد گروه نبود به ذکر مصیبت میماند که از آن میگذرم؛ اما در همان شرایط، زیر هرم داغ آفتاب کویری، کیانوش فیلمش را نما به نما با چنان وسواس و حوصلهای میساخت که گویا پلاتوی یونیورسال را در اختیارش قرار داده بودند. در جزییات آنگونه دقیق و بر سرخواستهاش مصر بود که کار با او را برای خیلی از افراد گروه سخت میکرد، اما شک ندارم که تا سالها بعد و تا این زمان اگر موقعیت دوبارهای برای کار با او پیشآید همه آنها با اشتیاق ا ستقبال خواهند کرد؛ چرا که کار با عیاری کلاسی برای آموختن سینماست. برای خود من کار با عیاری مهمترین تجربه یادگیریام در سینِما بود و بارها به خودش گفتهام که هنوز هم مشتاقم روزی در پروژهای در کنار کار او باشم، هر چند که متواضعانه لبخند زده و خود را به نشنیدن زده. همه آنچه را که نوشتم شاید برای همه کسانی که از نزدیک با او کار کردهاند حرف تازهای نباشد اما میخواستم به اینجا برسم که همیشه حسرت کم کاری کسانی بر دل ماست که تعدادشان زیاد نیست و برای من، تقوایی و عیاری دو مهمتریناند. کسانی که فیلم نساختنشان جایی را در تاریخ سینمای ایران خالی میگذارد. حق عیاری از این سینِما این نیست. حق عیاری به شهادت آثارسینماییاش، این نیست. حق عیاری که وقتی برای تلویزیون هم سریال میسازد، احترام به شعور بیننده فراگیر را آنچنان نگاه میدارد که کم از آثار سینماییاش نیست، این نیست. حق عیاری صرفا بزرگداشت برگزار کردن و تقدیرنامه دادن نیست. حق عیاری فیلم ساختن است و برداشتن دغدغههایی که دست و پای او را بسته و ذهن خلاق و هوشمند او را درگیر کرده است. در همه این سالها با وجود ارتباط کاری و دوستی خانوادگی، همیشه او را شما و آقای عیاری نامیدهام و برای اولین بار در این نوشته او را با نام کوچک خواندهام ولی این چند جمله آخر را خطاب به خود شما مینویسم که آقای عیاری، خانه پدریتان آباد که سینمای تان را بسیار دوست میدارم و از شما بسیار آموختهام.
- سال ۱۳۶3 یادم نیست از چه طریق برای دستیاری «کیانوش عیاری» در فیلم «تنوره دیو» دعوت شدم. همنسل بودیم و شناختم از او فیلمساز شناخته شدهای بود در میان جمع سینماگران سینمای آزاد. تنوره دیو دومین تولید بنیاد تازه پای فارابی بود و همه از مدیران بنیانگذار و کارکنان و تازه ورودها به عرصه سینِما در معرض تجربهای نو. امروز وقتی دستم به نوشتن این یادداشت میرود و یادآوری خاطرات آن سالها، دلیل زدگی و فاصلهگیریام از سینِما را در این دوران بیشتر حس میکنم. امکانات در حداقل ممکن و شور و انرژی همهمان بینهایت، پیشنهاد کار با عیاری شوقانگیز بود و ارزش این تجربه برای همیشه با من ماند. کار پیش تولید را در اتاقی در ساختمان شماره یک فارابی کوچه ایرج شروع کردیم. باز هم یادم نیست که چرا قرار براین شد که برنامهریزی پروژه را هم من انجام دهم. از همان ابتدای کار و برخورد با کیانوش دریافتم که آنچه را ما از فیلمنامه نوشته شده در دست داریم، کلیتی از یک قصه است و آنچه قرار است ساخته شود در ذهن بصری او آنچنان جا افتاده است که فقط بر پرده میشود دید. بخش اصلی کار در کویر کاشان فیلمبرداری میشد. گروهی که تعدادمان کم هم نبود به راه افتادیم. سفری به یاد ماندنی همراه با فیلمساز جوانی که با روحیه پر نشاط اما رفتار و تفکری به غایت بلوغیافته، لشگری را به دنبال خود میکشید با امکاناتی که نبود و بودجهای که نبود و بعدا قرار بود برسد. توصیف شرایط کار، در آن گرمای طاقتفرسای کویری، در حالی که بسیاری از روزها، حتی آب خنکی برای نوشیدن افراد گروه نبود به ذکر مصیبت میماند که از آن میگذرم؛ اما در همان شرایط، زیر هرم داغ آفتاب کویری، کیانوش فیلمش را نما به نما با چنان وسواس و حوصلهای میساخت که گویا پلاتوی یونیورسال را در اختیارش قرار داده بودند. در جزییات آنگونه دقیق و بر سرخواستهاش مصر بود که کار با او را برای خیلی از افراد گروه سخت میکرد، اما شک ندارم که تا سالها بعد و تا این زمان اگر موقعیت دوبارهای برای کار با او پیشآید همه آنها با اشتیاق ا ستقبال خواهند کرد؛ چرا که کار با عیاری کلاسی برای آموختن سینماست. برای خود من کار با عیاری مهمترین تجربه یادگیریام در سینِما بود و بارها به خودش گفتهام که هنوز هم مشتاقم روزی در پروژهای در کنار کار او باشم، هر چند که متواضعانه لبخند زده و خود را به نشنیدن زده. همه آنچه را که نوشتم شاید برای همه کسانی که از نزدیک با او کار کردهاند حرف تازهای نباشد اما میخواستم به اینجا برسم که همیشه حسرت کم کاری کسانی بر دل ماست که تعدادشان زیاد نیست و برای من، تقوایی و عیاری دو مهمتریناند. کسانی که فیلم نساختنشان جایی را در تاریخ سینمای ایران خالی میگذارد. حق عیاری از این سینِما این نیست. حق عیاری به شهادت آثارسینماییاش، این نیست. حق عیاری که وقتی برای تلویزیون هم سریال میسازد، احترام به شعور بیننده فراگیر را آنچنان نگاه میدارد که کم از آثار سینماییاش نیست، این نیست. حق عیاری صرفا بزرگداشت برگزار کردن و تقدیرنامه دادن نیست. حق عیاری فیلم ساختن است و برداشتن دغدغههایی که دست و پای او را بسته و ذهن خلاق و هوشمند او را درگیر کرده است. در همه این سالها با وجود ارتباط کاری و دوستی خانوادگی، همیشه او را شما و آقای عیاری نامیدهام و برای اولین بار در این نوشته او را با نام کوچک خواندهام ولی این چند جمله آخر را خطاب به خود شما مینویسم که آقای عیاری، خانه پدریتان آباد که سینمای تان را بسیار دوست میدارم و از شما بسیار آموختهام.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.