|

خانه «توران» و تمرینی برای مدنیت90

علی کرمانیان-معمار

در هفته‌ای که گذشت تخریب بنای تاریخی خانه توران، خانه‌ای منتسب به ملکه توران، زن سوم رضاخان پهلوی، از سوی گروهی از معماران حرفه‌ای و شهروندان تهرانی به ارگان‌های ذی‌ربط اطلاع‌رسانی شد و در همکاری نزدیک شهرداری تهران، وزارت راه و شهرسازی، سازمان میراث فرهنگی و کمیته امداد امام‌خمینی(ره) و با رایزنی‌های انجام‌شده از سوی گروه معمارانی که پیشینه تاریخی بنا را در اختیار ارگان‌ها قرار داده بودند، درنهایت به صورت موقتی تخریب این بنا برای تعیین‌تکلیف کارشناسی متوقف شده و همچنین بنا از سوی سازمان میراث فرهنگی و به استناد مدارک ارائه‌شده، ثبت اضطراری شده است.

در بستر اجتماعی- سیاسی و فرهنگی امروز ایران، مجموعه اتفاقات حول موضوع خانه توران حائز اهمیت بسیار است. شاید حکایت ثبت خانه تاریخی توران بتواند شروعی برای بسترسازی‌های آتی فرهنگی
در به رسمیت‌شناختن ارزش تاریخی بناهای دوران معاصر ایران باشد. ارزش فرهنگی این‌گونه بناها کم از بناهای چند‌ هزارساله تاریخ معماری فلات ایران نیست و باید فرهنگ‌سازی‌های گسترده‌ای در راستای حفظ و مستندسازی، احیا و محقق‌کردن ملزومات بهره‌مندی شهروندان از حق استفاده آنها صورت گیرد.
میراث معاصر معماری ایران بعضا در تملک بخش خصوصی است و درنتیجه ارائه راه کار حفظ آنها مقوله‌ای پر از چالش‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است.
در صورتی‌که املاکی این‌چنینی تحت تولیت ارگان‌های دولتی باشد، با توجه به اینکه حفظ میراث فرهنگی ماهیتا از حقوق عمومی است، بدون شک حفاظت از آنها در شرح تعهدات رسمی این ارگان‌ها به‌عنوان حق‌الناس و بیت‌المال است. به‌هرحال، چه با مالکیت خصوصی و چه در تولیت بخش دولتی، همکاری بین ارگان‌های دولتی و شهروندان برای حفظ این آثار، باید از اولویت‌های جامعه و مدیریت شهری در سراسر ایران باشد.
حال، با توجه به تجربه بسیار موفق که به‌واسطه همکاری شهروندان و ارگان‌های درگیر در موضوع خانه توران اتفاق افتاده است، گروه تلگرامی توران متشکل از مجموعه‌ای از مدیران تصمیم‌گیرنده و شهروندان معمار و اصحاب رسانه، برآنند تا در رایزنی‌ها، از شش ارگان شامل معاونت علمی-فناوری ریاست‌جمهوری، وزارت راه و شهرسازی، شهرداری تهران، شورای شهر تهران، کمیته امداد امام‌خمینی(ره) و هیأتی متشکل از شهروندان معمار برای رایزنی‌های کارشناسی درباره آینده این بنا و سایر بناهای معاصر حائز اهمیت، در یک کارگروه تخصصی دعوت کنند.
دعوت از این ارگان‌ها از جانب مؤسسه پژوهشی مطالعات کلان‌شهر تهران صورت می‌گیرد و امید است در این رايزنی بین ارگان‌ها و شهروندان در خانه گفتمان معماری و شهر، بنایی از آثار معماری معاصر وارطان که در دو سال اخیر بازسازی و احیا شده است، برگزار شود.
شهروندان درگیر در این رایزنی‌ها صمیمانه امیدوارند تجربه خانه توران پایه‌گذار فرهنگ همکاری و همیاری ارگان‌های تصمیم‌گیرنده در شهر و شهروندان در چارچوب مدنیت و برای حفظ و احیای میراث معاصر معماری ایران باشد.

در هفته‌ای که گذشت تخریب بنای تاریخی خانه توران، خانه‌ای منتسب به ملکه توران، زن سوم رضاخان پهلوی، از سوی گروهی از معماران حرفه‌ای و شهروندان تهرانی به ارگان‌های ذی‌ربط اطلاع‌رسانی شد و در همکاری نزدیک شهرداری تهران، وزارت راه و شهرسازی، سازمان میراث فرهنگی و کمیته امداد امام‌خمینی(ره) و با رایزنی‌های انجام‌شده از سوی گروه معمارانی که پیشینه تاریخی بنا را در اختیار ارگان‌ها قرار داده بودند، درنهایت به صورت موقتی تخریب این بنا برای تعیین‌تکلیف کارشناسی متوقف شده و همچنین بنا از سوی سازمان میراث فرهنگی و به استناد مدارک ارائه‌شده، ثبت اضطراری شده است.

در بستر اجتماعی- سیاسی و فرهنگی امروز ایران، مجموعه اتفاقات حول موضوع خانه توران حائز اهمیت بسیار است. شاید حکایت ثبت خانه تاریخی توران بتواند شروعی برای بسترسازی‌های آتی فرهنگی
در به رسمیت‌شناختن ارزش تاریخی بناهای دوران معاصر ایران باشد. ارزش فرهنگی این‌گونه بناها کم از بناهای چند‌ هزارساله تاریخ معماری فلات ایران نیست و باید فرهنگ‌سازی‌های گسترده‌ای در راستای حفظ و مستندسازی، احیا و محقق‌کردن ملزومات بهره‌مندی شهروندان از حق استفاده آنها صورت گیرد.
میراث معاصر معماری ایران بعضا در تملک بخش خصوصی است و درنتیجه ارائه راه کار حفظ آنها مقوله‌ای پر از چالش‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است.
در صورتی‌که املاکی این‌چنینی تحت تولیت ارگان‌های دولتی باشد، با توجه به اینکه حفظ میراث فرهنگی ماهیتا از حقوق عمومی است، بدون شک حفاظت از آنها در شرح تعهدات رسمی این ارگان‌ها به‌عنوان حق‌الناس و بیت‌المال است. به‌هرحال، چه با مالکیت خصوصی و چه در تولیت بخش دولتی، همکاری بین ارگان‌های دولتی و شهروندان برای حفظ این آثار، باید از اولویت‌های جامعه و مدیریت شهری در سراسر ایران باشد.
حال، با توجه به تجربه بسیار موفق که به‌واسطه همکاری شهروندان و ارگان‌های درگیر در موضوع خانه توران اتفاق افتاده است، گروه تلگرامی توران متشکل از مجموعه‌ای از مدیران تصمیم‌گیرنده و شهروندان معمار و اصحاب رسانه، برآنند تا در رایزنی‌ها، از شش ارگان شامل معاونت علمی-فناوری ریاست‌جمهوری، وزارت راه و شهرسازی، شهرداری تهران، شورای شهر تهران، کمیته امداد امام‌خمینی(ره) و هیأتی متشکل از شهروندان معمار برای رایزنی‌های کارشناسی درباره آینده این بنا و سایر بناهای معاصر حائز اهمیت، در یک کارگروه تخصصی دعوت کنند.
دعوت از این ارگان‌ها از جانب مؤسسه پژوهشی مطالعات کلان‌شهر تهران صورت می‌گیرد و امید است در این رايزنی بین ارگان‌ها و شهروندان در خانه گفتمان معماری و شهر، بنایی از آثار معماری معاصر وارطان که در دو سال اخیر بازسازی و احیا شده است، برگزار شود.
شهروندان درگیر در این رایزنی‌ها صمیمانه امیدوارند تجربه خانه توران پایه‌گذار فرهنگ همکاری و همیاری ارگان‌های تصمیم‌گیرنده در شهر و شهروندان در چارچوب مدنیت و برای حفظ و احیای میراث معاصر معماری ایران باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.