|

اردک و لک‌لک را از چین وارد می‌کنیم

بهرام دبيري

این‌روزها از چیزهای زیادی رنج می‌بریم؛ از رکود اقتصادی تا بحران زیست‌محیطی؛ اما رنجی است غیرقابل‌تحمل‌تر از همه اینها و آن کج‌سلیقگی‌ای است که نگاه فرهنگی‌مان آن را اشاعه می‌دهد و هرروز بیشتر دارد در جامعه تکثیر می‌شود. برای رژه کاروان ایران در المپیک ریو لباسی طراحی و گفته شده از نمادهای فرهنگ ایرانی در آن استفاده شده است تا بتواند نماینده ایران در یک رویداد بین‌المللی باشد. اما تصاویری که از این لباس‌ها منتشر شده، نشان می‌دهد استفاده از آنها در المپیک جز خسارت، جز نمایش بدسلیقگی و جز کاستن از فرهنگ ملی و تاریخ کهن ایران چیزی نیست. لباس‌های بدرنگ و بدفرم که نمی‌دانم برای طراحی آن از چه کسانی استفاده و با چه کسانی مشورت شده است. وقتی ما در ایران جوانانی داریم که مسلط به علم طراحی لباس و پارچه و آشنا با فرهنگ ایران هستند، چگونه چنین لباسی دوخته شده است؟ پاسخ این سؤال را باید آنجا جست‌وجو کرد که از این جوانان هیچ استفاده‌ای نمی‌شود تا اراده کلان فرهنگی همچنان بر مدار بدسلیقگی بچرخد. رنج این بدسلیقگی را سال‌هاست که می‌بریم. از آن می‌گوییم و می‌شنویم اما کو گوش شنوا؟ وقتی صداوسیمای کشور که تأثیر گسترده‌ای بر سلیقه عمومی کشور دارد، از لباس گویندگان تا دکور و چیدمان صحنه‌اش از نظر بصری نه‌تنها چشم‌نواز نیست که نشان از نازل‌ترین سطح سلیقه دارد، چگونه منتظر هستیم که سلیقه خوب در جامعه گسترش پیدا کند. بخش دیگری از این نابسامانی و بدسلیقگی مفرط بر دیوارهای شهرمان نقش بسته است. آنها که آسمان بالای سرمان را می‌فروشند، بزک‌کردن بدسلیقه، بدرنگ و بی‌هویتی دیوارهای شهر را هم برعهده گرفته‌اند. در کجای دنیا بدون مشورت و مشاوره هیأت امنایی از هنرمندان و کارشناسان یک کشور؛ از نقاش و مجسمه‌ساز تا جامعه‌‌شناس و روان‌شناس برای محیط شهری‌شان تصمیم‌گیری می‌کنند که مسئولان ما یک‌تنه تصمیم می‌گیرند در کشوری که شش‌هزار سال تاریخ مجسمه‌سازی دارد، اردک و لک‌لک از چین وارد و در بزرگراه‌ها نصب کنند؟! این مگر چیزی جز بی‌اعتنایی به فرهنگ ملی است؟ این بدسلیقگی که در نظام کلان ارتباطی با مردم شاهد آن هستیم، اگر خسارتی بیشتر از خسارات اقتصادی و زیست‌محیطی نداشته باشد، کمتر ندارد چراکه این رفتارها ذهن و روح جامعه را متأثر می‌کند.

گاه از خودم می‌پرسم کجا زندگی می‌کنم؟ من در کشوری هستم که نقاش و مجسمه‌ساز و طراح لباس و دکور و گرافیست و خلاصه هنرمندان بسیاری دارد اما گویی همه این سرمایه‌ها یکجا نادیده گرفته شده‌اند. به همین خاطر است که یک روز يك وزیر می‌آید و می‌گوید که نقاشی را از دروس حذف کرده است، فردایش موزه را تبدیل به چلوکبابی می‌کنند، پس‌فردا بناهای تاریخی را به دست بولدوزر می‌سپارند و روز بعد هم درختان کهن را قطع می‌کنند تا به‌جایش ساخت‌وساز کنند. صدای هنرمندان هم به گوش هیچ‌کس نمی‌رسد.

این‌روزها از چیزهای زیادی رنج می‌بریم؛ از رکود اقتصادی تا بحران زیست‌محیطی؛ اما رنجی است غیرقابل‌تحمل‌تر از همه اینها و آن کج‌سلیقگی‌ای است که نگاه فرهنگی‌مان آن را اشاعه می‌دهد و هرروز بیشتر دارد در جامعه تکثیر می‌شود. برای رژه کاروان ایران در المپیک ریو لباسی طراحی و گفته شده از نمادهای فرهنگ ایرانی در آن استفاده شده است تا بتواند نماینده ایران در یک رویداد بین‌المللی باشد. اما تصاویری که از این لباس‌ها منتشر شده، نشان می‌دهد استفاده از آنها در المپیک جز خسارت، جز نمایش بدسلیقگی و جز کاستن از فرهنگ ملی و تاریخ کهن ایران چیزی نیست. لباس‌های بدرنگ و بدفرم که نمی‌دانم برای طراحی آن از چه کسانی استفاده و با چه کسانی مشورت شده است. وقتی ما در ایران جوانانی داریم که مسلط به علم طراحی لباس و پارچه و آشنا با فرهنگ ایران هستند، چگونه چنین لباسی دوخته شده است؟ پاسخ این سؤال را باید آنجا جست‌وجو کرد که از این جوانان هیچ استفاده‌ای نمی‌شود تا اراده کلان فرهنگی همچنان بر مدار بدسلیقگی بچرخد. رنج این بدسلیقگی را سال‌هاست که می‌بریم. از آن می‌گوییم و می‌شنویم اما کو گوش شنوا؟ وقتی صداوسیمای کشور که تأثیر گسترده‌ای بر سلیقه عمومی کشور دارد، از لباس گویندگان تا دکور و چیدمان صحنه‌اش از نظر بصری نه‌تنها چشم‌نواز نیست که نشان از نازل‌ترین سطح سلیقه دارد، چگونه منتظر هستیم که سلیقه خوب در جامعه گسترش پیدا کند. بخش دیگری از این نابسامانی و بدسلیقگی مفرط بر دیوارهای شهرمان نقش بسته است. آنها که آسمان بالای سرمان را می‌فروشند، بزک‌کردن بدسلیقه، بدرنگ و بی‌هویتی دیوارهای شهر را هم برعهده گرفته‌اند. در کجای دنیا بدون مشورت و مشاوره هیأت امنایی از هنرمندان و کارشناسان یک کشور؛ از نقاش و مجسمه‌ساز تا جامعه‌‌شناس و روان‌شناس برای محیط شهری‌شان تصمیم‌گیری می‌کنند که مسئولان ما یک‌تنه تصمیم می‌گیرند در کشوری که شش‌هزار سال تاریخ مجسمه‌سازی دارد، اردک و لک‌لک از چین وارد و در بزرگراه‌ها نصب کنند؟! این مگر چیزی جز بی‌اعتنایی به فرهنگ ملی است؟ این بدسلیقگی که در نظام کلان ارتباطی با مردم شاهد آن هستیم، اگر خسارتی بیشتر از خسارات اقتصادی و زیست‌محیطی نداشته باشد، کمتر ندارد چراکه این رفتارها ذهن و روح جامعه را متأثر می‌کند.

گاه از خودم می‌پرسم کجا زندگی می‌کنم؟ من در کشوری هستم که نقاش و مجسمه‌ساز و طراح لباس و دکور و گرافیست و خلاصه هنرمندان بسیاری دارد اما گویی همه این سرمایه‌ها یکجا نادیده گرفته شده‌اند. به همین خاطر است که یک روز يك وزیر می‌آید و می‌گوید که نقاشی را از دروس حذف کرده است، فردایش موزه را تبدیل به چلوکبابی می‌کنند، پس‌فردا بناهای تاریخی را به دست بولدوزر می‌سپارند و روز بعد هم درختان کهن را قطع می‌کنند تا به‌جایش ساخت‌وساز کنند. صدای هنرمندان هم به گوش هیچ‌کس نمی‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.