|

هاشمی و پاسخ تاریخی

نعمت احمدی . حقوقدان

موهبتی است که در آستانه 80سالگی و بعد از پنج دهه در میدان کارزار سیاست بودن، گزینه ناگزیر جامعه باشی؛ گزینه‌ای که اگر نیاید باید پاسخگوی تاریخ باشد. هاشمی‌رفسنجانی را می‌گویم. مردی که برای خواص از سال‌های 42 شناخته شده بود، مرد مبارزه و زندان و دربه‌دری. با پیروزی انقلاب اسلامی، نخستین چهره‌ای بود از اطرافیان حضرت امام(ره) که در تلویزیون ظاهر شد و حکم نخست‌وزیری مهندس بازرگان را خواند. از آن تاریخ تا امروز در میانه میدان ایستاده است. به گذشته پرسابقه آیت‌الله هاشمی کاری ندارم که در نطق واگذاری ریاست مجلس خبرگان نقل به مضمون گفت؛ به اندازه کافی ریاست و نایب‌رییسی در کارنامه‌ام دارم... اما وضع فعلی کاملا فرق دارد. گرفتاری معلمان تاریخ این است که گدار تاریخ را می‌شناسند و چون با فلسفه تاریخ سروکار دارند و نیز در گذشته تاریخی سیر می‌کنند همیشه افسوس تاریخی را در کارنامه خود دارند. معروف است وقتی ناصرالدین‌شاه به زیارت عتبات رفت و زمانی‌که در نجف سر قبر آغامحمدخان قاجار رسید با نوک پا به قبر کوفت و گفت؛ نمی‌شد آن شب زبان به کام می‌گرفتی و سکوت می‌کردی و فردا کارت را انجام می‌دادی؟ اشاره به کشتن دو آشپزی است که ظاهرا نصفه خربزه نوبرانه شاه را خوردند و وقتی آغامحمدخان قاجار روز بعد از آشپزهای خود خربزه خواست، خربزه درسته را آوردند و زمانی‌که با این پرسش شاه روبه‌روشدند که چرا خربزه درسته را آوردید و آن نیمه را بیاورید، شاه این دو نفر را حواله مرگ داد اما چون صدای اذان بلند شد و شب جمعه بود، دستور داد این دو نفر را در چادری بازداشت کنند و فردا سیاست کنند. معلوم است دو نفر راه‌حل را در کشتن شاه و فرار از معرکه جست‌وجو کردند. اشاره ناصرالدین‌شاه به این واقعه بود که اگر آغامحمدخان به دست آشپزهای خود کشته نمی‌شد، لشکری که به همراه داشت و عزم خراسان کرده بود مرزهای شرقی کشور را تثبیت می‌کرد و به‌یقین دولت روسیه تزاری نه می‌توانست بدون جنگ مناطق آسیای مرکزی یعنی شهرهای اصلی «سمرقند»، «بخارا»، «خوارزم» و «خیوه» را از ایران جدا کند و نه جنگ‌های قفقاز و آذربایجان اتفاق می‌افتاد و معاهده ترکمانچای و جدایی آذربایجان هرگز عملی نمی‌شد. با قدرتی که در آغامحمدخان قاجار سراغ داشتیم افغانستان هم از ایران جدا نمی‌شد. این فقط یک «اگر» تاریخی است یا اگر سعایت بدخواهان نتیجه نمی‌داد و همین ناصرالدین‌شاه در جوانی میرزاتقی‌خان امیرکبیر را در 48سالگی به تیغ جلاد نمی‌سپرد و سالیانی چند اداره امور کشور به دست امیرکبیر بود، حتما سرنوشت کشور ایران فرق می‌کرد. از اگرهای تاریخ که پیش پای معلمان این رشته است چندتایی برمی‌گردد به گذشته و سابقه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، «اگر» دیگر در زندگی سیاسی آیت‌الله هاشمی برمی‌گردد به ترکیب کاندیداهای انتخابات نهمین دوره ریاست‌جمهوری.
به این «اگر» توجه کنید، اگر در سال 84 انتخابات را با شخص آیت‌الله هاشمی به سرانجام می‌رساندیم و مانع از تفرقه‌ اصلاح‌طلبان بعدی می‌شدیم چه اتفاقی می‌افتاد؟ با سرازیرشدن صدها میلیارددلار به خزانه از فروش نفت با قیمت بالای صددلار، آیا امروزه با این تورم افزاینده و بیکاری پیدا و پنهان نگران‌کننده روبه‌رو بودیم؟ هشت سال دولت سازندگی و هشت سال دولت اصلاحات زمینه رشد و شکوفایی را در همه عرصه‌ها نمایان کرده بود و این هشت سال می‌توانست کشور را به اوج برساند. پیرامون شرایط فعلی، فقط به دو، سه موضوع اساسی تنها در عرصه نفت اشاره می‌کنم؛ بیش از 22 حوزه نفتی مشترک با همسایگان خود از دریای عمان تا خلیج‌فارس و مناطق مشترک با عراق و دریای خزر داریم، ظرف هشت سال گذشته اکثر فعالیت‌های اقتصادی این مناطق تعطیل یا نیمه تعطیل شده است حال اینکه عرب‌ها با سرعتی باورنکردنی از حوزه‌های نفتی مشترک مشغول بهره‌برداری هستند. شیب دریای عمان و خلیج‌فارس به طرف پایین‌دست است و قوانین حاکم برحوزه‌های نفتی مشترک هم تعریف شده است در برداشت از حوزه‌های نفتی مشترک به وسعت حوزه و قدرت و امکانات شرکا توجه نمی‌شود، هر یک از شرکا که امکان برداشت بیشتر در منطقه خود را داشته باشد از حوزه نفتی مشترک برداشت می‌کند، «پارس‌جنوبی»، «آزادگان»، حوزه نفتی «فروزان» و دیگرحوزه‌ها نمونه‌هایی از این دست به شمار می‌روند. تنها به حوزه مشترک «فروزان» که بین ایران و عربستان مشترک است اشاره می‌کنم؛ ایران روزانه 45‌هزار بشکه نفت برداشت می‌کند و عربستان 450‌هزار بشکه. آیا این کم‌توجهی به ثروت ملی نیست؟ «پارس‌جنوبی» وضع بهتری ندارد، کشور کوچک قطر که عمر استقلالش کمتر از سن نگارنده است ظرف همین چند سال گذشته با برداشت از حوزه نفتی مشترک با ما، به چنان ثروتی افسانه‌ای دست یافته است که ردپای این کشور مینیاتوری را در اکثر حوادث این روزهای منطقه می‌بینیم. از سوآپ نفت نمی‌گویم از خط لوله صلح که ناتمام ماند سخنی ندارم که بگویم. امروزه جامعه چه بخواهیم، چه نخواهیم با شرایط خاصی روبه‌رو است. روزی که نتیجه انتخابات سال 84 رقمی دیگر خورد چند کارخانه فعال داشتیم و تولید ناخالص ملی چه آماری را نشان می‌داد؟ خزانه مملکت چه میزان ذخیره داشت؟ حجم نقدینگی چقدر بود؟ و امروزه در کجای محور حرکت این کره خاکی ایستاده‌ایم. هشت سالی از بهار سال 84 گذشته است، هاشمی 72ساله امروز در مرز80 سالگی ایستاده است و تکیه برکوه خاطرات گذشته خود دارد. اگر نیاید، اگر دغدغه آن را داشته باشد که نمی‌توان کار کرد، باز به سرپل جدیدی از اگرهای تاریخ رسیده‌ایم که معلمان تاریخ در فردایی نه‌چندان دور هاشمی را نخواهند بخشید. او باید بیاید، او اگر آبرویی دارد که دارد اگر توانمندی‌هایش بیش از دیگران است که هست، اگر ایده‌هایش افقی باز را می‌نگرند، اگر حرمت جهانی دارد که دارد، همه و همه را از این آب و خاک به دست آورده و وامدار مردمان این‌دیار است. درنگ جایز نیست، او باید باور کند که مردم به او اقبال دارند وگرنه بدخواهان این روزها همه پرده‌ها را نمی‌دریدند و قلم‌های زهرآگین خود را علیه او به چرخش درنمی‌آوردند. سخن آخر اینکه؛ اگر هاشمی نیاید تاریخ او را نخواهد بخشید، هاشمی مختار است. تنها کافی است شناسنامه‌اش را بردارد و از پله‌های وزارت کشور بالا رود و شادمانی جشن حضور خود را از هر کوی و برزن شهر و روستا مشاهده کند، هاشمی تنها امروز فرصت دارد تا تاریخ‌ساز شود.
موهبتی است که در آستانه 80سالگی و بعد از پنج دهه در میدان کارزار سیاست بودن، گزینه ناگزیر جامعه باشی؛ گزینه‌ای که اگر نیاید باید پاسخگوی تاریخ باشد. هاشمی‌رفسنجانی را می‌گویم. مردی که برای خواص از سال‌های 42 شناخته شده بود، مرد مبارزه و زندان و دربه‌دری. با پیروزی انقلاب اسلامی، نخستین چهره‌ای بود از اطرافیان حضرت امام(ره) که در تلویزیون ظاهر شد و حکم نخست‌وزیری مهندس بازرگان را خواند. از آن تاریخ تا امروز در میانه میدان ایستاده است. به گذشته پرسابقه آیت‌الله هاشمی کاری ندارم که در نطق واگذاری ریاست مجلس خبرگان نقل به مضمون گفت؛ به اندازه کافی ریاست و نایب‌رییسی در کارنامه‌ام دارم... اما وضع فعلی کاملا فرق دارد. گرفتاری معلمان تاریخ این است که گدار تاریخ را می‌شناسند و چون با فلسفه تاریخ سروکار دارند و نیز در گذشته تاریخی سیر می‌کنند همیشه افسوس تاریخی را در کارنامه خود دارند. معروف است وقتی ناصرالدین‌شاه به زیارت عتبات رفت و زمانی‌که در نجف سر قبر آغامحمدخان قاجار رسید با نوک پا به قبر کوفت و گفت؛ نمی‌شد آن شب زبان به کام می‌گرفتی و سکوت می‌کردی و فردا کارت را انجام می‌دادی؟ اشاره به کشتن دو آشپزی است که ظاهرا نصفه خربزه نوبرانه شاه را خوردند و وقتی آغامحمدخان قاجار روز بعد از آشپزهای خود خربزه خواست، خربزه درسته را آوردند و زمانی‌که با این پرسش شاه روبه‌روشدند که چرا خربزه درسته را آوردید و آن نیمه را بیاورید، شاه این دو نفر را حواله مرگ داد اما چون صدای اذان بلند شد و شب جمعه بود، دستور داد این دو نفر را در چادری بازداشت کنند و فردا سیاست کنند. معلوم است دو نفر راه‌حل را در کشتن شاه و فرار از معرکه جست‌وجو کردند. اشاره ناصرالدین‌شاه به این واقعه بود که اگر آغامحمدخان به دست آشپزهای خود کشته نمی‌شد، لشکری که به همراه داشت و عزم خراسان کرده بود مرزهای شرقی کشور را تثبیت می‌کرد و به‌یقین دولت روسیه تزاری نه می‌توانست بدون جنگ مناطق آسیای مرکزی یعنی شهرهای اصلی «سمرقند»، «بخارا»، «خوارزم» و «خیوه» را از ایران جدا کند و نه جنگ‌های قفقاز و آذربایجان اتفاق می‌افتاد و معاهده ترکمانچای و جدایی آذربایجان هرگز عملی نمی‌شد. با قدرتی که در آغامحمدخان قاجار سراغ داشتیم افغانستان هم از ایران جدا نمی‌شد. این فقط یک «اگر» تاریخی است یا اگر سعایت بدخواهان نتیجه نمی‌داد و همین ناصرالدین‌شاه در جوانی میرزاتقی‌خان امیرکبیر را در 48سالگی به تیغ جلاد نمی‌سپرد و سالیانی چند اداره امور کشور به دست امیرکبیر بود، حتما سرنوشت کشور ایران فرق می‌کرد. از اگرهای تاریخ که پیش پای معلمان این رشته است چندتایی برمی‌گردد به گذشته و سابقه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، «اگر» دیگر در زندگی سیاسی آیت‌الله هاشمی برمی‌گردد به ترکیب کاندیداهای انتخابات نهمین دوره ریاست‌جمهوری.
به این «اگر» توجه کنید، اگر در سال 84 انتخابات را با شخص آیت‌الله هاشمی به سرانجام می‌رساندیم و مانع از تفرقه‌ اصلاح‌طلبان بعدی می‌شدیم چه اتفاقی می‌افتاد؟ با سرازیرشدن صدها میلیارددلار به خزانه از فروش نفت با قیمت بالای صددلار، آیا امروزه با این تورم افزاینده و بیکاری پیدا و پنهان نگران‌کننده روبه‌رو بودیم؟ هشت سال دولت سازندگی و هشت سال دولت اصلاحات زمینه رشد و شکوفایی را در همه عرصه‌ها نمایان کرده بود و این هشت سال می‌توانست کشور را به اوج برساند. پیرامون شرایط فعلی، فقط به دو، سه موضوع اساسی تنها در عرصه نفت اشاره می‌کنم؛ بیش از 22 حوزه نفتی مشترک با همسایگان خود از دریای عمان تا خلیج‌فارس و مناطق مشترک با عراق و دریای خزر داریم، ظرف هشت سال گذشته اکثر فعالیت‌های اقتصادی این مناطق تعطیل یا نیمه تعطیل شده است حال اینکه عرب‌ها با سرعتی باورنکردنی از حوزه‌های نفتی مشترک مشغول بهره‌برداری هستند. شیب دریای عمان و خلیج‌فارس به طرف پایین‌دست است و قوانین حاکم برحوزه‌های نفتی مشترک هم تعریف شده است در برداشت از حوزه‌های نفتی مشترک به وسعت حوزه و قدرت و امکانات شرکا توجه نمی‌شود، هر یک از شرکا که امکان برداشت بیشتر در منطقه خود را داشته باشد از حوزه نفتی مشترک برداشت می‌کند، «پارس‌جنوبی»، «آزادگان»، حوزه نفتی «فروزان» و دیگرحوزه‌ها نمونه‌هایی از این دست به شمار می‌روند. تنها به حوزه مشترک «فروزان» که بین ایران و عربستان مشترک است اشاره می‌کنم؛ ایران روزانه 45‌هزار بشکه نفت برداشت می‌کند و عربستان 450‌هزار بشکه. آیا این کم‌توجهی به ثروت ملی نیست؟ «پارس‌جنوبی» وضع بهتری ندارد، کشور کوچک قطر که عمر استقلالش کمتر از سن نگارنده است ظرف همین چند سال گذشته با برداشت از حوزه نفتی مشترک با ما، به چنان ثروتی افسانه‌ای دست یافته است که ردپای این کشور مینیاتوری را در اکثر حوادث این روزهای منطقه می‌بینیم. از سوآپ نفت نمی‌گویم از خط لوله صلح که ناتمام ماند سخنی ندارم که بگویم. امروزه جامعه چه بخواهیم، چه نخواهیم با شرایط خاصی روبه‌رو است. روزی که نتیجه انتخابات سال 84 رقمی دیگر خورد چند کارخانه فعال داشتیم و تولید ناخالص ملی چه آماری را نشان می‌داد؟ خزانه مملکت چه میزان ذخیره داشت؟ حجم نقدینگی چقدر بود؟ و امروزه در کجای محور حرکت این کره خاکی ایستاده‌ایم. هشت سالی از بهار سال 84 گذشته است، هاشمی 72ساله امروز در مرز80 سالگی ایستاده است و تکیه برکوه خاطرات گذشته خود دارد. اگر نیاید، اگر دغدغه آن را داشته باشد که نمی‌توان کار کرد، باز به سرپل جدیدی از اگرهای تاریخ رسیده‌ایم که معلمان تاریخ در فردایی نه‌چندان دور هاشمی را نخواهند بخشید. او باید بیاید، او اگر آبرویی دارد که دارد اگر توانمندی‌هایش بیش از دیگران است که هست، اگر ایده‌هایش افقی باز را می‌نگرند، اگر حرمت جهانی دارد که دارد، همه و همه را از این آب و خاک به دست آورده و وامدار مردمان این‌دیار است. درنگ جایز نیست، او باید باور کند که مردم به او اقبال دارند وگرنه بدخواهان این روزها همه پرده‌ها را نمی‌دریدند و قلم‌های زهرآگین خود را علیه او به چرخش درنمی‌آوردند. سخن آخر اینکه؛ اگر هاشمی نیاید تاریخ او را نخواهد بخشید، هاشمی مختار است. تنها کافی است شناسنامه‌اش را بردارد و از پله‌های وزارت کشور بالا رود و شادمانی جشن حضور خود را از هر کوی و برزن شهر و روستا مشاهده کند، هاشمی تنها امروز فرصت دارد تا تاریخ‌ساز شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.