|

غیبت دست‌راستی

مهرداد حجتی

کافه مثل همیشه نیست. اصلا همه مثل همیشه نیستند. هرکس سر در خود مشغول کاری است. یکی با گوشی همراهش مشغول است و دیگری با تبلت و آن یکی با روزنامه و مجله. همه هم درگیر موضوع روز. کمتر کسی حوصله حرف‌زدن دارد. جز این گارسون که سر هر میز که می‌رود، سراغ خبر تازه می‌گیرد. سر میز همیشگی هم همان سؤال را می‌پرسد: «چه خبر؟» بنده خدا دست‌چپی باید جواب دهد. می‌گوید: «مگر بناست دم‌به‌دقیقه خبری شود؟» گارسون دست‌بردار نیست. می‌گوید: «گفتم شاید خبری باشد». دست‌چپی با بی‌حوصلگی می‌گوید: «چرا این‌قدر برایت مهم است؟» گارسون که به نظر فرصت مغتنمی پیش آمده رضامندانه می‌گوید: «برای همه مهم است. همه دارند راجع به آن حرف می‌زنند. خُب مهم است. اگر نبود کسی راجع به آن حرف نمی‌زد. مهم است که همه دارند حرف می‌زنند». دست‌چپی که قدری از حق‌به‌جانب‌بودن گارسون کلافه شده می‌گوید: «چون همه راجع به آن حرف می‌زنند برای تو اهمیت پیدا کرده؟» گارسون که قدری غافلگیر شده، این‌پا‌وآن‌پا می‌کند و با تردید می‌گوید: «اگر مهم نبود کسی حرفی نمی‌زد. می‌زد؟» دست‌چپی بی‌حوصله‌تر از پیش می‌گوید: «حق با شماست. شما درست می‌گویید». اما گارسون قصد رفتن ندارد، می‌گوید: «اجازه هست؟» و پیش از آنکه پاسخی بشنود، روی صندلی خالی دست راست می‌نشیند. دقیقا جای «دست‌راستی». می‌پرسد: «امروز دوستتان نیامده؟» دست‌چپی می‌گوید: «خجالت کشیده لابد». گارسون می‌گوید: «بابت چه؟» دست‌چپی می‌گوید: «بابت اذیت و آزاری که به آن بنده خدا رساندند». گارسون با تعجب می‌گوید: «به آقای کیارستمی؟» دست‌چپی آهی می‌کشد و می‌گوید: «بله، آقای کیارستمی». گارسون کنجکاوتر می‌پرسد: «خیلی اذیتش کردند؟» دست‌چپی که دیگر مایل به ادامه این گفت‌وگو نیست می‌گوید: «شما امروز کاری نداری؟» گارسون که تمایلی به برخاستن ندارد، می‌گوید: «مزاحم شده‌ام؟» دست‌چپی با تأخیر می‌گوید: «مزاحم که نه. اما جز من توی این کافه مشتری‌های دیگری هم هستند. نمی‌خواهید سری به آنها بزنید؟ شاید با شما کار داشتند؟» گارسون حاضرجواب می‌گوید: «هرکس کار داشت صدا می‌کند». دست‌چپی که دچار رودربایستی شده است مستأصل از دک‌کردن او ناچار به ادامه گفت‌وگو می‌شود. می‌گوید: «بسیار خوب، سؤال بعدی؟» گارسون با لبخند رضایت می‌گوید: «واقعا آقای کیارستمی این‌قدر مهم بود؟» دست‌چپی که باز هم غافلگیر شده، می‌گوید: «فکر کردم شما اهمیت ایشان را فهمیده‌اید؟» گارسون بی‌هیچ پرده‌پوشی‌ای می‌گوید: «من که نمی‌شناختم. وقتی دیدم مردم دارند راجع به ایشان حرف می‌زنند، فهمیدم که باید مهم باشند وگرنه من که از ایشان چیزی نمی‌دانم». دست‌چپی با تعجب می‌گوید: «واقعا؟!» گارسون که از اعتراف پروایی ندارد، می‌گوید: «واقعا». دست‌چپی از صراحت گارسون خوشش می‌آید و قدری موضعش نسبت به او نرم می‌شود. می‌گوید: «می‌فهمم. وقتی این‌همه سال فیلم‌های ایشان را نشان ندهند و درباره ایشان هیچ برنامه تلویزیونی‌ای پخش نشود، طبیعی است که شناخته نشود. همه می‌شناسند. اما درعین‌حال نمی‌شناسند. همه این روزها می‌دانند مهم بوده و اما نمی‌دانند چرا مهم بوده؟! برعکس همه‌جای دنیا که او را خوب می‌شناخته‌اند و راجع به او برنامه تلویزیونی می‌ساخته‌اند». گارسون که به نظر کنجکاوتر شده، می‌گوید: «این‌قدر مهم بوده؟!» دست‌چپی بی‌درنگ پاسخ می‌دهد: «خیلی. شخصیت برجسته‌ای که سوای فیلم‌هایش، خودش نقش تأثیر‌گذاری داشته است». گارسون بلافاصله می‌پرسد: «روی چه؟» دست‌چپی که دیگر بی‌حوصله نشان نمی‌دهد، پاسخ می‌دهد: «روی خیلی چیزها. چه سینما، چه سیاست». گارسون مشتاقانه می‌پرسد: «فکر کردم ایشان فقط سینماگر بوده‌اند؟» دست‌چپی با حوصله می‌گوید: «بله سینماگر بودند. اما بی‌آنکه ایشان خودش بداند سیاست از او بهره می‌برد». گارسون که شگفت‌زده شده، می‌پرسد: «چطور؟» دست‌چپی می‌گوید: «سال‌هایی بود که خیلی‌ها به ما اعتنا نمی‌کردند. مشکلاتی در روابط بین‌المللی ما پیش آمده بود. حضور درخشان کیارستمی در جشنواره‌ها و تصویری که او از ایران نشان داد موضع آنها را نسبت به ما تغییر داد. به‌خصوص غربی‌ها را. بعد هم موج کیارستمی راه افتاد؛ هم در ایران و هم در جهان. نگاه او را خیلی‌ها دوست داشتند. شروع کردند شبیه او فیلم‌ساختن. تقریبا بیش از دو دهه سینمای ما زیر تأثیر او بود. نسلی از سینماگران پدید آمدند که آنها هم در جهان معروف شدند. مثل جعفر پناهی. در ایران خیلی‌ها مدیون ایشان هستند. همان‌طور که ایشان مدیون سَلَف خود «سهراب شهیدثالث» بود». گارسون که شگفتی‌اش برطرف نشده، درحالی‌که به اندازه پهنه صورتش می‌خندد، می‌گوید: «من هم به شما مدیونم». و از جایش برمی‌خیزد که برود، پیش از دورشدن می‌گوید: «واقعا آدم به این مهمی را اذیت می‌کردند؟!».

کافه مثل همیشه نیست. اصلا همه مثل همیشه نیستند. هرکس سر در خود مشغول کاری است. یکی با گوشی همراهش مشغول است و دیگری با تبلت و آن یکی با روزنامه و مجله. همه هم درگیر موضوع روز. کمتر کسی حوصله حرف‌زدن دارد. جز این گارسون که سر هر میز که می‌رود، سراغ خبر تازه می‌گیرد. سر میز همیشگی هم همان سؤال را می‌پرسد: «چه خبر؟» بنده خدا دست‌چپی باید جواب دهد. می‌گوید: «مگر بناست دم‌به‌دقیقه خبری شود؟» گارسون دست‌بردار نیست. می‌گوید: «گفتم شاید خبری باشد». دست‌چپی با بی‌حوصلگی می‌گوید: «چرا این‌قدر برایت مهم است؟» گارسون که به نظر فرصت مغتنمی پیش آمده رضامندانه می‌گوید: «برای همه مهم است. همه دارند راجع به آن حرف می‌زنند. خُب مهم است. اگر نبود کسی راجع به آن حرف نمی‌زد. مهم است که همه دارند حرف می‌زنند». دست‌چپی که قدری از حق‌به‌جانب‌بودن گارسون کلافه شده می‌گوید: «چون همه راجع به آن حرف می‌زنند برای تو اهمیت پیدا کرده؟» گارسون که قدری غافلگیر شده، این‌پا‌وآن‌پا می‌کند و با تردید می‌گوید: «اگر مهم نبود کسی حرفی نمی‌زد. می‌زد؟» دست‌چپی بی‌حوصله‌تر از پیش می‌گوید: «حق با شماست. شما درست می‌گویید». اما گارسون قصد رفتن ندارد، می‌گوید: «اجازه هست؟» و پیش از آنکه پاسخی بشنود، روی صندلی خالی دست راست می‌نشیند. دقیقا جای «دست‌راستی». می‌پرسد: «امروز دوستتان نیامده؟» دست‌چپی می‌گوید: «خجالت کشیده لابد». گارسون می‌گوید: «بابت چه؟» دست‌چپی می‌گوید: «بابت اذیت و آزاری که به آن بنده خدا رساندند». گارسون با تعجب می‌گوید: «به آقای کیارستمی؟» دست‌چپی آهی می‌کشد و می‌گوید: «بله، آقای کیارستمی». گارسون کنجکاوتر می‌پرسد: «خیلی اذیتش کردند؟» دست‌چپی که دیگر مایل به ادامه این گفت‌وگو نیست می‌گوید: «شما امروز کاری نداری؟» گارسون که تمایلی به برخاستن ندارد، می‌گوید: «مزاحم شده‌ام؟» دست‌چپی با تأخیر می‌گوید: «مزاحم که نه. اما جز من توی این کافه مشتری‌های دیگری هم هستند. نمی‌خواهید سری به آنها بزنید؟ شاید با شما کار داشتند؟» گارسون حاضرجواب می‌گوید: «هرکس کار داشت صدا می‌کند». دست‌چپی که دچار رودربایستی شده است مستأصل از دک‌کردن او ناچار به ادامه گفت‌وگو می‌شود. می‌گوید: «بسیار خوب، سؤال بعدی؟» گارسون با لبخند رضایت می‌گوید: «واقعا آقای کیارستمی این‌قدر مهم بود؟» دست‌چپی که باز هم غافلگیر شده، می‌گوید: «فکر کردم شما اهمیت ایشان را فهمیده‌اید؟» گارسون بی‌هیچ پرده‌پوشی‌ای می‌گوید: «من که نمی‌شناختم. وقتی دیدم مردم دارند راجع به ایشان حرف می‌زنند، فهمیدم که باید مهم باشند وگرنه من که از ایشان چیزی نمی‌دانم». دست‌چپی با تعجب می‌گوید: «واقعا؟!» گارسون که از اعتراف پروایی ندارد، می‌گوید: «واقعا». دست‌چپی از صراحت گارسون خوشش می‌آید و قدری موضعش نسبت به او نرم می‌شود. می‌گوید: «می‌فهمم. وقتی این‌همه سال فیلم‌های ایشان را نشان ندهند و درباره ایشان هیچ برنامه تلویزیونی‌ای پخش نشود، طبیعی است که شناخته نشود. همه می‌شناسند. اما درعین‌حال نمی‌شناسند. همه این روزها می‌دانند مهم بوده و اما نمی‌دانند چرا مهم بوده؟! برعکس همه‌جای دنیا که او را خوب می‌شناخته‌اند و راجع به او برنامه تلویزیونی می‌ساخته‌اند». گارسون که به نظر کنجکاوتر شده، می‌گوید: «این‌قدر مهم بوده؟!» دست‌چپی بی‌درنگ پاسخ می‌دهد: «خیلی. شخصیت برجسته‌ای که سوای فیلم‌هایش، خودش نقش تأثیر‌گذاری داشته است». گارسون بلافاصله می‌پرسد: «روی چه؟» دست‌چپی که دیگر بی‌حوصله نشان نمی‌دهد، پاسخ می‌دهد: «روی خیلی چیزها. چه سینما، چه سیاست». گارسون مشتاقانه می‌پرسد: «فکر کردم ایشان فقط سینماگر بوده‌اند؟» دست‌چپی با حوصله می‌گوید: «بله سینماگر بودند. اما بی‌آنکه ایشان خودش بداند سیاست از او بهره می‌برد». گارسون که شگفت‌زده شده، می‌پرسد: «چطور؟» دست‌چپی می‌گوید: «سال‌هایی بود که خیلی‌ها به ما اعتنا نمی‌کردند. مشکلاتی در روابط بین‌المللی ما پیش آمده بود. حضور درخشان کیارستمی در جشنواره‌ها و تصویری که او از ایران نشان داد موضع آنها را نسبت به ما تغییر داد. به‌خصوص غربی‌ها را. بعد هم موج کیارستمی راه افتاد؛ هم در ایران و هم در جهان. نگاه او را خیلی‌ها دوست داشتند. شروع کردند شبیه او فیلم‌ساختن. تقریبا بیش از دو دهه سینمای ما زیر تأثیر او بود. نسلی از سینماگران پدید آمدند که آنها هم در جهان معروف شدند. مثل جعفر پناهی. در ایران خیلی‌ها مدیون ایشان هستند. همان‌طور که ایشان مدیون سَلَف خود «سهراب شهیدثالث» بود». گارسون که شگفتی‌اش برطرف نشده، درحالی‌که به اندازه پهنه صورتش می‌خندد، می‌گوید: «من هم به شما مدیونم». و از جایش برمی‌خیزد که برود، پیش از دورشدن می‌گوید: «واقعا آدم به این مهمی را اذیت می‌کردند؟!».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.