درباره زوج کاساوتیس
مکاشفه بازیگری
ریچارد برادی
کمیاببودن شدید کارگردانان زن سبب شده آثار مشترک بازیگران زن و کارگردانان مرد که با یکدیگر ازدواج کردهاند، نقش مهمی در تاریخ سینما داشته باشد، اما از ازدواج کارگردانان زن با مردان بازیگر خبری نباشد. نکته عجیب و جالبتوجه اینکه جوهره سینمای مدرن ثمره دو زوج است، یکی در فرانسه (ژان لوک گدار کارگردان و آنا کارینا بازیگر) و دیگری در ایالات متحده (جان کاساوتیس بازیگر/کارگردان و جینا رولندز بازیگر). این واقعیت امروز بیشازپیش خود را نشان میدهد. قرار است مجموعه آثار «کاساوتیس / رولندز» در سینما متروگراف نیویورک نمایش داده شود و با فیلم «شب افتتاحیه» محصول 1977 و گفتوگویی با رولندز افتتاح شود. (کاساوتیس در سال 1989 در 59سالگی درگذشت). تاریخ سینما به قدمت برادران لومیر و از سال 1895 است. در نیمه دوم تاریخ سینما در 60 سال گذشته فیلمهای بزرگ بسیاری ساخته شده، اما اگر بخواهیم از دو مجموعه آثار نام ببریم که راهگشا بودهاند و هنوز هم ثمربخشند، آثار دو نفر از بیپرواترین و خلاقترین فیلمسازان هستند و این فیلمسازان جز گدار و کاساوتیس نیستند. گدار درباره کاساوتیس در گفتوگویی در سال 2000 گفت: «جان کاساوتیس که کمابیش همسنوسال من بود، کارگردان بزرگی بود و هنوز هم هست. من نمیتوانم خودم را در سینما همسنگ او تصور کنم. او برای من معرف سینمای خاصی است که خیلی والاتر است». گدار اواخر دهه 80 در تلویزیون فرانسه توضیح داد زمانی که او و کارینا در سال 1960 ازدواج کردند، چند نمونه سینمایی در ذهن داشت: «اورسن ولز بود و ریتا هیورث، جوزف فون اشترنبرگ و مارلنه دیتریش، ژان رنوار و کاترین هسلینگ. به خودم گفتم من هم میتوانم». اما او معتقد بود گرچه به این سیاق، چندین فیلم ساخت، اما نتوانست خیلی حس زندگی در آنها بدمد. برخلاف فیلمهایی که کارینا و گدار با هم ساختند، فیلمهای رولندز و کاساوتیس موفق شدند به زندگی بپردازند و سرشار از حس زندگی باشند. آن دو در سال 1954 ازدواج کردند و فقط با مرگ کاساوتیس از هم جدا شدند. فیلمهایشان را اغلب در خانه خود فیلمبرداری کردند؛ با کمک بازیگرانی که دوستانشان بودند (از بازیگران مشهوری مانند پیتر فالک و بن گازارا تا افراد بیتجربهای مثل سیمور کسل) و خانوادهشان (از جمله پدر و مادر کاساوتیس و رولندز). آنها حتی برای فیلمهایشان از جیب مایه گذاشتند. (کاساوتیس برای «چهرهها» خانهاش را به رهن گذاشت و از بانک وام گرفت). گدار، از طریق فیلترکردن بازی در قالبی مستند و کاساوتیس با به حد اعلارساندن بازیگری در حد مکاشفه. کاساوتیس بازیگرانش را در موقعیتهای بهشدت دراماتیک قرار میداد و فیلمهایش براساس فیلمنامههایی دقیق ساخته میشد، اما وقتی دوربین به کار میافتاد، به بازیگران خود آزادی عمل فوقالعادهای میداد و از آنها میخواست در خود نمانند؛ مکاشفهای که ممکن بود از تکنیک کمک بگیرد، اما به آن وابسته نمیشد.
پیش از کاساوتیس فیلمسازی مستقل وجود داشت، اما کاساوتیس در همکاری با رولندز، موفق شد سینمای مستقلی بسازد که وامدار هالیوود بود-نه از لحاظ پیرنگ یا سبک، بلکه از جنبه جذابیت بازیگری و قدرت دراماتیک. آنها در این روند بارها دین خود را نیز به هالیوود ادا کردند، افقهای تازهای گشودند و امکانات بیشتری برای کارگردانهای همعصر خود یا جوانتر در هالیوود فراهم کردند.
منبع: نیویورکر
کمیاببودن شدید کارگردانان زن سبب شده آثار مشترک بازیگران زن و کارگردانان مرد که با یکدیگر ازدواج کردهاند، نقش مهمی در تاریخ سینما داشته باشد، اما از ازدواج کارگردانان زن با مردان بازیگر خبری نباشد. نکته عجیب و جالبتوجه اینکه جوهره سینمای مدرن ثمره دو زوج است، یکی در فرانسه (ژان لوک گدار کارگردان و آنا کارینا بازیگر) و دیگری در ایالات متحده (جان کاساوتیس بازیگر/کارگردان و جینا رولندز بازیگر). این واقعیت امروز بیشازپیش خود را نشان میدهد. قرار است مجموعه آثار «کاساوتیس / رولندز» در سینما متروگراف نیویورک نمایش داده شود و با فیلم «شب افتتاحیه» محصول 1977 و گفتوگویی با رولندز افتتاح شود. (کاساوتیس در سال 1989 در 59سالگی درگذشت). تاریخ سینما به قدمت برادران لومیر و از سال 1895 است. در نیمه دوم تاریخ سینما در 60 سال گذشته فیلمهای بزرگ بسیاری ساخته شده، اما اگر بخواهیم از دو مجموعه آثار نام ببریم که راهگشا بودهاند و هنوز هم ثمربخشند، آثار دو نفر از بیپرواترین و خلاقترین فیلمسازان هستند و این فیلمسازان جز گدار و کاساوتیس نیستند. گدار درباره کاساوتیس در گفتوگویی در سال 2000 گفت: «جان کاساوتیس که کمابیش همسنوسال من بود، کارگردان بزرگی بود و هنوز هم هست. من نمیتوانم خودم را در سینما همسنگ او تصور کنم. او برای من معرف سینمای خاصی است که خیلی والاتر است». گدار اواخر دهه 80 در تلویزیون فرانسه توضیح داد زمانی که او و کارینا در سال 1960 ازدواج کردند، چند نمونه سینمایی در ذهن داشت: «اورسن ولز بود و ریتا هیورث، جوزف فون اشترنبرگ و مارلنه دیتریش، ژان رنوار و کاترین هسلینگ. به خودم گفتم من هم میتوانم». اما او معتقد بود گرچه به این سیاق، چندین فیلم ساخت، اما نتوانست خیلی حس زندگی در آنها بدمد. برخلاف فیلمهایی که کارینا و گدار با هم ساختند، فیلمهای رولندز و کاساوتیس موفق شدند به زندگی بپردازند و سرشار از حس زندگی باشند. آن دو در سال 1954 ازدواج کردند و فقط با مرگ کاساوتیس از هم جدا شدند. فیلمهایشان را اغلب در خانه خود فیلمبرداری کردند؛ با کمک بازیگرانی که دوستانشان بودند (از بازیگران مشهوری مانند پیتر فالک و بن گازارا تا افراد بیتجربهای مثل سیمور کسل) و خانوادهشان (از جمله پدر و مادر کاساوتیس و رولندز). آنها حتی برای فیلمهایشان از جیب مایه گذاشتند. (کاساوتیس برای «چهرهها» خانهاش را به رهن گذاشت و از بانک وام گرفت). گدار، از طریق فیلترکردن بازی در قالبی مستند و کاساوتیس با به حد اعلارساندن بازیگری در حد مکاشفه. کاساوتیس بازیگرانش را در موقعیتهای بهشدت دراماتیک قرار میداد و فیلمهایش براساس فیلمنامههایی دقیق ساخته میشد، اما وقتی دوربین به کار میافتاد، به بازیگران خود آزادی عمل فوقالعادهای میداد و از آنها میخواست در خود نمانند؛ مکاشفهای که ممکن بود از تکنیک کمک بگیرد، اما به آن وابسته نمیشد.
پیش از کاساوتیس فیلمسازی مستقل وجود داشت، اما کاساوتیس در همکاری با رولندز، موفق شد سینمای مستقلی بسازد که وامدار هالیوود بود-نه از لحاظ پیرنگ یا سبک، بلکه از جنبه جذابیت بازیگری و قدرت دراماتیک. آنها در این روند بارها دین خود را نیز به هالیوود ادا کردند، افقهای تازهای گشودند و امکانات بیشتری برای کارگردانهای همعصر خود یا جوانتر در هالیوود فراهم کردند.
منبع: نیویورکر
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.