|

کودتای نافرجام به تنش میان آنکارا و واشنگتن منجر شد

کودتا در خدمت تسویه‌حساب

شاید هیچ‌چیز به اندازه یک کودتای شکست‌خورده نمی‌توانست پایه‌های قدرت «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه را مستحکم کند. کودتایی که قرار بود زیر پای اردوغان را خالی کند، حالا به ابزاری برای تحکیم قدرت او بدل شده است. اردوغان به مدد خام‌دستی نظامیان شورشی و هواداران حی‌وحاضرش ورق را برگرداند و حالا نه‌تنها با اقتدار به انجام وظایف روزانه خود در آنکارا بازگشته، بلکه مشغول تسویه‌حساب با دشمنان خود است.
از همین‌روست که اردوغان پس از شکست کودتا با صراحت آن را «موهبت الهی» خواند. او که در زمان کودتا در تعطیلات به سر می‌برد، با آرام‌شدن اوضاع ابتدا خود را نه به آنکارا بلکه به استانبول رساند، شهری که 60 درصد از جمعیت 14میلیون‌نفری آن از هواداران او هستند و بسیاری از آنها برای استقبال از رئیس‌جمهوری ترکیه خود را به فرودگاه آتاتورک رسانده بودند. این در حالی است که بر پایه آمار و ارقام تنها 10 درصد از جمعیت ترکیه از پیروان «فتح‌الله گولن»، روحانی مسلمان مخالف اردوغان هستند، کسی که سال‌هاست در تبعیدی خودخواسته مقیم ایالات متحده شده و اردوغان و هوادارانش می‌گویند کودتا کار او بوده است. گولن که صراحتا دست‌داشتن در کودتا را رد کرده است، هرگز پایگاه گسترده‌ای در ارتش ترکیه نداشته و همواره مخالف مداخله نظامی در سیاست بوده است. حامیان او بیشتر نیروهای پلیس این کشور هستند که در این کودتا مشخص شد همچنان به اردوغان وفادارند. با این همه اردوغان با استفاده از موقعیت کنونی، در تلاش برای تسویه‌حساب با رفیق قدیمی و دشمن کنونی خود است، امری که تنش میان دولت ترکیه و ایالات متحده را افزایش داده است.
بالاگرفتن تنش میان آنکارا و واشنگتن
تنش میان آمریکا و ترکیه پس از آن افزایش یافت که دولت ترکیه فتح‌الله گولن، روحانی در تبعید ساکن پنسیلوانیای آمریکا را به خاطر کودتا سرزنش کرد و وزارت امور خارجه آمریکا هم در بیانیه‌ای هرگونه دخالت در این کودتا را رد کرد. وزارت خارجه ترکیه روز گذشته در بیانیه‌ای ادعاها درباره نقش ایالات متحده در کودتای نافرجام اخیر را کاملا نادرست و مضر برای روابط دوجانبه میان آنکارا و واشنگتن خواند. اگرچه گولن بی‌درنگ اتهام‌ها علیه خود را رد کرد اما اردوغان از ایالات متحده خواست این روحانی در تبعید را به ترکیه تحویل دهد. اردوغان در سخنرانی روز شنبه خود در میان هوادارانش خطاب به واشنگتن گفت: «به شما هشدار داده بودم که این افراد در تلاش برای کودتا هستند، اما شما توجه نکردید. امروز پس از این کودتا یک بار دیگر تکرار می‌کنم.
این فرد ساکن پنسیلوانیا را به ما تحویل دهید. اگر ما شرکای راهبردی یکدیگر هستیم، اگر شرکای نمونه یکدیگر هستیم، لطفا با درخواست ما موافقت کنید. روی سخن من با آمریکاست. هر وقت شما درخواست استرداد فردی به عنوان تروریست را از ما داشتید، ما آن را تحویل دادیم. اکنون نوبت شماست تا این فرد را که در فهرست ترور ما قرار گرفته است، تحویل دهید». جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در پاسخ به این درخواست اردوغان در یک کنفرانس مطبوعاتی با هشدار نسبت به استفاده اردوغان از کودتا برای تسویه‌حساب با دشمنان خود گفت که ترکیه باید مدارک و شواهدی را مبنی بر دست‌داشتن گولن در این کودتا ارائه دهد. اردوغان و گولن هر دو از رهبران جنبش‌های اسلام‌گرا بودند و در برابر مخالفان سکولار با یکدیگر همکاری می‌کردند. با این همه اردوغان در سال‌های اخیر گولن را به راه‌اندازی کمپینی برای برکناری او از قدرت متهم کرده است.
گولن، اردوغان را به‌راه‌انداختن کودتا متهم کرد
این تنها اردوغان نبود که گولن را به هدایت کودتا متهم کرد؛ روحانی در تبعید هم رئیس‌جمهوری ترکیه را به انجام یک کودتای مرگ‌بار متهم کرد و با مقایسه‌کردن اردوغان با هیتلر گفت: این احتمال وجود دارد که این کودتا توسط حزب حاکم عدالت و توسعه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه به راه افتاده و با هدف واردکردن اتهامات بیشتر علیه طرفداران جنبش حیزمت و ارتش صورت گرفته باشد.
در پی کودتای نافرجام، وزیر دادگستری ترکیه از افزایش شمار افراد بازداشت‌شده دراین‌باره خبر داد و اعلام کرد تاکنون شش هزار نفر بازداشت شده‌اند. این افراد از مجموع قضات، سربازان و نظامیانی بودند که به اتهام تلاش برای براندازی نظام حاکم و کودتا بازداشت شده‌اند. این بازداشت‌ها به افزایش نگرانی از پر‌رنگ‌شدن اقتدارگرایی در ترکیه دامن زده است. در همین حال فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهور فرانسه اظهار کرد،‌ انتظار دارد در پی کودتای نافرجام اخیر در ترکیه، یک دوران سرکوب در این کشور وجود داشته باشد. از دیگر سو آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و مقامات اتحادیه اروپا از دولت ترکیه خواستند با کودتاگران طبق قانون رفتار کنند. اظهارات آنگلا مرکل در پی سخنان نخست‌وزیر ترکیه مبنی بر احتمال احیای مجازات اعدام و اجرای آن برای کودتاچیان ایراد شد. هم‌زمان با افزایش شمار بازداشت‌شدگان، رسانه‌های ترکیه از دستگیری «آکین اوزتورک» که پیش‌تر به عنوان رهبر کودتای این کشور معرفی شده بود، خبر دادند. اوزتورک در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰1۵ فرماندهی نیروهای هوایی ترکیه را برعهده داشت. پیش از این خبرگزاری دی‌اچ‌ای اعلام کرد، آکین اوزتورک، فرمانده سابق نیروی هوایی، رهبر اصلی کودتای ترکیه بوده است.
توقف فعالیت پایگاه هوایی اینجرلیک
در همین حال بر اساس برخی گزارش‌ها گروهی از سربازان ترکیه مستقر در پایگاه هوایی آمریکا در ترکیه در کودتای نافرجام اخیر شرکت کرده‌‌اند و از همین رو بمباران مواضع داعش در سوریه متوقف شده است. به گفته یکی از مقامات ترکیه، شورشیان جمعه‌شب از پایگاه اینجرلیک استفاده کرده بودند: «گروه کوچکی از نیروهای ترکیه مستقر در اینجرلیک از کودتا حمایت کرده بودند». دیگر شکی باقی نمانده که کودتای ترکیه شکست خورده و عدالت و توسعه هم با قدرتی بیش‌ازپیش در حال حکمرانی بر ترکیه است. با این حال رجب طیب اردوغان از هواداران خود خواسته که تا زمان آرام‌شدن کامل اوضاع در خیابان‌ها بمانند. در پاسخ به این درخواست، شنبه‌شب ده‌ها هزار نفر از مردم ترکیه در شهرهای مختلف این کشور با خواندن آواز و دردست‌داشتن پرچم ترکیه به حمایت از رجب طیب اردوغان برخاستند، امری که نشان داد کودتای نافرجام و کشته‌شدن بیش از 250 نفر به نفع رجب طیب اردوغان بود و دستاویزی برای افزایش اقتدارگرایی او.

شاید هیچ‌چیز به اندازه یک کودتای شکست‌خورده نمی‌توانست پایه‌های قدرت «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه را مستحکم کند. کودتایی که قرار بود زیر پای اردوغان را خالی کند، حالا به ابزاری برای تحکیم قدرت او بدل شده است. اردوغان به مدد خام‌دستی نظامیان شورشی و هواداران حی‌وحاضرش ورق را برگرداند و حالا نه‌تنها با اقتدار به انجام وظایف روزانه خود در آنکارا بازگشته، بلکه مشغول تسویه‌حساب با دشمنان خود است.
از همین‌روست که اردوغان پس از شکست کودتا با صراحت آن را «موهبت الهی» خواند. او که در زمان کودتا در تعطیلات به سر می‌برد، با آرام‌شدن اوضاع ابتدا خود را نه به آنکارا بلکه به استانبول رساند، شهری که 60 درصد از جمعیت 14میلیون‌نفری آن از هواداران او هستند و بسیاری از آنها برای استقبال از رئیس‌جمهوری ترکیه خود را به فرودگاه آتاتورک رسانده بودند. این در حالی است که بر پایه آمار و ارقام تنها 10 درصد از جمعیت ترکیه از پیروان «فتح‌الله گولن»، روحانی مسلمان مخالف اردوغان هستند، کسی که سال‌هاست در تبعیدی خودخواسته مقیم ایالات متحده شده و اردوغان و هوادارانش می‌گویند کودتا کار او بوده است. گولن که صراحتا دست‌داشتن در کودتا را رد کرده است، هرگز پایگاه گسترده‌ای در ارتش ترکیه نداشته و همواره مخالف مداخله نظامی در سیاست بوده است. حامیان او بیشتر نیروهای پلیس این کشور هستند که در این کودتا مشخص شد همچنان به اردوغان وفادارند. با این همه اردوغان با استفاده از موقعیت کنونی، در تلاش برای تسویه‌حساب با رفیق قدیمی و دشمن کنونی خود است، امری که تنش میان دولت ترکیه و ایالات متحده را افزایش داده است.
بالاگرفتن تنش میان آنکارا و واشنگتن
تنش میان آمریکا و ترکیه پس از آن افزایش یافت که دولت ترکیه فتح‌الله گولن، روحانی در تبعید ساکن پنسیلوانیای آمریکا را به خاطر کودتا سرزنش کرد و وزارت امور خارجه آمریکا هم در بیانیه‌ای هرگونه دخالت در این کودتا را رد کرد. وزارت خارجه ترکیه روز گذشته در بیانیه‌ای ادعاها درباره نقش ایالات متحده در کودتای نافرجام اخیر را کاملا نادرست و مضر برای روابط دوجانبه میان آنکارا و واشنگتن خواند. اگرچه گولن بی‌درنگ اتهام‌ها علیه خود را رد کرد اما اردوغان از ایالات متحده خواست این روحانی در تبعید را به ترکیه تحویل دهد. اردوغان در سخنرانی روز شنبه خود در میان هوادارانش خطاب به واشنگتن گفت: «به شما هشدار داده بودم که این افراد در تلاش برای کودتا هستند، اما شما توجه نکردید. امروز پس از این کودتا یک بار دیگر تکرار می‌کنم.
این فرد ساکن پنسیلوانیا را به ما تحویل دهید. اگر ما شرکای راهبردی یکدیگر هستیم، اگر شرکای نمونه یکدیگر هستیم، لطفا با درخواست ما موافقت کنید. روی سخن من با آمریکاست. هر وقت شما درخواست استرداد فردی به عنوان تروریست را از ما داشتید، ما آن را تحویل دادیم. اکنون نوبت شماست تا این فرد را که در فهرست ترور ما قرار گرفته است، تحویل دهید». جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در پاسخ به این درخواست اردوغان در یک کنفرانس مطبوعاتی با هشدار نسبت به استفاده اردوغان از کودتا برای تسویه‌حساب با دشمنان خود گفت که ترکیه باید مدارک و شواهدی را مبنی بر دست‌داشتن گولن در این کودتا ارائه دهد. اردوغان و گولن هر دو از رهبران جنبش‌های اسلام‌گرا بودند و در برابر مخالفان سکولار با یکدیگر همکاری می‌کردند. با این همه اردوغان در سال‌های اخیر گولن را به راه‌اندازی کمپینی برای برکناری او از قدرت متهم کرده است.
گولن، اردوغان را به‌راه‌انداختن کودتا متهم کرد
این تنها اردوغان نبود که گولن را به هدایت کودتا متهم کرد؛ روحانی در تبعید هم رئیس‌جمهوری ترکیه را به انجام یک کودتای مرگ‌بار متهم کرد و با مقایسه‌کردن اردوغان با هیتلر گفت: این احتمال وجود دارد که این کودتا توسط حزب حاکم عدالت و توسعه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه به راه افتاده و با هدف واردکردن اتهامات بیشتر علیه طرفداران جنبش حیزمت و ارتش صورت گرفته باشد.
در پی کودتای نافرجام، وزیر دادگستری ترکیه از افزایش شمار افراد بازداشت‌شده دراین‌باره خبر داد و اعلام کرد تاکنون شش هزار نفر بازداشت شده‌اند. این افراد از مجموع قضات، سربازان و نظامیانی بودند که به اتهام تلاش برای براندازی نظام حاکم و کودتا بازداشت شده‌اند. این بازداشت‌ها به افزایش نگرانی از پر‌رنگ‌شدن اقتدارگرایی در ترکیه دامن زده است. در همین حال فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهور فرانسه اظهار کرد،‌ انتظار دارد در پی کودتای نافرجام اخیر در ترکیه، یک دوران سرکوب در این کشور وجود داشته باشد. از دیگر سو آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و مقامات اتحادیه اروپا از دولت ترکیه خواستند با کودتاگران طبق قانون رفتار کنند. اظهارات آنگلا مرکل در پی سخنان نخست‌وزیر ترکیه مبنی بر احتمال احیای مجازات اعدام و اجرای آن برای کودتاچیان ایراد شد. هم‌زمان با افزایش شمار بازداشت‌شدگان، رسانه‌های ترکیه از دستگیری «آکین اوزتورک» که پیش‌تر به عنوان رهبر کودتای این کشور معرفی شده بود، خبر دادند. اوزتورک در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰1۵ فرماندهی نیروهای هوایی ترکیه را برعهده داشت. پیش از این خبرگزاری دی‌اچ‌ای اعلام کرد، آکین اوزتورک، فرمانده سابق نیروی هوایی، رهبر اصلی کودتای ترکیه بوده است.
توقف فعالیت پایگاه هوایی اینجرلیک
در همین حال بر اساس برخی گزارش‌ها گروهی از سربازان ترکیه مستقر در پایگاه هوایی آمریکا در ترکیه در کودتای نافرجام اخیر شرکت کرده‌‌اند و از همین رو بمباران مواضع داعش در سوریه متوقف شده است. به گفته یکی از مقامات ترکیه، شورشیان جمعه‌شب از پایگاه اینجرلیک استفاده کرده بودند: «گروه کوچکی از نیروهای ترکیه مستقر در اینجرلیک از کودتا حمایت کرده بودند». دیگر شکی باقی نمانده که کودتای ترکیه شکست خورده و عدالت و توسعه هم با قدرتی بیش‌ازپیش در حال حکمرانی بر ترکیه است. با این حال رجب طیب اردوغان از هواداران خود خواسته که تا زمان آرام‌شدن کامل اوضاع در خیابان‌ها بمانند. در پاسخ به این درخواست، شنبه‌شب ده‌ها هزار نفر از مردم ترکیه در شهرهای مختلف این کشور با خواندن آواز و دردست‌داشتن پرچم ترکیه به حمایت از رجب طیب اردوغان برخاستند، امری که نشان داد کودتای نافرجام و کشته‌شدن بیش از 250 نفر به نفع رجب طیب اردوغان بود و دستاویزی برای افزایش اقتدارگرایی او.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.