|

نمایشگاه کاوه گلستان در گالری شیرین برپا شد

داستان‌های عکاسانه

شرق: صدای عکاس در تاریکی گالری پیچیده، مردم به تماشای «سلف‌پرتره‌اش» نشسته‌اند اما چند قدم آن‌سوتر دوربین و دستگاه ضبط صدای کاوه گلستان که حالا غبار سال‌ها رویشان نشسته، یادآوری می‌کنند که اگر زنده مانده بود، 66ساله می‌شد.
شصت‌وششمین سال تولد کاوه گلستان، عکاس و فیلم‌بردار ایرانی امسال با نمایشگاهی از سوی همسرش و دیگر عکاسان در گالری شیرین برگزار شد. کاوه گلستان متولد 17 تیر 1329 بود که 13 سال قبل در جریان مأموریت تصویربرداری در عراق بر اثر انفجار مین کشته شد. در این نمایشگاه که روزهای 23 و 24 تیر برپا شده بود، حدود 70 عکس از مجموعه‌های مختلف گلستان روی دیوار رفت. این عکس‌ها به شیوه چاپ دستی از سوی خود عکاس منتشر شده بودند که تعدادی از آنها برای نمایشگاه انتخاب شدند. نمایشگاه در هر دو طبقه گالری شیرین برپا شده بود که در طبقه همکف آن عکس‌های پولوراید و فیلم‌های او و در طبقه بالا، عکس‌های سیاه‌وسفیدش از مجموعه‌های مختلف نمایش داده شده بودند. در کنار عکس‌های یک مجموعه، توضیحی نیز درباره آن مجموعه نوشته شده بود. در ورودی اولین بخشی که عکس‌ها به نمایش درآمده بودند، درباره آغاز کار گلستان چنین عنوان شده بود: «کاوه گلستان عکاسی را از سوژه‌های خیابانی در اوایل دهه 50 شروع کرد. در آن دوره مجموعه‌هایی چون کودکان، آلونک‌نشین‌های دولت‌آباد، بچه‌ها و مدرسه‌های روستاهای ایران با عنوان «توانا بود هر که دانا بود»، شکل گرفت. دوره اول کارهای گلستان سرشار از موضوع‌های اجتماعی با دیدی کاملا انسانی است که پایه‌های مجموعه‌های بعدی او را تشکیل داد».
یکی دیگر از مجموعه‌های شناخته‌شده کاوه گلستان شامل روسپی، کارگران و مجنون است که در فاصله سال‌های 53 تا 56 عکاسی و همیشه توسط خود کاوه گلستان به‌عنوان یک مجموعه سه‌تایی نام برده و معرفی شده است. این عکس‌ها نخستین‌بار در تالار عبید دانشگاه تهران در 11 اردیبهشت 56 به نمایش گذاشته شد. در توضیح این مجموعه‌ها نوشته شده بود: «مجموعه شهر نو روسپی‌ها در فاصله 53 تا 55 بعد از سماجت کاوه گلستان برای انجام این پروژه و پیگیری‌های مکرر با همکاری تنی‌چند از مددکاران شهر نو به ثبت رسید. تعداد زیادی از ساکنان شهر نو که در آنجا زندگی و کار می‌کردند، دچار مشکلات روانی، فقر، اعتیاد و کمبودهای اجتماعی بودند. مجموعه کارگرها عکس‌هایی از کارگران ساختمانی تهران قبل از انقلاب است و بسیاری از این کارگرها، روستاییان فقیری بودند که به شهر مهاجرت کرده بودند. این مجموعه‌ها اولین‌بار در چند گزارش متوالی در روزنامه «آیندگان» با عنوان «هر که آمد عمارتی نو ساخت...» چاپ و در نمایشگاه «روسپی و کارگر و مجنون» نمایش داده شد. مجموعه مجنون نیز گوشه‌هایی از زندگی در بزرگ‌ترین تیمارستان کودکان در ایران است. در یکی از بخش‌های این بیمارستان کودکانی که از نظر روانی عقب‌افتاده هستند یا دچار بیماری‌های غیرقابل‌درمان، نگهداری می‌شوند».
همچنین در ادامه نمایشگاه مجموعه انقلاب شامل عکس‌های سرکوب اعتصاب بازاریان اصفهان در مرداد سال 57 تا آخرین روزهای شهریور سال 59 و شروع جنگ که جایزه رابرت کاپا را برای گلستان به ارمغان آورد، نشان داده شده و در کنار آنها مجموعه‌های مجموعه کردستان با عکس‌هایی از حوادث اوایل انقلاب در مناطق کردنشین ایران از نوروز سال 58 تا مرداد سال 60، مجموعه اعتیاد با عکس‌هایی مربوط به جمع‌آوری معتادان از سطح شهر و نگهداری آنان در مراکزی همچون شورآباد در سال‌های 60 و 61 و مجموعه جنگ با عکس‌هایی از سال‌های 59 تا 67 به معرض دید عموم گذاشته شده‌اند. دراویش هم یکی از آخرین موضوع‌هایی است که کاوه گلستان در سال 68 عکاسی کرده بود که درباره دراویش قادری در کوه‌های زاگرس در غرب ایران است. او در سال‌های آغازین دهه 70 مجموعه آسمان را با کلاژ عکس‌های جنگ و انقلاب با تصاویر دیجیتالی جدید و استفاده از رنگ خلق کرد که به بازخوانی جنگ و تأثیرات انقلاب پرداخته بود.
در طبقه همکف اما مجموعه دیگری از گلستان قرار دارد. این عکس‌های پولوراید که «دیو و دد» نام دارد، اولین تجربه‌هایی هستند که گلستان با دوربین پولوراید انجام داده است. درباره این عکس‌ها عنوان شده است که تمام مراحل آن در داخل دوربین اتفاق افتاده و با توجه به میزان نوردهی، سرعت شاتر، متریال و نشانه‌هایی که عکاس می‌خواست در داخل عکس باشد، به وجود آمده است. گلستان با ترکیب نشانه‌هایی از حیوان و انسان و استفاده از عکس‌های شاهان دوره قاجار، موضوعاتی را خلق کرده که به‌نوعی به مسائل اجتماعی و سیاسی دوران پهلوی دوم اشاره داشته است.
در گوشه دیگری از این طبقه یک محفظه شیشه‌ای قرار داشت که در آن دوربین و دستگاه ضبط صدای کاوه گلستان نمایش داده شده‌اند. صدای کاوه گلستان در تالار مقابل این بخش از یکی از ویدئوهای کاوه گلستان، تداعی‌کننده حال‌وهوای این عکاس است. این ویدئوی سلف‌پرتره به همراه دو ویدئو و یک فیلم دیگر در زمان برگزاری نمایشگاه برای حاضران نمایش داده شدند.

شرق: صدای عکاس در تاریکی گالری پیچیده، مردم به تماشای «سلف‌پرتره‌اش» نشسته‌اند اما چند قدم آن‌سوتر دوربین و دستگاه ضبط صدای کاوه گلستان که حالا غبار سال‌ها رویشان نشسته، یادآوری می‌کنند که اگر زنده مانده بود، 66ساله می‌شد.
شصت‌وششمین سال تولد کاوه گلستان، عکاس و فیلم‌بردار ایرانی امسال با نمایشگاهی از سوی همسرش و دیگر عکاسان در گالری شیرین برگزار شد. کاوه گلستان متولد 17 تیر 1329 بود که 13 سال قبل در جریان مأموریت تصویربرداری در عراق بر اثر انفجار مین کشته شد. در این نمایشگاه که روزهای 23 و 24 تیر برپا شده بود، حدود 70 عکس از مجموعه‌های مختلف گلستان روی دیوار رفت. این عکس‌ها به شیوه چاپ دستی از سوی خود عکاس منتشر شده بودند که تعدادی از آنها برای نمایشگاه انتخاب شدند. نمایشگاه در هر دو طبقه گالری شیرین برپا شده بود که در طبقه همکف آن عکس‌های پولوراید و فیلم‌های او و در طبقه بالا، عکس‌های سیاه‌وسفیدش از مجموعه‌های مختلف نمایش داده شده بودند. در کنار عکس‌های یک مجموعه، توضیحی نیز درباره آن مجموعه نوشته شده بود. در ورودی اولین بخشی که عکس‌ها به نمایش درآمده بودند، درباره آغاز کار گلستان چنین عنوان شده بود: «کاوه گلستان عکاسی را از سوژه‌های خیابانی در اوایل دهه 50 شروع کرد. در آن دوره مجموعه‌هایی چون کودکان، آلونک‌نشین‌های دولت‌آباد، بچه‌ها و مدرسه‌های روستاهای ایران با عنوان «توانا بود هر که دانا بود»، شکل گرفت. دوره اول کارهای گلستان سرشار از موضوع‌های اجتماعی با دیدی کاملا انسانی است که پایه‌های مجموعه‌های بعدی او را تشکیل داد».
یکی دیگر از مجموعه‌های شناخته‌شده کاوه گلستان شامل روسپی، کارگران و مجنون است که در فاصله سال‌های 53 تا 56 عکاسی و همیشه توسط خود کاوه گلستان به‌عنوان یک مجموعه سه‌تایی نام برده و معرفی شده است. این عکس‌ها نخستین‌بار در تالار عبید دانشگاه تهران در 11 اردیبهشت 56 به نمایش گذاشته شد. در توضیح این مجموعه‌ها نوشته شده بود: «مجموعه شهر نو روسپی‌ها در فاصله 53 تا 55 بعد از سماجت کاوه گلستان برای انجام این پروژه و پیگیری‌های مکرر با همکاری تنی‌چند از مددکاران شهر نو به ثبت رسید. تعداد زیادی از ساکنان شهر نو که در آنجا زندگی و کار می‌کردند، دچار مشکلات روانی، فقر، اعتیاد و کمبودهای اجتماعی بودند. مجموعه کارگرها عکس‌هایی از کارگران ساختمانی تهران قبل از انقلاب است و بسیاری از این کارگرها، روستاییان فقیری بودند که به شهر مهاجرت کرده بودند. این مجموعه‌ها اولین‌بار در چند گزارش متوالی در روزنامه «آیندگان» با عنوان «هر که آمد عمارتی نو ساخت...» چاپ و در نمایشگاه «روسپی و کارگر و مجنون» نمایش داده شد. مجموعه مجنون نیز گوشه‌هایی از زندگی در بزرگ‌ترین تیمارستان کودکان در ایران است. در یکی از بخش‌های این بیمارستان کودکانی که از نظر روانی عقب‌افتاده هستند یا دچار بیماری‌های غیرقابل‌درمان، نگهداری می‌شوند».
همچنین در ادامه نمایشگاه مجموعه انقلاب شامل عکس‌های سرکوب اعتصاب بازاریان اصفهان در مرداد سال 57 تا آخرین روزهای شهریور سال 59 و شروع جنگ که جایزه رابرت کاپا را برای گلستان به ارمغان آورد، نشان داده شده و در کنار آنها مجموعه‌های مجموعه کردستان با عکس‌هایی از حوادث اوایل انقلاب در مناطق کردنشین ایران از نوروز سال 58 تا مرداد سال 60، مجموعه اعتیاد با عکس‌هایی مربوط به جمع‌آوری معتادان از سطح شهر و نگهداری آنان در مراکزی همچون شورآباد در سال‌های 60 و 61 و مجموعه جنگ با عکس‌هایی از سال‌های 59 تا 67 به معرض دید عموم گذاشته شده‌اند. دراویش هم یکی از آخرین موضوع‌هایی است که کاوه گلستان در سال 68 عکاسی کرده بود که درباره دراویش قادری در کوه‌های زاگرس در غرب ایران است. او در سال‌های آغازین دهه 70 مجموعه آسمان را با کلاژ عکس‌های جنگ و انقلاب با تصاویر دیجیتالی جدید و استفاده از رنگ خلق کرد که به بازخوانی جنگ و تأثیرات انقلاب پرداخته بود.
در طبقه همکف اما مجموعه دیگری از گلستان قرار دارد. این عکس‌های پولوراید که «دیو و دد» نام دارد، اولین تجربه‌هایی هستند که گلستان با دوربین پولوراید انجام داده است. درباره این عکس‌ها عنوان شده است که تمام مراحل آن در داخل دوربین اتفاق افتاده و با توجه به میزان نوردهی، سرعت شاتر، متریال و نشانه‌هایی که عکاس می‌خواست در داخل عکس باشد، به وجود آمده است. گلستان با ترکیب نشانه‌هایی از حیوان و انسان و استفاده از عکس‌های شاهان دوره قاجار، موضوعاتی را خلق کرده که به‌نوعی به مسائل اجتماعی و سیاسی دوران پهلوی دوم اشاره داشته است.
در گوشه دیگری از این طبقه یک محفظه شیشه‌ای قرار داشت که در آن دوربین و دستگاه ضبط صدای کاوه گلستان نمایش داده شده‌اند. صدای کاوه گلستان در تالار مقابل این بخش از یکی از ویدئوهای کاوه گلستان، تداعی‌کننده حال‌وهوای این عکاس است. این ویدئوی سلف‌پرتره به همراه دو ویدئو و یک فیلم دیگر در زمان برگزاری نمایشگاه برای حاضران نمایش داده شدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.