|

ترکیه و چرخش ناگهانی

ترکیه با همان سرعت غیرقابل‌پیش‌بینی‌ای که یک جنگنده روسیه را ساقط کرد، ‌یکباره تغییر مسیر داد و رئیس‌جمهور آن ترجیح داد روابط با روسیه را ترمیم کند. کُردها می‌روند که با کنترل شهر «منبج» در شمال سوریه خود را به شهر «الباب» و بعد به «اعزاز» و «عفرین» برسانند و عملا تمامی نوار مرزی سوریه با ترکیه را تحت کنترل خود درآورند.
ترکیه خوب می‌داند که کُردهای سوریه نه‌تنها در عرصه نظامی بلکه در عرصه سیاسی هم روند روبه‌جلویی دارند. آنها می‌روند که زمینه‌های انتخابات را در مناطق تحت کنترل خود فراهم کنند. دراین‌میان دیگر آمریکایی‌ها هم به سخنان مقامات ترکیه که حزب «اتحاد دموکراتیک سوریه»، حزب «کارگران کردستان» (پ‌ک‌ک) و داعش همه تروریست هستند، چندان توجهی نمی‌کنند.
کارشناسان معتقدند که نفوذ رو به گسترش کردها در سوریه، عامل محرکی شده است تا «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهور ترکیه، با وجود سخنان قبلی خود رابطه با روسیه را بهبود بخشد. «ماکسیم سوخوف»، یکی از سیاسیون روس در این‌باره می‌نویسد: اکثر ناظران روسی معتقدند که حرکت اخیر اردوغان به دلیل ضربه اقتصادی‌ای است که روسیه به ترکیه وارد کرد. همچنین ایجاد رابطه با اروپا آن‌گونه که مورد انتظار اردوغان بود پیش نرفت. در کنار همه اینها سوریه و مسئله کردها هم دردسر بزرگی برای ترکیه ایجاد کرده است، درحالی‌که رابطه با واشنگتن نیز به سردی گراییده.
واقعیت این است که گذر از این مرحله برای آنکارا توأم با خطرات و تهدیدات بزرگی است چون همکاری بی‌سابقه ترکیه با گروه‌های تروریستی این بیم را به وجود آورده است که این کشور مرکز بمب‌گذاری‌های تروریستی شود. «چنگیز کنداریکی»، از تحلیلگران ترک، در گفت‌وگو با «المانیتور» وارد جزئیات بیشتری می‌شود و می‌گوید: سال‌هاست که ترکیه «بزرگراه جهادی‌ها» بوده و مرزهایش محل عبور سهل و آسان برای اعضای گروه‌های سلفی مخالف سوری بوده که مورد حمایت آنکارا، قطر و عربستان بوده‌اند. این گروه‌ها شامل جبهه النصره، داعش و شرکای آنها نیز بوده است. این راز دیگر آشکار شده که داعش هسته‌های خفته بسیاری در ترکیه دارد. تحت چتر حمایتی حزب حاکم عدالت و توسعه بود که انواع فعالیت‌های افراطی مورد استقبال قرار گرفت و داعش از این فرصت استفاده کرد و خاک ترکیه را محلی امن برای خود یافت.
کاملا روشن است که آنکارا دشمنی با کردها در سوریه را در رأس اولویت‌های خود قرار داده است، همان‌گونه که در داخل ترکیه این کار را انجام می‌دهد. اما اینکه چقدر می‌تواند در سوریه مانعی جدی بر سر راه کردها باشد پرسشی است که پاسخ به آن نیازمند زمان است. از سوی دیگر، باید دید آیا روسیه حاضر است در مقابل عذرخواهی ترکیه سیاست خود علیه کردها را هجومی کند. موضع‌گیری اخیر روسیه درخصوص اینکه اگر کردها برای آمریکایی‌ها نجنگند از آنها حمایت نظامی خواهد کرد نشان می‌دهد روسیه نیز علاقه فراوانی دارد که از کارت کردها در حال و آینده سوریه بهره بگیرد بنابراین نمی‌توان زیاد امیدوار بود که محدود‌سازی کردها توسط اردوغان آن‌گونه که در داخل ترکیه صورت می‌گیرد در سوریه نیز عملیاتی شود.

ترکیه با همان سرعت غیرقابل‌پیش‌بینی‌ای که یک جنگنده روسیه را ساقط کرد، ‌یکباره تغییر مسیر داد و رئیس‌جمهور آن ترجیح داد روابط با روسیه را ترمیم کند. کُردها می‌روند که با کنترل شهر «منبج» در شمال سوریه خود را به شهر «الباب» و بعد به «اعزاز» و «عفرین» برسانند و عملا تمامی نوار مرزی سوریه با ترکیه را تحت کنترل خود درآورند.
ترکیه خوب می‌داند که کُردهای سوریه نه‌تنها در عرصه نظامی بلکه در عرصه سیاسی هم روند روبه‌جلویی دارند. آنها می‌روند که زمینه‌های انتخابات را در مناطق تحت کنترل خود فراهم کنند. دراین‌میان دیگر آمریکایی‌ها هم به سخنان مقامات ترکیه که حزب «اتحاد دموکراتیک سوریه»، حزب «کارگران کردستان» (پ‌ک‌ک) و داعش همه تروریست هستند، چندان توجهی نمی‌کنند.
کارشناسان معتقدند که نفوذ رو به گسترش کردها در سوریه، عامل محرکی شده است تا «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهور ترکیه، با وجود سخنان قبلی خود رابطه با روسیه را بهبود بخشد. «ماکسیم سوخوف»، یکی از سیاسیون روس در این‌باره می‌نویسد: اکثر ناظران روسی معتقدند که حرکت اخیر اردوغان به دلیل ضربه اقتصادی‌ای است که روسیه به ترکیه وارد کرد. همچنین ایجاد رابطه با اروپا آن‌گونه که مورد انتظار اردوغان بود پیش نرفت. در کنار همه اینها سوریه و مسئله کردها هم دردسر بزرگی برای ترکیه ایجاد کرده است، درحالی‌که رابطه با واشنگتن نیز به سردی گراییده.
واقعیت این است که گذر از این مرحله برای آنکارا توأم با خطرات و تهدیدات بزرگی است چون همکاری بی‌سابقه ترکیه با گروه‌های تروریستی این بیم را به وجود آورده است که این کشور مرکز بمب‌گذاری‌های تروریستی شود. «چنگیز کنداریکی»، از تحلیلگران ترک، در گفت‌وگو با «المانیتور» وارد جزئیات بیشتری می‌شود و می‌گوید: سال‌هاست که ترکیه «بزرگراه جهادی‌ها» بوده و مرزهایش محل عبور سهل و آسان برای اعضای گروه‌های سلفی مخالف سوری بوده که مورد حمایت آنکارا، قطر و عربستان بوده‌اند. این گروه‌ها شامل جبهه النصره، داعش و شرکای آنها نیز بوده است. این راز دیگر آشکار شده که داعش هسته‌های خفته بسیاری در ترکیه دارد. تحت چتر حمایتی حزب حاکم عدالت و توسعه بود که انواع فعالیت‌های افراطی مورد استقبال قرار گرفت و داعش از این فرصت استفاده کرد و خاک ترکیه را محلی امن برای خود یافت.
کاملا روشن است که آنکارا دشمنی با کردها در سوریه را در رأس اولویت‌های خود قرار داده است، همان‌گونه که در داخل ترکیه این کار را انجام می‌دهد. اما اینکه چقدر می‌تواند در سوریه مانعی جدی بر سر راه کردها باشد پرسشی است که پاسخ به آن نیازمند زمان است. از سوی دیگر، باید دید آیا روسیه حاضر است در مقابل عذرخواهی ترکیه سیاست خود علیه کردها را هجومی کند. موضع‌گیری اخیر روسیه درخصوص اینکه اگر کردها برای آمریکایی‌ها نجنگند از آنها حمایت نظامی خواهد کرد نشان می‌دهد روسیه نیز علاقه فراوانی دارد که از کارت کردها در حال و آینده سوریه بهره بگیرد بنابراین نمی‌توان زیاد امیدوار بود که محدود‌سازی کردها توسط اردوغان آن‌گونه که در داخل ترکیه صورت می‌گیرد در سوریه نیز عملیاتی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.