|

مراسمی که در شأن کیارستمی نبود

ناصح کامکاری.درام‌نویس و کارگردان

دو نکته که به مرگ عباس کیارستمی همانند مرگ آندره تارکوفسکی، حساسیت مردمی بخشید، یکی منزلت و جایگاه جهانی کیارستمی اما بی‌مهری و سردی رسانه‌های رسمی کشورش نسبت به او بود و دوم، فرهیختگی و خلوص شخصیت هنرمندانه‌ای که فیلم‌هایش را مشحون از احساس و اندیشه می‌کرد و سادگی ظاهری آثارش را غنا می‌بخشید.
از بدو امر و اعلام مرگ کیارستمی، هیأتی با هدایت رخشان بنی‌اعتماد برنامه‌ریزی آیین خاک‌سپاری و بزرگداشت کیارستمی را عهده‌دار شد، اما در مجلسی که روز سه‌شنبه در کانون پرورش فکری منعقد شد، ظاهرا این هیأت نقشی نداشت و سردرگمی و نبود انسجام مراسم کاملا به چشم می‌خورد. علیرضا شجاع‌نوری در مقام مجری، هرازگاهی میکروفن را به یکی از حاضران، که از نامداران هنر و سینما بودند می‌سپرد تا خاطره‌ای یا چند جمله درباره کیارستمی بگویند. اما وسط سخنان پرخاشجویانه داریوش مهرجویی نسبت به تیم پزشکی معالج کیارستمی، وقتی کوشید سخن مهرجویی را قطع کند و نتوانست، تسلط بر اجرای ادامه برنامه را باخت و ناچار شد دقایقی بعد، هم به خطای پزشکان اذعان کند و هم دیگربار، ابراز تسلیت به مهرجویی و فرمان‌آرا را مؤکد کند! یا با توهم، «جمشید لایق»، بازیگر قدیمی را که چندین‌سال است درگذشته، میان حضار ببیند و از حضورش تشکر کند!
کوشش برای صبغه رسمی‌دادن به هنرمندی مستقل و برپایی مراسمی با رنگ‌ولعاب دولتی، ناهماهنگی‌های دیگری را نیز ناخواسته رقم می‌زند. ازجمله اتفاقات ناپسند فقط آن نبود که در تالاری که اکثر بزرگان سینما و هنر نشسته بودند تفکیک جنسیتی اعمال شده و بانوانی که در ردیف‌های بالا نشانده شده بودند برخی چون رخشان بنی‌اعتماد، فرشته طائرپور و نیکی کریمی مسئولیت و منسوبیت بیشتری برای اداره مراسم داشتند، بلکه لاپوشانی جایگاه خاص کیارستمی به‌عنوان هنرمندی یکه و متکی به سلیقه شخصی بود که پیرو و مبلغ هنر رسمی نشد تا اقبال عمومی و شایستگی امروز کیارستمی از این منظر باشد. نامناسب‌بودن مراسم آنجا به اوج رسید که به هر یک از بزرگان حاضر، ازجمله هوشنگ مرادی‌کرمانی، اکبر عالمی، محمدعلی سجادی و محمد بزرگ‌نیا، بیش از چند جمله مجال صحبت داده نشد اما تریبون تا دقایقی متمادی در اختیار کسی قرار گرفت که نسبتی با سینما نداشت. جناب دکتر نصرالله پورجوادی در نطقی طویل، بیشتر از مرجعیت خود و رجوع افراد خارجی نزد خود ‌گفت تا ثابت کند در این کشور فضای ابراز عقیده مخالف، باز است و بعد هم تریبون مجلسی را که به کیارستمی اختصاص داشت معطوف به معرفی کتاب خود در مدح هنر ایران کرد و دو جمله هم البته در ستایش کیارستمی بر زبان آورد که افتخارات سینمای دنیا را بی‌دیناری از بودجه دولتی کسب کرده بود. اما متأسفانه، لحن کلی مراسم و آنچه پشت تریبون گفته شد، کتمان این حقیقت بود که کیارستمی در تمام این سال‌ها مورد بی‌مهری مناصب رسمی بود و هیچ نهاد دولتی‌ای حامی و پشتیبانش نبود، بماند آن که خوشبختانه نیازمند احدی هم نبود و چون درختی تناور چنان قد برافراشت که نهادها و سازمان‌ها می‌توانستند در سایه‌سارش ببالند و منزلت باخته خود را بازیابند.
اکنون باید صبور ماند و دید که پاسداشت فرزانه‌ای که پیکرش بر شانه هنردوستان تا منزلگاه واپسین رهسپار شد، آیا در روزهای آتی، آیین و مراسمی مستقل و درخور شأن و مرتبه‌ بی‌بدیلش خواهد یافت؟

دو نکته که به مرگ عباس کیارستمی همانند مرگ آندره تارکوفسکی، حساسیت مردمی بخشید، یکی منزلت و جایگاه جهانی کیارستمی اما بی‌مهری و سردی رسانه‌های رسمی کشورش نسبت به او بود و دوم، فرهیختگی و خلوص شخصیت هنرمندانه‌ای که فیلم‌هایش را مشحون از احساس و اندیشه می‌کرد و سادگی ظاهری آثارش را غنا می‌بخشید.
از بدو امر و اعلام مرگ کیارستمی، هیأتی با هدایت رخشان بنی‌اعتماد برنامه‌ریزی آیین خاک‌سپاری و بزرگداشت کیارستمی را عهده‌دار شد، اما در مجلسی که روز سه‌شنبه در کانون پرورش فکری منعقد شد، ظاهرا این هیأت نقشی نداشت و سردرگمی و نبود انسجام مراسم کاملا به چشم می‌خورد. علیرضا شجاع‌نوری در مقام مجری، هرازگاهی میکروفن را به یکی از حاضران، که از نامداران هنر و سینما بودند می‌سپرد تا خاطره‌ای یا چند جمله درباره کیارستمی بگویند. اما وسط سخنان پرخاشجویانه داریوش مهرجویی نسبت به تیم پزشکی معالج کیارستمی، وقتی کوشید سخن مهرجویی را قطع کند و نتوانست، تسلط بر اجرای ادامه برنامه را باخت و ناچار شد دقایقی بعد، هم به خطای پزشکان اذعان کند و هم دیگربار، ابراز تسلیت به مهرجویی و فرمان‌آرا را مؤکد کند! یا با توهم، «جمشید لایق»، بازیگر قدیمی را که چندین‌سال است درگذشته، میان حضار ببیند و از حضورش تشکر کند!
کوشش برای صبغه رسمی‌دادن به هنرمندی مستقل و برپایی مراسمی با رنگ‌ولعاب دولتی، ناهماهنگی‌های دیگری را نیز ناخواسته رقم می‌زند. ازجمله اتفاقات ناپسند فقط آن نبود که در تالاری که اکثر بزرگان سینما و هنر نشسته بودند تفکیک جنسیتی اعمال شده و بانوانی که در ردیف‌های بالا نشانده شده بودند برخی چون رخشان بنی‌اعتماد، فرشته طائرپور و نیکی کریمی مسئولیت و منسوبیت بیشتری برای اداره مراسم داشتند، بلکه لاپوشانی جایگاه خاص کیارستمی به‌عنوان هنرمندی یکه و متکی به سلیقه شخصی بود که پیرو و مبلغ هنر رسمی نشد تا اقبال عمومی و شایستگی امروز کیارستمی از این منظر باشد. نامناسب‌بودن مراسم آنجا به اوج رسید که به هر یک از بزرگان حاضر، ازجمله هوشنگ مرادی‌کرمانی، اکبر عالمی، محمدعلی سجادی و محمد بزرگ‌نیا، بیش از چند جمله مجال صحبت داده نشد اما تریبون تا دقایقی متمادی در اختیار کسی قرار گرفت که نسبتی با سینما نداشت. جناب دکتر نصرالله پورجوادی در نطقی طویل، بیشتر از مرجعیت خود و رجوع افراد خارجی نزد خود ‌گفت تا ثابت کند در این کشور فضای ابراز عقیده مخالف، باز است و بعد هم تریبون مجلسی را که به کیارستمی اختصاص داشت معطوف به معرفی کتاب خود در مدح هنر ایران کرد و دو جمله هم البته در ستایش کیارستمی بر زبان آورد که افتخارات سینمای دنیا را بی‌دیناری از بودجه دولتی کسب کرده بود. اما متأسفانه، لحن کلی مراسم و آنچه پشت تریبون گفته شد، کتمان این حقیقت بود که کیارستمی در تمام این سال‌ها مورد بی‌مهری مناصب رسمی بود و هیچ نهاد دولتی‌ای حامی و پشتیبانش نبود، بماند آن که خوشبختانه نیازمند احدی هم نبود و چون درختی تناور چنان قد برافراشت که نهادها و سازمان‌ها می‌توانستند در سایه‌سارش ببالند و منزلت باخته خود را بازیابند.
اکنون باید صبور ماند و دید که پاسداشت فرزانه‌ای که پیکرش بر شانه هنردوستان تا منزلگاه واپسین رهسپار شد، آیا در روزهای آتی، آیین و مراسمی مستقل و درخور شأن و مرتبه‌ بی‌بدیلش خواهد یافت؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.