پيكر عباس کیارستمی در خانه ابدیاش آرام گرفت
روز جشن آینهها
فرانک آرتا، تینا جلالی: روز گذشته خیابان حجاب از هر سو توسط نیروهای انتظامی بسته شده بود و از تردد اتومبیلها جلوگيري میکردند؛ چون قرار بود اتفاق مهمی در تاریخ ایران رقم بخورد. در صبح یکشنبه 29 تیر مردی که کار هنری خود را در کانون پرورش کودکان و نوجوانان شروع کرده بود، قرار شد در آخرین روز وداع با جهان فانی، از همین نقطه به خانه ابدی خود نقلمکان کند.
طبق قرار قبلی از همان ابتدا حوالی ساعت هشت صبح کمکم بدرقهکنندگان به مکان موعود رسیدند. پیکر عباس کیارستمی پیش از آغاز رسمی مراسم توسط آمبولانس ساعت 8:15 به کانون رسید.
در محوطه داخلی کانون، صندلیهای خالی چیدهشده، با ورود تکتک هنرمندان پر شد. مردم و علاقهمندان به کیارستمی هم با حضور خودشان هوای گرم تابستانی را گرمتر کردند. پوسترهای مختلف با عکسها و پیامهای مختلف متعلق به عباس کیارستمی توزیع میشد و دست به دست میگشت. خوشبختانه از تلفن همراه و عکسهای سلفی خبری نبود. انگار همه وزن این فیلمساز را از همان ابتدا با محک فرهنگِ خویشتنداری و آرامشطلبی سنجیده بودند.
مراسم بدون مقدمه رسما آغاز شد. اجرای مراسم را هنرمند محبوب، پرویز پرستویی، بر عهده داشت.
با پخششدن تلاوت آیات قرآن، سکوتی همراه با احترام حاکم شد. پرستویی بوسهای بر تابوت استاد زد و با صدای دلنشین و غمناکی گفت: «ما امروز اینجا آمدهایم تا عزیزی را که با آثارش برای ما خاطرات زیادی به یادگار گذاشت، بدرقه کنیم. هنرمندی که امروز بهعنوان میراث فرهنگی ایرانی در جهان شناخته میشود».
و ادامه داد: «کیارستمی فقط یک فیلمساز، فقط یک شاعر، فقط یک تصویرگر و عکاس نیست. او همه اینهاست، ولی فقط همه اینها نیست».
ابراهیم حقیقی یار قدیمی عباس کیارستمی نیز عنوان کرد: «در دورهای که فیلمهایی پر از قتل، غارت و خونریزی تولید میشدند، کیارستمی با ساخت فیلمهای ساده و انسانیاش نشان داد فیلم میتواند سرشار از مهر و دوستی باشد. میگویند همه جهان او را نمیشناسد ولی مگر همه جهان «میکلانژ» را میشناسد؟! این افراد استثنایی، جهان را تکان دادهاند و کیارستمی برای سینمای جهان الفبای تازهای طراحی کرد».
سیفالله صمدیان نیز با اشاره به فایل تصویری که در چند روز گذشته در فضای مجازی پخش شد، گفت: «این فایل تصویری درباره مصاحبهای از عباس کیارستمی است که در آن مانند زندگی، خود او و فیلمهایش، ابهامی وجود دارد و آنجا از او پرسیده میشود؛ دوست دارد کدام اثر هنریاش بعد از او به جا بماند؟! او در این گفتوگو رُک و بدون رودربایستی گفته است که «دوست دارم خودم بمانم». این جمله برای خیلیها ممکن است تعبیر مبهمی داشته باشد اما با شناخت جزئی من از کیارستمی، میگویم جزئی؛ چون معتقدم خود او هم بهطورکامل خود را نتوانسته بشناسد و بروز دهد، میدانم که این حرف او برای زندگی خاکی نیست و طبیعتا از جایی برمیآید که عشقش به کار را تداعی میکند». در ادامه این مراسم فایلي صوتی از آیدین آغداشلو از دوستان قدیمی عباس کیارستمی پخش شد که در آن گفته بود: «حاصل عمر طولانی و پربار عباس کیارستمی را به این سادگیها و در این مهلت کوتاه نمیتوان بازگو کرد. عباس کیارستمی در قالب سینما نمیگنجید و تمام وجوه او قابلبحث و نیز قابلتحسین است. صدایی که عباس کیارستمی در گنبد دوار به وجود آورد، سالها خواهد پیچید و اینگونه جاودانه شد».
همچنین حجتالله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی یادآور شد: «امروز مرد آرام و بیادعای فرهنگ و تمدن کهن، دفتر و دیوانش را بهسادگی برمیچیند و میبرد. او که همه دیده بود و چشم، چشم از جهان فرو میبندد و آرام و بیصدا میرود. در جهان جهانیشده مردی از سرزمین خورشید برآمده از لابهلای هزارانهزار دفتر و دیوان به پشتوانه تمدنی همیشه پرستشگر یزدان و از دل سازها و آوازهای ایرانی، مردی از جنس نور و روشنایی برخاست و انسان را به تماشا خواند و بشریت را به تماشای خود گمشدهاش فراخواند». و ادامه داد: « بیایید امروز را روز عزا ننامیم؛ روز جشن آینهها بدانیم. چشمها را بشوییم. امروز روز عزا نیست، روز وداع نیست، روز بزم خدا و روز دف و سورناست».
مسعود کیمیایی هم در این مراسم از او بهعنوان چهره ماندگار یاد کرد.
و احمد کیارستمی، فرزند ارشد استاد در پایان متذکر شد: «از ستاد بدرقهای که در خانه سینما برای تشییع پدرم تشکیل و برنامهریزیهایی که از پاریس تا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان انجام شده بود، تشکر میکنم. به طور ویژه قدردان رضا میرکریمی، سیفالله صمدیان، رخشان بنیاعتماد و نیز دستاندرکاران کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هستم و اینکه از طرف خودم از برادرم بهمن تشکر میکنم که در این چهار ماه خیلی سختی کشید و از پدرم بهخوبی مراقبت کرد و شرایط را تاب آورد.
در این سالهایی که از پدرم کمتر فیلمی در اینجا به نمایش درآمد، کم دیده بودم گلهای کند، ولی چند سال قبل که مراسم بزرگداشتی در ایران برای او برگزار شد، احساس خوبی داشت و معتقد بود آدم این همه در جشنوارههای جهانی شرکت میکند، اما وقتی در خانه خودش مراسمی برپا میکنند، چیز دیگری است».
سپس حجتالاسلام محمود دعایی، بر پیکر عباس کیارستمی نماز خواند و بعد برای خاکسپاری به دهکده لواسان منتقل شد.
گفتنی است در این مراسم غیر از سخنرانان، هنرمندان و شخصیتهایی همچون محمدرضا اصلانی، سودابه فضائلی، رخشان بنیاعتماد، ترانه علیدوستی، نیکی کریمی، علی رفیعی، مجید مجیدی، شهرام ناظری، رضا میرکریمی، بهمن فرمانآرا، هدیه تهرانی، محمدرضا خاتمی، حافظ ناظری، علی مصفا، بابک احمدی، غلامرضا نامی، داریوش فرهنگ، فریبرز عربنیا، محمود کلاری، لیلا حاتمی، حسین فریدون، دستیار ویژه رئیسجمهوری، علیرضا تابش، مدیرعامل فارابی، علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد، احمد مسجدجامعی عضو شورای شهر تهران، مصطفی کواکبیان، نماینده مجلس شورای اسلامی، مریلا زارعی، فرشته طائرپور، رضا کیانیان، پری ملکی، علی مصفا، عادل بزدوده، احمد پوری، اکبر زنجانپور، محمد سریر، نادر مشایخی، جهانگیر کوثری، امیر جعفری، باران کوثری، ابراهیم مختاری، یدالله صمدی، آتیلا پسیانی، نرگس آبیار، سیدضیاءالدین دری، ماهایا پطروسیان، حبیب رضایی، جعفر پناهی، همایون اسعدیان، حسین پاکدل، عاطفه رضوی، حسن پورشیرازی، بیتا فرهی، رویا نونهالی، منوچهر شاهسواری، مازیار میری، محمدرضا مویینی، امیر اثباتی، الهام پاوهنژاد، شهرام مکری، عبدالحسین مختاباد، فرهاد اصلانی، جواد مجابی،
علیرضا افتخاری، هوشنگ مرادیکرمانی، حسامالدین سراج، حسین رضایی (بازیگر زیر درختان زیتون)، سهیل محمودی، علیرضا رضاداد، ابراهیم مختاری، امین تارخ، مجید مظفری، عادل فردوسیپور و... حضور داشتند.
-----------------------------------------------------------
سخنان اصغر فرهادی در وداع با كيارستمي
با همه سنگاندازیها دل نبریدید
آقای کیارستمی نازنین، سلام. باورم نمیشود چند هفته پس از آخرین دیدارمان، امروز در میان این جمع ایستادهام تا به بهانه سفر بیبازگشتتان این جملات را به زبان بیاورم.
اینروزها درباره شما بسیار گفتهاند و گفتهایم. هرچند دیر، بسیار دیر.
اما من امروز اینجا ایستادهام تا صمیمانه از شما سپاسگزاری کنم.
از شما سپاسگزارم که نام این سرزمین را در جهان، به نامی پراحترام و دلنشین بازگرداندید. سپاسگزارم که دل نبریدید از این خاک با همه نادیدهگرفتنها و قدرناشناسیها و سنگاندازیها. سپاسگزارم که راه ناهموار و سنگلاخ جهانیکردن سینمای این مرزوبوم را بردبارانه هموار کردید که اگر امروز کنجکاوی و اشتیاقی است برای دیدن آثار ایرانی بیرون از این مرزها، وامدار گامهایی است که در آن دوران سخت برداشتید. سپاسگزارم که بیش از شمارگان فیلمها و عکسها و شعرهایتان در گوشهگوشه جهان، تشنگان فراگیری را گرد خود جمع کردید، نهفقط برای آموختن به آنها، بلکه بالاتر از آن برای دلگرمکردنشان به اینکه میتوانند در هر شرایطی با اندک امکانی، رؤیاهایشان را به تصویر بکشند. سپاسگزارم نه به این خاطر که زیباییهای جهان را میدیدید، بلکه چون جهان را زیبا میدیدید. سپاسگزارم که دوری از هیاهو را آموختید. که با همه بزرگیتان، از دایره فروتنی فرو نلغزیدید.
من از شما سپاسگزارم به خاطر همه زحماتتان.
و زحمت آخر، رساندن این پیغام:
آقای کیارستمی عزیزم،
تو اگر در تپش باغ خدا را دیدی، همت کن
و بگو ماهیها، حوضشان بیآب است
فرانک آرتا، تینا جلالی: روز گذشته خیابان حجاب از هر سو توسط نیروهای انتظامی بسته شده بود و از تردد اتومبیلها جلوگيري میکردند؛ چون قرار بود اتفاق مهمی در تاریخ ایران رقم بخورد. در صبح یکشنبه 29 تیر مردی که کار هنری خود را در کانون پرورش کودکان و نوجوانان شروع کرده بود، قرار شد در آخرین روز وداع با جهان فانی، از همین نقطه به خانه ابدی خود نقلمکان کند.
طبق قرار قبلی از همان ابتدا حوالی ساعت هشت صبح کمکم بدرقهکنندگان به مکان موعود رسیدند. پیکر عباس کیارستمی پیش از آغاز رسمی مراسم توسط آمبولانس ساعت 8:15 به کانون رسید.
در محوطه داخلی کانون، صندلیهای خالی چیدهشده، با ورود تکتک هنرمندان پر شد. مردم و علاقهمندان به کیارستمی هم با حضور خودشان هوای گرم تابستانی را گرمتر کردند. پوسترهای مختلف با عکسها و پیامهای مختلف متعلق به عباس کیارستمی توزیع میشد و دست به دست میگشت. خوشبختانه از تلفن همراه و عکسهای سلفی خبری نبود. انگار همه وزن این فیلمساز را از همان ابتدا با محک فرهنگِ خویشتنداری و آرامشطلبی سنجیده بودند.
مراسم بدون مقدمه رسما آغاز شد. اجرای مراسم را هنرمند محبوب، پرویز پرستویی، بر عهده داشت.
با پخششدن تلاوت آیات قرآن، سکوتی همراه با احترام حاکم شد. پرستویی بوسهای بر تابوت استاد زد و با صدای دلنشین و غمناکی گفت: «ما امروز اینجا آمدهایم تا عزیزی را که با آثارش برای ما خاطرات زیادی به یادگار گذاشت، بدرقه کنیم. هنرمندی که امروز بهعنوان میراث فرهنگی ایرانی در جهان شناخته میشود».
و ادامه داد: «کیارستمی فقط یک فیلمساز، فقط یک شاعر، فقط یک تصویرگر و عکاس نیست. او همه اینهاست، ولی فقط همه اینها نیست».
ابراهیم حقیقی یار قدیمی عباس کیارستمی نیز عنوان کرد: «در دورهای که فیلمهایی پر از قتل، غارت و خونریزی تولید میشدند، کیارستمی با ساخت فیلمهای ساده و انسانیاش نشان داد فیلم میتواند سرشار از مهر و دوستی باشد. میگویند همه جهان او را نمیشناسد ولی مگر همه جهان «میکلانژ» را میشناسد؟! این افراد استثنایی، جهان را تکان دادهاند و کیارستمی برای سینمای جهان الفبای تازهای طراحی کرد».
سیفالله صمدیان نیز با اشاره به فایل تصویری که در چند روز گذشته در فضای مجازی پخش شد، گفت: «این فایل تصویری درباره مصاحبهای از عباس کیارستمی است که در آن مانند زندگی، خود او و فیلمهایش، ابهامی وجود دارد و آنجا از او پرسیده میشود؛ دوست دارد کدام اثر هنریاش بعد از او به جا بماند؟! او در این گفتوگو رُک و بدون رودربایستی گفته است که «دوست دارم خودم بمانم». این جمله برای خیلیها ممکن است تعبیر مبهمی داشته باشد اما با شناخت جزئی من از کیارستمی، میگویم جزئی؛ چون معتقدم خود او هم بهطورکامل خود را نتوانسته بشناسد و بروز دهد، میدانم که این حرف او برای زندگی خاکی نیست و طبیعتا از جایی برمیآید که عشقش به کار را تداعی میکند». در ادامه این مراسم فایلي صوتی از آیدین آغداشلو از دوستان قدیمی عباس کیارستمی پخش شد که در آن گفته بود: «حاصل عمر طولانی و پربار عباس کیارستمی را به این سادگیها و در این مهلت کوتاه نمیتوان بازگو کرد. عباس کیارستمی در قالب سینما نمیگنجید و تمام وجوه او قابلبحث و نیز قابلتحسین است. صدایی که عباس کیارستمی در گنبد دوار به وجود آورد، سالها خواهد پیچید و اینگونه جاودانه شد».
همچنین حجتالله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی یادآور شد: «امروز مرد آرام و بیادعای فرهنگ و تمدن کهن، دفتر و دیوانش را بهسادگی برمیچیند و میبرد. او که همه دیده بود و چشم، چشم از جهان فرو میبندد و آرام و بیصدا میرود. در جهان جهانیشده مردی از سرزمین خورشید برآمده از لابهلای هزارانهزار دفتر و دیوان به پشتوانه تمدنی همیشه پرستشگر یزدان و از دل سازها و آوازهای ایرانی، مردی از جنس نور و روشنایی برخاست و انسان را به تماشا خواند و بشریت را به تماشای خود گمشدهاش فراخواند». و ادامه داد: « بیایید امروز را روز عزا ننامیم؛ روز جشن آینهها بدانیم. چشمها را بشوییم. امروز روز عزا نیست، روز وداع نیست، روز بزم خدا و روز دف و سورناست».
مسعود کیمیایی هم در این مراسم از او بهعنوان چهره ماندگار یاد کرد.
و احمد کیارستمی، فرزند ارشد استاد در پایان متذکر شد: «از ستاد بدرقهای که در خانه سینما برای تشییع پدرم تشکیل و برنامهریزیهایی که از پاریس تا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان انجام شده بود، تشکر میکنم. به طور ویژه قدردان رضا میرکریمی، سیفالله صمدیان، رخشان بنیاعتماد و نیز دستاندرکاران کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هستم و اینکه از طرف خودم از برادرم بهمن تشکر میکنم که در این چهار ماه خیلی سختی کشید و از پدرم بهخوبی مراقبت کرد و شرایط را تاب آورد.
در این سالهایی که از پدرم کمتر فیلمی در اینجا به نمایش درآمد، کم دیده بودم گلهای کند، ولی چند سال قبل که مراسم بزرگداشتی در ایران برای او برگزار شد، احساس خوبی داشت و معتقد بود آدم این همه در جشنوارههای جهانی شرکت میکند، اما وقتی در خانه خودش مراسمی برپا میکنند، چیز دیگری است».
سپس حجتالاسلام محمود دعایی، بر پیکر عباس کیارستمی نماز خواند و بعد برای خاکسپاری به دهکده لواسان منتقل شد.
گفتنی است در این مراسم غیر از سخنرانان، هنرمندان و شخصیتهایی همچون محمدرضا اصلانی، سودابه فضائلی، رخشان بنیاعتماد، ترانه علیدوستی، نیکی کریمی، علی رفیعی، مجید مجیدی، شهرام ناظری، رضا میرکریمی، بهمن فرمانآرا، هدیه تهرانی، محمدرضا خاتمی، حافظ ناظری، علی مصفا، بابک احمدی، غلامرضا نامی، داریوش فرهنگ، فریبرز عربنیا، محمود کلاری، لیلا حاتمی، حسین فریدون، دستیار ویژه رئیسجمهوری، علیرضا تابش، مدیرعامل فارابی، علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد، احمد مسجدجامعی عضو شورای شهر تهران، مصطفی کواکبیان، نماینده مجلس شورای اسلامی، مریلا زارعی، فرشته طائرپور، رضا کیانیان، پری ملکی، علی مصفا، عادل بزدوده، احمد پوری، اکبر زنجانپور، محمد سریر، نادر مشایخی، جهانگیر کوثری، امیر جعفری، باران کوثری، ابراهیم مختاری، یدالله صمدی، آتیلا پسیانی، نرگس آبیار، سیدضیاءالدین دری، ماهایا پطروسیان، حبیب رضایی، جعفر پناهی، همایون اسعدیان، حسین پاکدل، عاطفه رضوی، حسن پورشیرازی، بیتا فرهی، رویا نونهالی، منوچهر شاهسواری، مازیار میری، محمدرضا مویینی، امیر اثباتی، الهام پاوهنژاد، شهرام مکری، عبدالحسین مختاباد، فرهاد اصلانی، جواد مجابی،
علیرضا افتخاری، هوشنگ مرادیکرمانی، حسامالدین سراج، حسین رضایی (بازیگر زیر درختان زیتون)، سهیل محمودی، علیرضا رضاداد، ابراهیم مختاری، امین تارخ، مجید مظفری، عادل فردوسیپور و... حضور داشتند.
-----------------------------------------------------------
سخنان اصغر فرهادی در وداع با كيارستمي
با همه سنگاندازیها دل نبریدید
آقای کیارستمی نازنین، سلام. باورم نمیشود چند هفته پس از آخرین دیدارمان، امروز در میان این جمع ایستادهام تا به بهانه سفر بیبازگشتتان این جملات را به زبان بیاورم.
اینروزها درباره شما بسیار گفتهاند و گفتهایم. هرچند دیر، بسیار دیر.
اما من امروز اینجا ایستادهام تا صمیمانه از شما سپاسگزاری کنم.
از شما سپاسگزارم که نام این سرزمین را در جهان، به نامی پراحترام و دلنشین بازگرداندید. سپاسگزارم که دل نبریدید از این خاک با همه نادیدهگرفتنها و قدرناشناسیها و سنگاندازیها. سپاسگزارم که راه ناهموار و سنگلاخ جهانیکردن سینمای این مرزوبوم را بردبارانه هموار کردید که اگر امروز کنجکاوی و اشتیاقی است برای دیدن آثار ایرانی بیرون از این مرزها، وامدار گامهایی است که در آن دوران سخت برداشتید. سپاسگزارم که بیش از شمارگان فیلمها و عکسها و شعرهایتان در گوشهگوشه جهان، تشنگان فراگیری را گرد خود جمع کردید، نهفقط برای آموختن به آنها، بلکه بالاتر از آن برای دلگرمکردنشان به اینکه میتوانند در هر شرایطی با اندک امکانی، رؤیاهایشان را به تصویر بکشند. سپاسگزارم نه به این خاطر که زیباییهای جهان را میدیدید، بلکه چون جهان را زیبا میدیدید. سپاسگزارم که دوری از هیاهو را آموختید. که با همه بزرگیتان، از دایره فروتنی فرو نلغزیدید.
من از شما سپاسگزارم به خاطر همه زحماتتان.
و زحمت آخر، رساندن این پیغام:
آقای کیارستمی عزیزم،
تو اگر در تپش باغ خدا را دیدی، همت کن
و بگو ماهیها، حوضشان بیآب است
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.