شاعر عاشق
غلامرضا امامی
وقتی که آمد، آمد/ وقتی که بود، بود/ وقتی که رفت، بود. «عباس کیارستمی»
سر خیابان جم، بیمارستان جم است؛ همانجا که شعله شمع جانش روبهخاموشی گذاشت، تن خستهاش تسلیم شد؛ تسلیم آنان که او را نمیشناختند. بنا بود پدری پزشک عمل و درمانش کند، پدر وقت نداشت! این مهم به پسر سپرده شد.
با کمی فاصله، ساختمان بلند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود که حالا کانون زبان شده است. از سال50 با هم همکار و همراه بودیم. او در بخش سینمایی کارش را آغاز کرد و من ویراستاری در انتشارات... .
همیشه عینک تیرهای به چشم داشت، از پسِ آن شیشه تار و تیره، از دیده و دلش نور میتابید، زیبایی زندگی را میدید و مینمایاند... .
بچه اختیاریه نقاشی خوانده بود، به گرافیک روی آورده بود، به مکتب و مدرسه سنیمایی نرفته بود؛ اما به غمزه مسئلهآموز صد مدرس شده بود...
و گدار گفته بود سینما با کیارستمی تمام شد... و نام نامی وی در زندگیاش بر قله سینماگران قرن قرار گرفت... چراغش در این خانه میسوخت و نقش بر این بوم میزد... با همه بیمهریها که دیده بود، دل و مهر به این خاک پاک بسته بود... . پس از انقلاب، دستکم هفتهای یک بار با هم بودیم، در شورای تولید کانون. او بود و سیدمحمد بهشتی، مهدی حجت و غریبپور و من... . میخواستیم آن مرغک بخواند و خوش بخواند... . دو سالی سخت کوشیدیم، من به رم رفتم. او ماند... . چند سال بعد در رم دیدمش... .
گفتم عباسجان کانون برای تو آغاز بود، دریاچهای بود که در آن شنا آموختی. دنیا بزرگ است و در دریای زندگی تو نهنگی... . لبخندی زد وگفت؛ اما من از آن چشمه مینوشم. خرسندم که این سالها مدیران فعلی کانون به دیدارش رفتند و پیمان و پیوند مهرگسسته را پیوستند. عباس، به بسیار هنرها آراسته بود، فیلمساز، شاعر، نجار، نقاش و عکاس بود. در او مهارت و معنا، شعر و شعور و شیدایی آمیخته شده بود. شاعر بود و شعردوست. همیشه طنزی در بیان داشت و شعری بر زبان. حافظه شگفتی داشت. در نوجوانی تمام دیوان حمیدیشیرازی را به خاطر سپرده بود و در گذر سالها از یاد نبرده بود... . هم سرودههای سعدی و مولانا و حافظ را از حفظ میخواند و هم شعرهای نیما و سهراب و احمدی را. فیلمهایش به شعر میماند، شعر مجسم یا شعر مصور... . سال گذشته از نوشتهها و ترجمههای تازهام پرسید. به او گفتم قصه بلندی نوشتهام با نام «پرنده و دیوار» که دلم میخواهد عکسهای دیوارهای تو همراه قصهام درآید، قصه را برایش گفتم؛ به مهربانی و گرمی با لبخندی گفت: حتما. حرفی ندارم کار تازهای است، کارها را به بهمنپور دادهام، بگو که موافقم.... عباس ساده بود، مثل کارهایش، مثل
سخن سعدی، سهلوممتنع... . دقیق بود، رفیق بود. به زندگی دلبسته بود و زیبایی را میستود، شادی را برای همه میخواست و بر سفره گسترده دوستی، همه را به میهمانی صلح فرا میخواند... . از نفرت و خشم و خشونت بیزار بود. باوقار بود، هوشمند بود و فرزانه و فروتن... . آرام بود؛ اما در پس این آرامش شوری پنهان بود و بیقرار بود. بازیگران فیلمهایش مردم معمولی بودند، نمیخواست از شهرت هنرپیشههای نامی بهره ببرد و فروش فیلمهایش بالا رود. به فکر جلب جیب مشتری و گیشه نبود. به فکر تلنگری بود بر دل و پرسشی در اندیشه... . سودایی بلند در سر داشت. واقعگرایی بود در پی شناخت. میخواست پلی بزند از تعبیری در واقعیت و گشودن راهی برای تغییر واقعیت و گذر از واقعیت به حقیقت... . در این سیروسفر مرز زمان و مکان را درنوردید و به ابدیت و جاودانگی ره سپرد. پر شوروشوق بود... . میخواست رازها گشاید و راهها نماید و یکجا نماند. میدانم که مرگ پایان کبوتر نیست... . او تمام نشد، ادامه مییابد در فیلمهایی که ساخت. گیلاسها نمیمیرند، دوباره به بهاران شکوفه میدهند و به تیرماه میرسند.
او را میبینم که پیوسته در راه و مشغول رفتن بود... . به سوی خانه دوست و زیر سایه درختان زیتون مثل یک عاشق راند، مثل یک عاشق ماند. تیرماه زادروزش بود و پروازش... . بیگمان در ماه گیلاس، طعم خوش گیلاس را بر زبان داشت... . بادها در گذرند؛ اما او ماند، او را میبینم که عاشقانه میرود، عاشقانه میخواند و خوش میخواند:
باید عاشق شد و خواند
باید اندیشهکنان پنجره را بست و نشست
پشت دیوار کسی میگذرد، میخواند
باید عاشق شد و رفت.
وقتی که آمد، آمد/ وقتی که بود، بود/ وقتی که رفت، بود. «عباس کیارستمی»
سر خیابان جم، بیمارستان جم است؛ همانجا که شعله شمع جانش روبهخاموشی گذاشت، تن خستهاش تسلیم شد؛ تسلیم آنان که او را نمیشناختند. بنا بود پدری پزشک عمل و درمانش کند، پدر وقت نداشت! این مهم به پسر سپرده شد.
با کمی فاصله، ساختمان بلند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود که حالا کانون زبان شده است. از سال50 با هم همکار و همراه بودیم. او در بخش سینمایی کارش را آغاز کرد و من ویراستاری در انتشارات... .
همیشه عینک تیرهای به چشم داشت، از پسِ آن شیشه تار و تیره، از دیده و دلش نور میتابید، زیبایی زندگی را میدید و مینمایاند... .
بچه اختیاریه نقاشی خوانده بود، به گرافیک روی آورده بود، به مکتب و مدرسه سنیمایی نرفته بود؛ اما به غمزه مسئلهآموز صد مدرس شده بود...
و گدار گفته بود سینما با کیارستمی تمام شد... و نام نامی وی در زندگیاش بر قله سینماگران قرن قرار گرفت... چراغش در این خانه میسوخت و نقش بر این بوم میزد... با همه بیمهریها که دیده بود، دل و مهر به این خاک پاک بسته بود... . پس از انقلاب، دستکم هفتهای یک بار با هم بودیم، در شورای تولید کانون. او بود و سیدمحمد بهشتی، مهدی حجت و غریبپور و من... . میخواستیم آن مرغک بخواند و خوش بخواند... . دو سالی سخت کوشیدیم، من به رم رفتم. او ماند... . چند سال بعد در رم دیدمش... .
گفتم عباسجان کانون برای تو آغاز بود، دریاچهای بود که در آن شنا آموختی. دنیا بزرگ است و در دریای زندگی تو نهنگی... . لبخندی زد وگفت؛ اما من از آن چشمه مینوشم. خرسندم که این سالها مدیران فعلی کانون به دیدارش رفتند و پیمان و پیوند مهرگسسته را پیوستند. عباس، به بسیار هنرها آراسته بود، فیلمساز، شاعر، نجار، نقاش و عکاس بود. در او مهارت و معنا، شعر و شعور و شیدایی آمیخته شده بود. شاعر بود و شعردوست. همیشه طنزی در بیان داشت و شعری بر زبان. حافظه شگفتی داشت. در نوجوانی تمام دیوان حمیدیشیرازی را به خاطر سپرده بود و در گذر سالها از یاد نبرده بود... . هم سرودههای سعدی و مولانا و حافظ را از حفظ میخواند و هم شعرهای نیما و سهراب و احمدی را. فیلمهایش به شعر میماند، شعر مجسم یا شعر مصور... . سال گذشته از نوشتهها و ترجمههای تازهام پرسید. به او گفتم قصه بلندی نوشتهام با نام «پرنده و دیوار» که دلم میخواهد عکسهای دیوارهای تو همراه قصهام درآید، قصه را برایش گفتم؛ به مهربانی و گرمی با لبخندی گفت: حتما. حرفی ندارم کار تازهای است، کارها را به بهمنپور دادهام، بگو که موافقم.... عباس ساده بود، مثل کارهایش، مثل
سخن سعدی، سهلوممتنع... . دقیق بود، رفیق بود. به زندگی دلبسته بود و زیبایی را میستود، شادی را برای همه میخواست و بر سفره گسترده دوستی، همه را به میهمانی صلح فرا میخواند... . از نفرت و خشم و خشونت بیزار بود. باوقار بود، هوشمند بود و فرزانه و فروتن... . آرام بود؛ اما در پس این آرامش شوری پنهان بود و بیقرار بود. بازیگران فیلمهایش مردم معمولی بودند، نمیخواست از شهرت هنرپیشههای نامی بهره ببرد و فروش فیلمهایش بالا رود. به فکر جلب جیب مشتری و گیشه نبود. به فکر تلنگری بود بر دل و پرسشی در اندیشه... . سودایی بلند در سر داشت. واقعگرایی بود در پی شناخت. میخواست پلی بزند از تعبیری در واقعیت و گشودن راهی برای تغییر واقعیت و گذر از واقعیت به حقیقت... . در این سیروسفر مرز زمان و مکان را درنوردید و به ابدیت و جاودانگی ره سپرد. پر شوروشوق بود... . میخواست رازها گشاید و راهها نماید و یکجا نماند. میدانم که مرگ پایان کبوتر نیست... . او تمام نشد، ادامه مییابد در فیلمهایی که ساخت. گیلاسها نمیمیرند، دوباره به بهاران شکوفه میدهند و به تیرماه میرسند.
او را میبینم که پیوسته در راه و مشغول رفتن بود... . به سوی خانه دوست و زیر سایه درختان زیتون مثل یک عاشق راند، مثل یک عاشق ماند. تیرماه زادروزش بود و پروازش... . بیگمان در ماه گیلاس، طعم خوش گیلاس را بر زبان داشت... . بادها در گذرند؛ اما او ماند، او را میبینم که عاشقانه میرود، عاشقانه میخواند و خوش میخواند:
باید عاشق شد و خواند
باید اندیشهکنان پنجره را بست و نشست
پشت دیوار کسی میگذرد، میخواند
باید عاشق شد و رفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.