زماني براي گسست
سدريك دوران . ترجمه: علي سالم
بههرحال زمان گسست فرا رسيده است. فاجعه اقتصادي، نخوت بوروكراتيك، و بيعلاقگي تحقيرآميز نسبت به مسائل اجتماعي، به طور مداوم از جاذبه پروژه اروپايي در چند سال اخير كاسته است. و نيروهاي گريز از مركزي كه بهتدريج ساخته شده بودند امروز دستبالا را پيدا كردهاند. خروج انگلستان از اتحاديه اروپا اولين حركت از فرایندي است كه حالا بسيار محتمل - اگر نگوييم اجتنابناپذير - به نظر ميآيد؛ فرایند تجزيه اتحاديه اروپا. علاوه بر مشكلات و جروبحثها درباره شكلدادن به دولت بريتانيا بعد از خروج، حالا با موج شوكهاي مالي و اقتصادي ناشي از آن مواجهيم: اختلافات حول چگونگي اجراي برگزيت و تعابير متناقض بر سر اينكه چه مسير جديدي را بايد در پيش گرفت. آيا براي جلب نظر موافقان ماندن بايد تاحدودي در اروپا بود؟ اين يك گزينه زبانبازانه است كه بنبست واقعي را پنهان ميكند: در شرايطي كه افكار عمومي بيش از پيش با اتحاديه اروپا خصومت ميورزد ادغام بيشتر در اتحاديه كاملا غيرممكن است، ولي گامبرداشتن به سوي ادغام بيشتر در اتحاديه مانع از بازسازي نهادهاي ناكارآمد آن نميشود... . بدينترتيب اروپاي سرمايهدار در دام كمبود دموكراسي ميافتد.
رأي انگلستان يك رأي طبقاتي است. كساني كه 10درصد از دستمزدشان را از سال 2008 بهبعد از دست دادهاند، متفقالقول در حمايتشان از اتحاديه اروپا ضربه سنگيني به نخستوزير ديويد كامرون و كارفرماها وارد كردند. شواهد نشان ميدهد اين رأي تا حدودي تحتتأثير احساسات نژادپرستانه و غلبه راست افراطي بر اردوگاه موافقان خروج بود. ولي ناتواني از شكلدادن به يك گفتار چپگرايانه براي خروج از اتحاديه
- فراتر از تشكلهاي كوچكي مثل حزب كارگران سوسياليست و تكوتوك اتحاديههايي- شكست كل چپ انگلستان است. عليالخصوص اين يك فرصت ازدسترفته براي رئیس جديد حزب كارگر - و منتقد تاريخي اتحاديه اروپا - جرمي كوربين است كه سهم اندكي داشت در تحويل طبقات پايين به آغوش دشمن.
طغيان انتخاباتي تازه نشان ميدهد اكنون در غرب در مقياسي عظيم نوعي تركيببندي مجدد سياسي در جريان است: تقريبا همهجا نيروها و چهرههاي سياسي مخالفي مثل دونالد ترامپ و جرمي كوربين، پودموس و مارين لوپن، مشي اعتدالي - هم راست معتدل و هم چپ معتدل - را به دردسر انداختهاند. اتحاديه اروپا تجسم نمونه ازلي يك پروژه اعتدالي است. در دهه 1970 يكپارچهشدن قاره اروپا تقريبا در محاق بود و فقط با روند آهسته تهنشينشدن تصميمات دیوان دادگستری اروپا پيش ميرفت. در دهه 1980 فرایند يكپارچگي دوباره شروع و به تحقق بازار واحد و سپس اتحاديه اقتصادي و پولي منجر شد، همراه با پذيرش ايدئولوژي نوليبرالي و هژموني مالي.
نهادهاي اتحاديه اروپا مسلما داغ ننگ ثمره اين دنباله تاريخي كوتاه را با خود دارند. اتحاديه اروپا تجسم عالي و نهادينه روح زمانه نوليبرال است و در نتيجه آن عمق تاريخي را ندارد كه بتواند به او اجازه دهد آشفتگي ناشي از بحران 2008 را سروسامان دهد و خود را براي دوره جديد تسليح كند. درضمن، بهخاطر نداشتن هرگونه ريشه دموكراتيك، از رويههاي مشروعيتبخشي برخوردار نيست كه به آن امكان دهد از نو خود را بسازد. اتحاديه اروپا فضاي سازش بين كشورهاي «مسئول» عضو آن است، يعني زمين يك ائتلاف بزرگ دائمي كه هرگونه دخالت مردمي را از خود ميراند.اين ائتلاف دائمي علاوه بر اين فرایندهاي دموكراتيك ملي را به يك بالماسكه فروميكاهد، چون بهواسطه ساختار خود مانع از هرگونه امكان سياستگذاري اجتماعي و اقتصادي از اساس متفاوت ميشود. پس چگونه ميتوانيم شگفتزده شويم كه اتحاديه اروپا ديگر هيچ جذابيتي براي شهروندان انگليسي حاشيهنشين ندارد؟
بعد از همهپرسيهاي فرانسه و هلند در سال 2005، ايرلند در سال 2008 و يونان در سال 2015، رأي خروج بريتانيا ثابت ميكند قلدري طرفداران اتحاديه اروپا كار نميكند. و همسويي چپگرايان با آن مرگبار خواهد بود؛ معنايي ندارد جز جا بازكردن براي راست افراطي. همانطور كه تحقيق تازهاي در مؤسسه Pew نشان ميدهد، مخالفت با اتحاديه اروپا در حال گسترش است. نگاه منفي به اتحاديه اروپا در اكثريت مردم يونان (71درصد)، فرانسه (61درصد) و همچنين امروز در اسپانيا (49درصد) و آلمان (48درصد) بالاست. اگر فقط مسائل اقتصادي را مدنظر قرار دهيم، آنها از اكثريت در اتحاديه اروپا برخوردارند. درس جالب ديگر اين است كه انكار اتحاديه اروپا سياه و سفيد نيست. همان زمان كه راست در اروپاي شمالي منكر اتحاديه است چپگرايان اروپاي جنوبي بيش از آنها مخالف آنند.
اتحاديه اروپا زمين بازي و نبرد چپگرايان نيست و جنبشهاي اجتماعي در اين زمينه موضع بالايي ندارند. اكنون ضديت با اتحاديه اروپا زمين مركزي مبارزه است. ميداني است كه در آن چپ بايد با صورتبندي يك پروژه طبقاتي و انترناسيوناليستي در برابر بيگانههراسي و جريانهاي اقتدارگرا بايستد.
منبع: ورسو
بههرحال زمان گسست فرا رسيده است. فاجعه اقتصادي، نخوت بوروكراتيك، و بيعلاقگي تحقيرآميز نسبت به مسائل اجتماعي، به طور مداوم از جاذبه پروژه اروپايي در چند سال اخير كاسته است. و نيروهاي گريز از مركزي كه بهتدريج ساخته شده بودند امروز دستبالا را پيدا كردهاند. خروج انگلستان از اتحاديه اروپا اولين حركت از فرایندي است كه حالا بسيار محتمل - اگر نگوييم اجتنابناپذير - به نظر ميآيد؛ فرایند تجزيه اتحاديه اروپا. علاوه بر مشكلات و جروبحثها درباره شكلدادن به دولت بريتانيا بعد از خروج، حالا با موج شوكهاي مالي و اقتصادي ناشي از آن مواجهيم: اختلافات حول چگونگي اجراي برگزيت و تعابير متناقض بر سر اينكه چه مسير جديدي را بايد در پيش گرفت. آيا براي جلب نظر موافقان ماندن بايد تاحدودي در اروپا بود؟ اين يك گزينه زبانبازانه است كه بنبست واقعي را پنهان ميكند: در شرايطي كه افكار عمومي بيش از پيش با اتحاديه اروپا خصومت ميورزد ادغام بيشتر در اتحاديه كاملا غيرممكن است، ولي گامبرداشتن به سوي ادغام بيشتر در اتحاديه مانع از بازسازي نهادهاي ناكارآمد آن نميشود... . بدينترتيب اروپاي سرمايهدار در دام كمبود دموكراسي ميافتد.
رأي انگلستان يك رأي طبقاتي است. كساني كه 10درصد از دستمزدشان را از سال 2008 بهبعد از دست دادهاند، متفقالقول در حمايتشان از اتحاديه اروپا ضربه سنگيني به نخستوزير ديويد كامرون و كارفرماها وارد كردند. شواهد نشان ميدهد اين رأي تا حدودي تحتتأثير احساسات نژادپرستانه و غلبه راست افراطي بر اردوگاه موافقان خروج بود. ولي ناتواني از شكلدادن به يك گفتار چپگرايانه براي خروج از اتحاديه
- فراتر از تشكلهاي كوچكي مثل حزب كارگران سوسياليست و تكوتوك اتحاديههايي- شكست كل چپ انگلستان است. عليالخصوص اين يك فرصت ازدسترفته براي رئیس جديد حزب كارگر - و منتقد تاريخي اتحاديه اروپا - جرمي كوربين است كه سهم اندكي داشت در تحويل طبقات پايين به آغوش دشمن.
طغيان انتخاباتي تازه نشان ميدهد اكنون در غرب در مقياسي عظيم نوعي تركيببندي مجدد سياسي در جريان است: تقريبا همهجا نيروها و چهرههاي سياسي مخالفي مثل دونالد ترامپ و جرمي كوربين، پودموس و مارين لوپن، مشي اعتدالي - هم راست معتدل و هم چپ معتدل - را به دردسر انداختهاند. اتحاديه اروپا تجسم نمونه ازلي يك پروژه اعتدالي است. در دهه 1970 يكپارچهشدن قاره اروپا تقريبا در محاق بود و فقط با روند آهسته تهنشينشدن تصميمات دیوان دادگستری اروپا پيش ميرفت. در دهه 1980 فرایند يكپارچگي دوباره شروع و به تحقق بازار واحد و سپس اتحاديه اقتصادي و پولي منجر شد، همراه با پذيرش ايدئولوژي نوليبرالي و هژموني مالي.
نهادهاي اتحاديه اروپا مسلما داغ ننگ ثمره اين دنباله تاريخي كوتاه را با خود دارند. اتحاديه اروپا تجسم عالي و نهادينه روح زمانه نوليبرال است و در نتيجه آن عمق تاريخي را ندارد كه بتواند به او اجازه دهد آشفتگي ناشي از بحران 2008 را سروسامان دهد و خود را براي دوره جديد تسليح كند. درضمن، بهخاطر نداشتن هرگونه ريشه دموكراتيك، از رويههاي مشروعيتبخشي برخوردار نيست كه به آن امكان دهد از نو خود را بسازد. اتحاديه اروپا فضاي سازش بين كشورهاي «مسئول» عضو آن است، يعني زمين يك ائتلاف بزرگ دائمي كه هرگونه دخالت مردمي را از خود ميراند.اين ائتلاف دائمي علاوه بر اين فرایندهاي دموكراتيك ملي را به يك بالماسكه فروميكاهد، چون بهواسطه ساختار خود مانع از هرگونه امكان سياستگذاري اجتماعي و اقتصادي از اساس متفاوت ميشود. پس چگونه ميتوانيم شگفتزده شويم كه اتحاديه اروپا ديگر هيچ جذابيتي براي شهروندان انگليسي حاشيهنشين ندارد؟
بعد از همهپرسيهاي فرانسه و هلند در سال 2005، ايرلند در سال 2008 و يونان در سال 2015، رأي خروج بريتانيا ثابت ميكند قلدري طرفداران اتحاديه اروپا كار نميكند. و همسويي چپگرايان با آن مرگبار خواهد بود؛ معنايي ندارد جز جا بازكردن براي راست افراطي. همانطور كه تحقيق تازهاي در مؤسسه Pew نشان ميدهد، مخالفت با اتحاديه اروپا در حال گسترش است. نگاه منفي به اتحاديه اروپا در اكثريت مردم يونان (71درصد)، فرانسه (61درصد) و همچنين امروز در اسپانيا (49درصد) و آلمان (48درصد) بالاست. اگر فقط مسائل اقتصادي را مدنظر قرار دهيم، آنها از اكثريت در اتحاديه اروپا برخوردارند. درس جالب ديگر اين است كه انكار اتحاديه اروپا سياه و سفيد نيست. همان زمان كه راست در اروپاي شمالي منكر اتحاديه است چپگرايان اروپاي جنوبي بيش از آنها مخالف آنند.
اتحاديه اروپا زمين بازي و نبرد چپگرايان نيست و جنبشهاي اجتماعي در اين زمينه موضع بالايي ندارند. اكنون ضديت با اتحاديه اروپا زمين مركزي مبارزه است. ميداني است كه در آن چپ بايد با صورتبندي يك پروژه طبقاتي و انترناسيوناليستي در برابر بيگانههراسي و جريانهاي اقتدارگرا بايستد.
منبع: ورسو
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.