|

با وجود تهدید باراک اوباما به «وتو»

کنگره آمریکا منع فروش بویینگ به ایران را تصویب کرد

شرق:معامله با اولین و بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی جهان، روابط ایران و آمریکا را در آستانه بحرانی جدید قرار داده است. دو کشوری که نماد دو نظام فکری متقابل در جهان هستند، پس از 37 سال روابط خصمانه، توانستند با امضای توافقی درباره فعالیت‌های هسته‌ای به تعاملی حداقلی دست یابند. اما جمهوری‌خواهان آمریکایی، رژیم اسرائیل، دشمنان ایران در منطقه و تندرو‌های داخلی تلاش کرده و می‌کنند این توافق شکننده را با بحران روبه‌رو کنند. جدیدترین اقدام این مخالفان تصویب دو متمم در لایحه بودجه آمریکا توسط جمهوری‌خواهان کنگره است. روز پنجشنبه تندروهای آمریکایی تلاش کردند مانعی جدید بر سر راه تعامل دو کشور ایجاد کنند؛ جلوگیری از معامله میان شرکت بویینگ و دولت ایران جدید‌ترین اقدام آنهاست.
حوزه فعالیت بویینگ، محدوده گسترده‌ای از سیستم‌ها، محصولات و خدمات فضایی و دفاعی در زمینه طراحی، تولید و پشتیبانی هواپیماهای تجاری، جنگنده‌ها، بمب‌افکن‌ها، موشک‌ها، سفینه‌های فضایی، ماهواره‌ها، جنگ‌افزارها و فناوری‌های مختلف نظامی و دفاعی است. این شرکت در سال‌های متمادی فعالیت در حوزه فراوران هوافضایی و صنایع جنگ‌افزاری، تمرکز اصلی خود را بر تولید هواپیماهای مسافربری معطوف کرده است.
روز یکشنبه ۳۰ خرداد بود که علی عابدزاده، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرد که توافق کتبی بین ایران و آمریکا برای خرید بویینگ امضا شده است و به فاصله کوتاهی شرکت بویینگ اعلام کرد تفاهم‌نامه فروش هواپیما به ایران را با اتکا به مجوز دولت آمریکا امضا کرده است. خبرگزاری‌ها به نقل از مدیران ایران‌ایر، از قصد خرید نسل جدید بویینگ ۷۳۷ و ۷۷۷ گزارش داد و اعلام شد خریدار، شرکت هواپیمایی ایران (هما) است. اما مقامات بویینگ در همان زمان گفته بودند هرگونه توافق به تأیید دولت آمریکا مشروط می‌شود. اما چند روز پیش خبرگزاری رویترز در گزارشی به قلم «پاتریشیا زنگرله» نوشت: کمیته‌ای در مجلس نمایندگان آمریکا درباره لایحه‌ای بحث و گفت‌وگو خواهد کرد که هدف از آن متوقف‌کردن فروش برنامه‌ریزی‌شده ده‌ها فروند هواپیمای مسافربری ساخت شرکت هواپیماسازی بویینگ به ایران است. در همان زمان بیل هوزنگا Bill Huizenga رئیس کمیته سیاست پولی و تجاری مجلس نمایندگان آمریکا در بیانیه‌ای ادعا کرد: من به‌شدت نگرانم که با کاهش مقررات، دولت اوباما به شرکت‌های آمریکایی اجازه داده است در مسلح‌شدن رژیم ایران دست داشته باشند. سرانجام اواخر روز پنجشنبه خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که قانون‌گذاران آمریکایی مسدودکردن توافق شرکت هواپیمایی بویینگ برای فروش و اجاره 109 هواپیما به شرکت ایران‌ایر در چند سال آینده را تصویب کردند. این لایحه ابتدا به صورت رأی‌گیری صوتی به تصویب رسید و سپس با 239 رأی موافق در برابر 185 رأی مخالف به تصویب نهایی مجلس نمایندگان کنگره رسید. این در حالی است که دولت اوباما همواره تأکید کرده است هرگونه قانونی را که باعث تضعیف توافق هسته‌ای برجام شود، وتو خواهد کرد. به گزارش ایسنا، پیتر روسکام، نماینده اهل ایلینوی که تهیه‌کننده این متمم‌ها بود گفت این هواپیماهای مسافربری ممکن است مورد استفاده سپاه پاسداران ایران قرار گیرد. او مدعی شد فروش این هواپیماها به ایران که بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان محسوب می‌شود، مثل آن می‌ماند که ابزاری برای رسیدن به اهداف نظامی در اختیار آنها قرار دهیم. او در ادامه ادعاهای بی‌اساس خود گفت: این هواپیماها می‌تواند از سوی ایران برای حمل موشک‌های بالستیک یا راکت‌ها استفاده شود. او ادعا کرد می‌توان هواپیماهای بویینگ را طوری بازطراحی کرد که صد موشک بالستیک یا ۱۵‌ هزار گلوله آرپی‌جی را حمل کنند. دموکرات‌ها پس از تصویب این لایحه اعلام کردند این اقدام توسط جمهوری‌خواهان که اکثریت را در دو مجلس سنا و نمایندگان کنگره در اختیار دارند، در راستای تضعیف توافق هسته‌ای با ایران است. خوزه سرانو، نماینده دموکرات اهل نیویورک در مخالفت با این متمم‌ها گفت که هدف جمهوری‌خواهان تضعیف برجام است. گزارش شده که اگر طرح تازه در کنگره تبدیل به قانون شود - یعنی رئیس‌جمهور آمریکا آن را امضا کند - می‌تواند بر سایر شرکت‌هایی که قصد فروش هواپیما به ایران را دارند اثر بگذارد، چون تقریبا همه جت‌های امروز حاوی بیش از ۱۰ درصد قطعات آمریکایی هستند و بنابراین به مجوز صادراتی آمریکا نیاز دارند.
بنا بر جزئیاتی که پیش‌تر درباره توافق میان شرکت‌های هواپیمایی بویینگ و ایران‌ایر منتشر شده بود، دو طرف برای فروش 109 هواپیمای مختلف به ایران شامل جت‌های کوچک و بزرگ به ارزش 20.37‌ میلیارد دلار توافق کرده بودند. گفته می‌شد 80 فروند از این هواپیماها شامل 34 جت پهن‌پیکر خواهد بود. این توافق هم‌چنین شامل فروش مستقیم 46 جت باریک‌پیکر بود. همچنین 29 فروند هواپیمای دیگر از مدل NG737 قرار بود از طریق اجاره در اختیار ایران‌ایر قرار گیرد.
رویترز با انتشار مصاحبه‌ای با یک مقام ایرانی که نخواسته بود نامش فاش شود، در این مورد نوشت: برخی مقامات در تهران نگران این لایحه کنگره هستند و می‌گویند اگر این لایحه تصویب شود، می‌تواند اجرای موافقت‌نامه هسته‌ای را به خطر اندازد زیرا حسن روحانی تحت فشار قرار خواهد گرفت تا موضعی سخت‌تر را در برخورد با آمریکا و متحدانش در پیش گیرد. اگرچه اکثر تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران پس از اجرای موافقت‌نامه هسته‌ای تهران در ماه ژانویه لغو شد اما واشنگتن همچنان بخشی از تحریم‌ها را علیه ایران بر سر برنامه موشکی بالستیک این کشور و ادعاها درباره حمایت تهران از گروه‌های تروریستی که در فهرست سیاه قرار دارند، حفظ کرده است.
واشنگتن باید مغایرت‌ها با برجام را رفع کند
در‌این‌میان سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در واکنش به این مصوبه در مجلس نمایندگان آمریکا، با بیان اینکه به مسائل داخلی آمریکا کاری نداریم، گفت: واشنگتن موظف است هرچه را با برجام مغایرت داشته باشد، رفع کند و چگونگی مرتفع‌کردن موانع داخلی‌ نیز مشکل دولت آمریکاست.
به گزارش فارس، بهرام قاسمی، سخنگو و رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای وزارت امور خارجه تأکید کرد: برای جمهوری اسلامی ایران عمل به تعهدات طرف مقابل اهمیت دارد. ما به مسائل داخلی آمریکا کاری نداریم و دولت ایالات متحده را مسئول اجرای تعهدات آن کشور می‌دانیم.
قاسمی افزود: حساسیت‌ها و گروکشی‌های جناح‌های داخلی در آمریکا آن‌هم در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری درک‌کردنی است؛ اما بی‌شک زیان جبران‌ناپذیر این اختلافات داخلی و کارشکنی‌ها و بدعهدی‌ها نصیب خودشان خواهد شد.
ترامپ: اگر قرارداد هسته‌ای نبود ایران نمی‌توانست بویینگ بخرد
دونالد ترامپ، نامزد جمهوری‌خواهان آمریکا در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور که موضع‌گیری‌های بسیار تندی درباره توافق هسته‌ای ایران دارد، دوم تیرماه پس از اعلام قرارداد خرید بویینگ ضمن حمله به هیلاری کلینتون، مدعی شد: «توافق فاجعه‌بار هسته‌ای با ایران و معاملات تجاری با ایران توسط هیلاری کلینتون پایه‌گذاری شده است». کمپین انتخاباتی ترامپ در بیانیه‌ای ادعا کرد که ایران بزرگ‌ترین حامی تروریسم است. اگر کلینتون آغاز توافق فاجعه‌بار هسته‌ای با ایران را کلید نمی‌زد، هرگز ایران نمی‌توانست به خرید هواپیما از بویینگ برسد. البته در روزهای گذشته ولید فارس مشاور سیاست خارجی در مصاحبه با بنیاد خبری دیلی‌کارل درباره موضع ترامپ درباره توافق هسته‌ای ایران گفت: او قصد ندارد از توافقی که امضای رسمی آمریکا را دارد، خلاص شود. مشاور سیاست خارجی ترامپ ادامه داد: او مرد قانون است اما قصد دارد از طریق قانونی به توافق هسته‌ای رجوع کند؛ بنابراین ترامپ این توافق را این‌گونه که هست اجرا نخواهد کرد. او می‌خواهد پس از مذاکره رودررو با ایران یا با تعدادی از متحدان، توافق هسته‌ای را بازنگری کند. ترامپ توافق‌نامه دیپلماتیک کنونی را نمی‌پسندد اما معتقد است این توافق می‌تواند با تلاش قانون‌گذاران بهتر شود.
او اضافه کرد: ترامپ تا امروز اعلام کرده این توافق را دوست ندارد و اینکه توافق هسته‌ای به طرز بدی مذاکره شده است. زمانی که او انتخاب شود، قصد دارد پس از گفت‌وگو با مشاورانش دوباره به مذاکره توافق هسته‌ای بپردازد. یکی از احتمالات مشخص این است که توافق هسته‌ای را دوباره به کنگره بفرستد. واکنش مقامات ایرانی مرحله بعدی خواهد بود.

شرق:معامله با اولین و بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی جهان، روابط ایران و آمریکا را در آستانه بحرانی جدید قرار داده است. دو کشوری که نماد دو نظام فکری متقابل در جهان هستند، پس از 37 سال روابط خصمانه، توانستند با امضای توافقی درباره فعالیت‌های هسته‌ای به تعاملی حداقلی دست یابند. اما جمهوری‌خواهان آمریکایی، رژیم اسرائیل، دشمنان ایران در منطقه و تندرو‌های داخلی تلاش کرده و می‌کنند این توافق شکننده را با بحران روبه‌رو کنند. جدیدترین اقدام این مخالفان تصویب دو متمم در لایحه بودجه آمریکا توسط جمهوری‌خواهان کنگره است. روز پنجشنبه تندروهای آمریکایی تلاش کردند مانعی جدید بر سر راه تعامل دو کشور ایجاد کنند؛ جلوگیری از معامله میان شرکت بویینگ و دولت ایران جدید‌ترین اقدام آنهاست.
حوزه فعالیت بویینگ، محدوده گسترده‌ای از سیستم‌ها، محصولات و خدمات فضایی و دفاعی در زمینه طراحی، تولید و پشتیبانی هواپیماهای تجاری، جنگنده‌ها، بمب‌افکن‌ها، موشک‌ها، سفینه‌های فضایی، ماهواره‌ها، جنگ‌افزارها و فناوری‌های مختلف نظامی و دفاعی است. این شرکت در سال‌های متمادی فعالیت در حوزه فراوران هوافضایی و صنایع جنگ‌افزاری، تمرکز اصلی خود را بر تولید هواپیماهای مسافربری معطوف کرده است.
روز یکشنبه ۳۰ خرداد بود که علی عابدزاده، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرد که توافق کتبی بین ایران و آمریکا برای خرید بویینگ امضا شده است و به فاصله کوتاهی شرکت بویینگ اعلام کرد تفاهم‌نامه فروش هواپیما به ایران را با اتکا به مجوز دولت آمریکا امضا کرده است. خبرگزاری‌ها به نقل از مدیران ایران‌ایر، از قصد خرید نسل جدید بویینگ ۷۳۷ و ۷۷۷ گزارش داد و اعلام شد خریدار، شرکت هواپیمایی ایران (هما) است. اما مقامات بویینگ در همان زمان گفته بودند هرگونه توافق به تأیید دولت آمریکا مشروط می‌شود. اما چند روز پیش خبرگزاری رویترز در گزارشی به قلم «پاتریشیا زنگرله» نوشت: کمیته‌ای در مجلس نمایندگان آمریکا درباره لایحه‌ای بحث و گفت‌وگو خواهد کرد که هدف از آن متوقف‌کردن فروش برنامه‌ریزی‌شده ده‌ها فروند هواپیمای مسافربری ساخت شرکت هواپیماسازی بویینگ به ایران است. در همان زمان بیل هوزنگا Bill Huizenga رئیس کمیته سیاست پولی و تجاری مجلس نمایندگان آمریکا در بیانیه‌ای ادعا کرد: من به‌شدت نگرانم که با کاهش مقررات، دولت اوباما به شرکت‌های آمریکایی اجازه داده است در مسلح‌شدن رژیم ایران دست داشته باشند. سرانجام اواخر روز پنجشنبه خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که قانون‌گذاران آمریکایی مسدودکردن توافق شرکت هواپیمایی بویینگ برای فروش و اجاره 109 هواپیما به شرکت ایران‌ایر در چند سال آینده را تصویب کردند. این لایحه ابتدا به صورت رأی‌گیری صوتی به تصویب رسید و سپس با 239 رأی موافق در برابر 185 رأی مخالف به تصویب نهایی مجلس نمایندگان کنگره رسید. این در حالی است که دولت اوباما همواره تأکید کرده است هرگونه قانونی را که باعث تضعیف توافق هسته‌ای برجام شود، وتو خواهد کرد. به گزارش ایسنا، پیتر روسکام، نماینده اهل ایلینوی که تهیه‌کننده این متمم‌ها بود گفت این هواپیماهای مسافربری ممکن است مورد استفاده سپاه پاسداران ایران قرار گیرد. او مدعی شد فروش این هواپیماها به ایران که بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان محسوب می‌شود، مثل آن می‌ماند که ابزاری برای رسیدن به اهداف نظامی در اختیار آنها قرار دهیم. او در ادامه ادعاهای بی‌اساس خود گفت: این هواپیماها می‌تواند از سوی ایران برای حمل موشک‌های بالستیک یا راکت‌ها استفاده شود. او ادعا کرد می‌توان هواپیماهای بویینگ را طوری بازطراحی کرد که صد موشک بالستیک یا ۱۵‌ هزار گلوله آرپی‌جی را حمل کنند. دموکرات‌ها پس از تصویب این لایحه اعلام کردند این اقدام توسط جمهوری‌خواهان که اکثریت را در دو مجلس سنا و نمایندگان کنگره در اختیار دارند، در راستای تضعیف توافق هسته‌ای با ایران است. خوزه سرانو، نماینده دموکرات اهل نیویورک در مخالفت با این متمم‌ها گفت که هدف جمهوری‌خواهان تضعیف برجام است. گزارش شده که اگر طرح تازه در کنگره تبدیل به قانون شود - یعنی رئیس‌جمهور آمریکا آن را امضا کند - می‌تواند بر سایر شرکت‌هایی که قصد فروش هواپیما به ایران را دارند اثر بگذارد، چون تقریبا همه جت‌های امروز حاوی بیش از ۱۰ درصد قطعات آمریکایی هستند و بنابراین به مجوز صادراتی آمریکا نیاز دارند.
بنا بر جزئیاتی که پیش‌تر درباره توافق میان شرکت‌های هواپیمایی بویینگ و ایران‌ایر منتشر شده بود، دو طرف برای فروش 109 هواپیمای مختلف به ایران شامل جت‌های کوچک و بزرگ به ارزش 20.37‌ میلیارد دلار توافق کرده بودند. گفته می‌شد 80 فروند از این هواپیماها شامل 34 جت پهن‌پیکر خواهد بود. این توافق هم‌چنین شامل فروش مستقیم 46 جت باریک‌پیکر بود. همچنین 29 فروند هواپیمای دیگر از مدل NG737 قرار بود از طریق اجاره در اختیار ایران‌ایر قرار گیرد.
رویترز با انتشار مصاحبه‌ای با یک مقام ایرانی که نخواسته بود نامش فاش شود، در این مورد نوشت: برخی مقامات در تهران نگران این لایحه کنگره هستند و می‌گویند اگر این لایحه تصویب شود، می‌تواند اجرای موافقت‌نامه هسته‌ای را به خطر اندازد زیرا حسن روحانی تحت فشار قرار خواهد گرفت تا موضعی سخت‌تر را در برخورد با آمریکا و متحدانش در پیش گیرد. اگرچه اکثر تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران پس از اجرای موافقت‌نامه هسته‌ای تهران در ماه ژانویه لغو شد اما واشنگتن همچنان بخشی از تحریم‌ها را علیه ایران بر سر برنامه موشکی بالستیک این کشور و ادعاها درباره حمایت تهران از گروه‌های تروریستی که در فهرست سیاه قرار دارند، حفظ کرده است.
واشنگتن باید مغایرت‌ها با برجام را رفع کند
در‌این‌میان سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در واکنش به این مصوبه در مجلس نمایندگان آمریکا، با بیان اینکه به مسائل داخلی آمریکا کاری نداریم، گفت: واشنگتن موظف است هرچه را با برجام مغایرت داشته باشد، رفع کند و چگونگی مرتفع‌کردن موانع داخلی‌ نیز مشکل دولت آمریکاست.
به گزارش فارس، بهرام قاسمی، سخنگو و رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای وزارت امور خارجه تأکید کرد: برای جمهوری اسلامی ایران عمل به تعهدات طرف مقابل اهمیت دارد. ما به مسائل داخلی آمریکا کاری نداریم و دولت ایالات متحده را مسئول اجرای تعهدات آن کشور می‌دانیم.
قاسمی افزود: حساسیت‌ها و گروکشی‌های جناح‌های داخلی در آمریکا آن‌هم در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری درک‌کردنی است؛ اما بی‌شک زیان جبران‌ناپذیر این اختلافات داخلی و کارشکنی‌ها و بدعهدی‌ها نصیب خودشان خواهد شد.
ترامپ: اگر قرارداد هسته‌ای نبود ایران نمی‌توانست بویینگ بخرد
دونالد ترامپ، نامزد جمهوری‌خواهان آمریکا در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور که موضع‌گیری‌های بسیار تندی درباره توافق هسته‌ای ایران دارد، دوم تیرماه پس از اعلام قرارداد خرید بویینگ ضمن حمله به هیلاری کلینتون، مدعی شد: «توافق فاجعه‌بار هسته‌ای با ایران و معاملات تجاری با ایران توسط هیلاری کلینتون پایه‌گذاری شده است». کمپین انتخاباتی ترامپ در بیانیه‌ای ادعا کرد که ایران بزرگ‌ترین حامی تروریسم است. اگر کلینتون آغاز توافق فاجعه‌بار هسته‌ای با ایران را کلید نمی‌زد، هرگز ایران نمی‌توانست به خرید هواپیما از بویینگ برسد. البته در روزهای گذشته ولید فارس مشاور سیاست خارجی در مصاحبه با بنیاد خبری دیلی‌کارل درباره موضع ترامپ درباره توافق هسته‌ای ایران گفت: او قصد ندارد از توافقی که امضای رسمی آمریکا را دارد، خلاص شود. مشاور سیاست خارجی ترامپ ادامه داد: او مرد قانون است اما قصد دارد از طریق قانونی به توافق هسته‌ای رجوع کند؛ بنابراین ترامپ این توافق را این‌گونه که هست اجرا نخواهد کرد. او می‌خواهد پس از مذاکره رودررو با ایران یا با تعدادی از متحدان، توافق هسته‌ای را بازنگری کند. ترامپ توافق‌نامه دیپلماتیک کنونی را نمی‌پسندد اما معتقد است این توافق می‌تواند با تلاش قانون‌گذاران بهتر شود.
او اضافه کرد: ترامپ تا امروز اعلام کرده این توافق را دوست ندارد و اینکه توافق هسته‌ای به طرز بدی مذاکره شده است. زمانی که او انتخاب شود، قصد دارد پس از گفت‌وگو با مشاورانش دوباره به مذاکره توافق هسته‌ای بپردازد. یکی از احتمالات مشخص این است که توافق هسته‌ای را دوباره به کنگره بفرستد. واکنش مقامات ایرانی مرحله بعدی خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.