تركيه در منطقه به كدام سو چرخيد
شرق: همین چند ماه پیش خطونشانهای ترکیه و روسیه برای هم سرخط خبرهای رسانهها شده بود. تحلیلگران درباره احتمال وقوع جنگ جهانی سوم گمانهزنی میکردند. حالا سخنگوی دفتر رئیسجمهور روسیه گفته است رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، بابت ساقطکردن هواپیمای جنگی روسیه در مرز ترکیه و سوریه عذرخواهی کرده و همدردی و تسلیت عمیق اظهار کرده است.
اما این تنها چرخش ترکیه نیست؛ همین چند روز پیش رسانهها از سرگیری روابط ترکیه و رژیم اسرائیل پس از شش سال خبر دادند. روابط دو کشور در سال ۲۰۱۰ و پس از آن قطع شد که نیروهای اسرائیل به یک کشتی ترکی، که حاوی کمکهای انساندوستانه برای غزه بود، حمله کردند. جتهای جنگنده اف-16 ترکیه روز ۲۴ نوامبر سال گذشته یک هواپیمای سوخوی ۲۴ روسیه را در منطقه مرزی سوریه سرنگون کردند.
سفیر آنکارا در تهران به «ایسنا» درباره رابطه ترکیه با رژیم اسرائیل گفته: ارتباط و تماسهای ما در سطح قائممقام وزیر امور خارجه مدتی طولانی است که دنبال میشود. در روابطمان با اسرائیل پس از واقعه کشتی مرمره، وقفهای حاصل شد و پس از آن به شکل شفاف اعلام کرده بودیم که اگر اسرائیل بخواهد روابط به شکل گذشته بازگردد، باید شروطی را انجام دهد. او تأکید کرده که روابط ترکیه و اسرائیل را نباید در چارچوب بازی برد ـ باخت تحلیل کرد و آن را به نفع ثبات و امنیت منطقه دید. در نهایت اگر ما بتوانیم از ظلمی که به فلسطینیها میشود قدری بکاهیم و کانالی را برای کمکرسانی به فلسطینیها باز کنیم، کسی نباید از ایجاد ارتباط بین ما و اسرائیل ناراحت شود. ترکیه با مقامهای حماس هم رابطه نزدیکی دارد و در این روند هماهنگیهای لازم با حماس هم انجام شده است.
در سالهای اخیر مناسبات خاورمیانه همانند روابط روسیه و اسرائیل با ترکیه غیرقابلپیشبینی بوده است؛ جنگ داخلی سوریه که میدانی برای جنگ نیابتی قدرتهای جهانی شد، یکی از مهمترین عوامل این آشفتگی بوده است. به نظر میرسد این تغییر مواضع ترکیه به دلیل تغیيرات اساسی در فضای منطقه بهخصوص سوریه است. در جنگ داخلی سوریه، ایران و روسیه از بشار اسد و دولت سوریه حمایت میکردند و آمریکا، ترکیه و عربستان از مخالفان دولت. در ماههای اخیر پس از دخالت نظامی مستقیم روسها در سوریه، ظاهرا طرفین درباره آینده سوریه به نتیجه رسیدهاند و حالا ترکیه میخواهد به مناسبات کنونی وارد شود.
در واقع اقدامات اخیر ترکیه برای برقراری مجدد تعامل با روسیه و اسرائیل، بهنوعی زمینهسازی برای اقدامات بعدی است. رضا هاکانتکین سفیر ترکیه در رابطه با برخی تحلیلها که مطرح میکنند ترکیه در قبال موضوع سوریه تبدیل به بازیگری تنها در منطقه شده است، گفته: من قبول ندارم ترکیه در بحث سوریه تنها مانده است؛ هرچند گهگاه تنهاماندن چیز بدی نیست؛ ولی ما در این موضوع تنها نماندهایم.او در رابطه با اینکه چرا هیچیک از نشستهای صلح سوریه به نتیجه مطلوبی منتهی نشدهاند؟ گفت: در نشستهای ژنو که به طور منظم هر هفته برگزار میشود، دو موضوع مشخص وجود دارد؛ یکی بحث آتشبس و دیگری بحث امدادرسانی است و ایران هم در این نشستها شرکت میکند. اگر به تحولاتی که در این نشستها بررسی میشود نگاه کنیم، به طور آشکار میبینیم که ترکیه تنها نمانده است ولی متأسفانه وضعیتی که سوریه در آن است خیلی امیدبخش نیست. همچنان خونریزیها ادامه دارد و از کمکهای انسانی بهعنوان ابزار فشار استفاده میکنند. او با اشاره به حضور نیروهای نظامی روسیه از سپتامبر گذشته تا امروز در میدان سوریه گفت: نیروهای هوایی روسیه به بهانه برخورد با گروههای تروریستی،
حملههای هوایی انجام میدهند که در آنها مردم سوریه هدف قرار میگیرند. حتی در هفتهها و ماههای اخیر بمبهایی که در چارچوب قوانین بینالمللی ممنوع اعلام شدهاند، در سوریه مورد استفاده قرار گرفتهاند. با وجود تمام این مسائل، مردم سوریه به مقاومت خود ادامه میدهند و ما طرفدار حل مسالمتآمیز موضوع سوریه هستیم، نه حل نظامی آن. او در ادامه تأکید کرد که برای حل بحران سوریه، همکاری ایران و روسیه نیز ضروری است و افزود: در ژنو یک چارچوب مشخص شده است برای اینکه سوریه چطور آینده خود را ترسیم کند. خواسته ما اجرائیشدن بیانه «ژنو 1» است؛ متأسفانه حکومت اسد فکر میکند از طریق نظامی میتواند تمام سوریه را نگه دارد. ما علاوه بر تلاشهایی که میکنیم از دولتهایی مثل روسیه و ایران که به دولت سوریه نزدیک هستند، میخواهیم نقش سازندهای را در جهت پایانیافتن خونریزیها و رویکارآمدن دولتی فراگیر در سوریه داشته باشند.
شرق: همین چند ماه پیش خطونشانهای ترکیه و روسیه برای هم سرخط خبرهای رسانهها شده بود. تحلیلگران درباره احتمال وقوع جنگ جهانی سوم گمانهزنی میکردند. حالا سخنگوی دفتر رئیسجمهور روسیه گفته است رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، بابت ساقطکردن هواپیمای جنگی روسیه در مرز ترکیه و سوریه عذرخواهی کرده و همدردی و تسلیت عمیق اظهار کرده است.
اما این تنها چرخش ترکیه نیست؛ همین چند روز پیش رسانهها از سرگیری روابط ترکیه و رژیم اسرائیل پس از شش سال خبر دادند. روابط دو کشور در سال ۲۰۱۰ و پس از آن قطع شد که نیروهای اسرائیل به یک کشتی ترکی، که حاوی کمکهای انساندوستانه برای غزه بود، حمله کردند. جتهای جنگنده اف-16 ترکیه روز ۲۴ نوامبر سال گذشته یک هواپیمای سوخوی ۲۴ روسیه را در منطقه مرزی سوریه سرنگون کردند.
سفیر آنکارا در تهران به «ایسنا» درباره رابطه ترکیه با رژیم اسرائیل گفته: ارتباط و تماسهای ما در سطح قائممقام وزیر امور خارجه مدتی طولانی است که دنبال میشود. در روابطمان با اسرائیل پس از واقعه کشتی مرمره، وقفهای حاصل شد و پس از آن به شکل شفاف اعلام کرده بودیم که اگر اسرائیل بخواهد روابط به شکل گذشته بازگردد، باید شروطی را انجام دهد. او تأکید کرده که روابط ترکیه و اسرائیل را نباید در چارچوب بازی برد ـ باخت تحلیل کرد و آن را به نفع ثبات و امنیت منطقه دید. در نهایت اگر ما بتوانیم از ظلمی که به فلسطینیها میشود قدری بکاهیم و کانالی را برای کمکرسانی به فلسطینیها باز کنیم، کسی نباید از ایجاد ارتباط بین ما و اسرائیل ناراحت شود. ترکیه با مقامهای حماس هم رابطه نزدیکی دارد و در این روند هماهنگیهای لازم با حماس هم انجام شده است.
در سالهای اخیر مناسبات خاورمیانه همانند روابط روسیه و اسرائیل با ترکیه غیرقابلپیشبینی بوده است؛ جنگ داخلی سوریه که میدانی برای جنگ نیابتی قدرتهای جهانی شد، یکی از مهمترین عوامل این آشفتگی بوده است. به نظر میرسد این تغییر مواضع ترکیه به دلیل تغیيرات اساسی در فضای منطقه بهخصوص سوریه است. در جنگ داخلی سوریه، ایران و روسیه از بشار اسد و دولت سوریه حمایت میکردند و آمریکا، ترکیه و عربستان از مخالفان دولت. در ماههای اخیر پس از دخالت نظامی مستقیم روسها در سوریه، ظاهرا طرفین درباره آینده سوریه به نتیجه رسیدهاند و حالا ترکیه میخواهد به مناسبات کنونی وارد شود.
در واقع اقدامات اخیر ترکیه برای برقراری مجدد تعامل با روسیه و اسرائیل، بهنوعی زمینهسازی برای اقدامات بعدی است. رضا هاکانتکین سفیر ترکیه در رابطه با برخی تحلیلها که مطرح میکنند ترکیه در قبال موضوع سوریه تبدیل به بازیگری تنها در منطقه شده است، گفته: من قبول ندارم ترکیه در بحث سوریه تنها مانده است؛ هرچند گهگاه تنهاماندن چیز بدی نیست؛ ولی ما در این موضوع تنها نماندهایم.او در رابطه با اینکه چرا هیچیک از نشستهای صلح سوریه به نتیجه مطلوبی منتهی نشدهاند؟ گفت: در نشستهای ژنو که به طور منظم هر هفته برگزار میشود، دو موضوع مشخص وجود دارد؛ یکی بحث آتشبس و دیگری بحث امدادرسانی است و ایران هم در این نشستها شرکت میکند. اگر به تحولاتی که در این نشستها بررسی میشود نگاه کنیم، به طور آشکار میبینیم که ترکیه تنها نمانده است ولی متأسفانه وضعیتی که سوریه در آن است خیلی امیدبخش نیست. همچنان خونریزیها ادامه دارد و از کمکهای انسانی بهعنوان ابزار فشار استفاده میکنند. او با اشاره به حضور نیروهای نظامی روسیه از سپتامبر گذشته تا امروز در میدان سوریه گفت: نیروهای هوایی روسیه به بهانه برخورد با گروههای تروریستی،
حملههای هوایی انجام میدهند که در آنها مردم سوریه هدف قرار میگیرند. حتی در هفتهها و ماههای اخیر بمبهایی که در چارچوب قوانین بینالمللی ممنوع اعلام شدهاند، در سوریه مورد استفاده قرار گرفتهاند. با وجود تمام این مسائل، مردم سوریه به مقاومت خود ادامه میدهند و ما طرفدار حل مسالمتآمیز موضوع سوریه هستیم، نه حل نظامی آن. او در ادامه تأکید کرد که برای حل بحران سوریه، همکاری ایران و روسیه نیز ضروری است و افزود: در ژنو یک چارچوب مشخص شده است برای اینکه سوریه چطور آینده خود را ترسیم کند. خواسته ما اجرائیشدن بیانه «ژنو 1» است؛ متأسفانه حکومت اسد فکر میکند از طریق نظامی میتواند تمام سوریه را نگه دارد. ما علاوه بر تلاشهایی که میکنیم از دولتهایی مثل روسیه و ایران که به دولت سوریه نزدیک هستند، میخواهیم نقش سازندهای را در جهت پایانیافتن خونریزیها و رویکارآمدن دولتی فراگیر در سوریه داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.